Library·Matsya Purāṇa·154
*सूत उवाच प्रादुरासीत्प्रतीहारः शुभ्रनीलाम्बुजाम्बरः । स जानुभ्यां महीं गत्वा पिहितास्यः स्वपाणिना
*sūta uvāca prādurāsītpratīhāraḥ śubhranīlāmbujāmbaraḥ / sa jānubhyāṃ mahīṃ gatvā pihitāsyaḥ svapāṇinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाचानाविलं वाक्यम् अल्पाक्षरपरिस्फुटम् । दैत्येन्द्रमर्कवृन्दानां बिभ्रतं भास्वरं वपुः
uvācānāvilaṃ vākyam alpākṣaraparisphuṭam / daityendramarkavṛndānāṃ bibhrataṃ bhāsvaraṃ vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालनेमिः सुरान्बद्धांश् चादाय द्वारि तिष्ठति । स विज्ञापयति स्थेयं क्व बन्दिभिरिति प्रभो
kālanemiḥ surānbaddhāṃś cādāya dvāri tiṣṭhati / sa vijñāpayati stheyaṃ kva bandibhiriti prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्निशम्याब्रवीद्दैत्यः प्रतीहारस्य भाषितम् । यथेष्टं स्थीयतामेभिर् गृहं मे भुवनत्रयम्
tanniśamyābravīddaityaḥ pratīhārasya bhāṣitam / yatheṣṭaṃ sthīyatāmebhir gṛhaṃ me bhuvanatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलं पाशबन्धेन विमुक्तैरविलम्बितम् । एवं कृते ततो देवा दूयमानेन चेतसा
kevalaṃ pāśabandhena vimuktairavilambitam / evaṃ kṛte tato devā dūyamānena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जग्मुर्जगद्गुरुं द्रष्टुं शरणं कमलोद्भवम् । निवेदितास्ते शक्राद्याः शिरोभिर्धरणिं गताः । तुष्टुवुः स्पष्टवर्णार्थैर् वचोभिः कमलासनम्
jagmurjagadguruṃ draṣṭuṃ śaraṇaṃ kamalodbhavam / niveditāste śakrādyāḥ śirobhirdharaṇiṃ gatāḥ / tuṣṭuvuḥ spaṣṭavarṇārthair vacobhiḥ kamalāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*देवा ऊचुः त्वम्ॐकारो ऽस्यङ्कुराय प्रसूतो विश्वस्यात्मानन्तभेदस्य पूर्वम् । सम्भूतस्यानन्तरं सत्त्वमूर्ते संहारेच्छोस्ते नमो रुद्रमूर्ते
*devā ūcuḥ tvamoṃkāro 'syaṅkurāya prasūto viśvasyātmānantabhedasya pūrvam / sambhūtasyānantaraṃ sattvamūrte saṃhārecchoste namo rudramūrte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तिं नीत्वा त्वं वपुः स्वं महिम्ना तस्मादण्डात् साभिधानादचिन्त्यः । द्यावापृथ्व्योर् ऊर्ध्वखण्डावराम्यां ह्य् अण्डादस्मात्त्वं विभागं करोषि
vyaktiṃ nītvā tvaṃ vapuḥ svaṃ mahimnā tasmādaṇḍāt sābhidhānādacintyaḥ / dyāvāpṛthvyor ūrdhvakhaṇḍāvarāmyāṃ hy aṇḍādasmāttvaṃ vibhāgaṃ karoṣi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तं मेरौ यज्जनायुस्तवाभूद् एवं विद्मस्त्वत्प्रणीतश्चकास्ति । व्यक्तं देवा जन्मनः शाश्वतस्य द्यौस्ते मूर्धा लोचने चन्द्रसूर्यौ
vyaktaṃ merau yajjanāyustavābhūd evaṃ vidmastvatpraṇītaścakāsti / vyaktaṃ devā janmanaḥ śāśvatasya dyauste mūrdhā locane candrasūryau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यालाः केशाः श्रोत्ररन्ध्रा दिशस्ते पादौ भूमिर्नाभिरन्ध्रे समुद्राः । मायाकारः कारणं त्वं प्रसिद्धो वेदैः शान्तो ज्योतिषा त्वं विमुक्तः
vyālāḥ keśāḥ śrotrarandhrā diśaste pādau bhūmirnābhirandhre samudrāḥ / māyākāraḥ kāraṇaṃ tvaṃ prasiddho vedaiḥ śānto jyotiṣā tvaṃ vimuktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदार्थेषु त्वां विवृण्वन्ति बुद्ध्वा हृत्पद्मान्तःसंनिविष्टं पुराणम् । त्वामात्मानं लब्धयोगा गृणन्ति सांख्यैर्यास्ताः सप्त सूक्ष्माः प्रणीताः
vedārtheṣu tvāṃ vivṛṇvanti buddhvā hṛtpadmāntaḥsaṃniviṣṭaṃ purāṇam / tvāmātmānaṃ labdhayogā gṛṇanti sāṃkhyairyāstāḥ sapta sūkṣmāḥ praṇītāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां हेतुर्याष्टमी चापि गीता तस्यां तस्यां गीयसे वै त्वमन्तम् । दृष्ट्वा मूर्तिं स्थूलसूक्ष्मां चकार देवैर्भावाः कारणैः कैश्चिदुक्ताः
tāsāṃ heturyāṣṭamī cāpi gītā tasyāṃ tasyāṃ gīyase vai tvamantam / dṛṣṭvā mūrtiṃ sthūlasūkṣmāṃ cakāra devairbhāvāḥ kāraṇaiḥ kaiściduktāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्भूतास्ते त्वत्त एवादिसर्गे भूयस्तां तां वासनां ते ऽभ्युपेयुः । त्वत्संकल्पेनान्तमायाप्तिगूढः कालो मेयो ध्वस्तसंख्याविकल्पः
sambhūtāste tvatta evādisarge bhūyastāṃ tāṃ vāsanāṃ te 'bhyupeyuḥ / tvatsaṃkalpenāntamāyāptigūḍhaḥ kālo meyo dhvastasaṃkhyāvikalpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावाभावव्यक्तिसंहारहेतुस् त्वं सो ऽनन्तस्तस्य कर्तासि चात्मन् । ये ऽन्ये सूक्ष्माः सन्ति तेभ्यो ऽभिगीतः स्थूला भावाश्चावृतारश्च तेषाम्
bhāvābhāvavyaktisaṃhārahetus tvaṃ so 'nantastasya kartāsi cātman / ye 'nye sūkṣmāḥ santi tebhyo 'bhigītaḥ sthūlā bhāvāścāvṛtāraśca teṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्यः स्थूलैस्तैः पुराणैः प्रतीतो भूतं भव्यं चैवमुद्भूतिभाजाम् । भावे भावे भावितं त्वा युनक्ति युक्तं युक्तं व्यक्तिभावान्निरस्य । इत्थं देवो भक्तिभाजां शरण्यस् त्राता गोप्ता नो भवानन्तमूर्तिः
tebhyaḥ sthūlaistaiḥ purāṇaiḥ pratīto bhūtaṃ bhavyaṃ caivamudbhūtibhājām / bhāve bhāve bhāvitaṃ tvā yunakti yuktaṃ yuktaṃ vyaktibhāvānnirasya / itthaṃ devo bhaktibhājāṃ śaraṇyas trātā goptā no bhavānantamūrtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरेमुरमराः स्तुत्वा ब्रह्माणमविकारिणम् । तस्थुर्मनोभिर् इष्टार्थ-सम्प्राप्तिप्रार्थनास्ततः
viremuramarāḥ stutvā brahmāṇamavikāriṇam / tasthurmanobhir iṣṭārtha-samprāptiprārthanāstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्तुतो विरिञ्चिस्तु प्रसादं परमं गतः । अमरान्वरदेनाह वामहस्तेन निर्दिशन्
evaṃ stuto viriñcistu prasādaṃ paramaṃ gataḥ / amarānvaradenāha vāmahastena nirdiśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ब्रह्मोवाच नारी याभर्तृकाकस्मात् तनुस्ते त्यक्तभूषणा । न राजते तथा शक्र म्लानवक्त्रशिरोरुहा
*brahmovāca nārī yābhartṛkākasmāt tanuste tyaktabhūṣaṇā / na rājate tathā śakra mlānavaktraśiroruhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुताशनविमुक्तो ऽपि न धूमेन विराजसे । भस्मनेव प्रतिच्छन्नो दग्धदावश्चिरोषितः
hutāśanavimukto 'pi na dhūmena virājase / bhasmaneva praticchanno dagdhadāvaściroṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमामयमये नैव शरीरे त्वं विराजसे । दण्डस्यालम्बनेनेव ह्य् अकृच्छ्रस्तु पदे पदे
yamāmayamaye naiva śarīre tvaṃ virājase / daṇḍasyālambaneneva hy akṛcchrastu pade pade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजनीचरनाथो ऽपि किं भीत इव भाषसे । राक्षसेन्द्र क्षताराते त्वमरातिक्षतो यथा
rajanīcaranātho 'pi kiṃ bhīta iva bhāṣase / rākṣasendra kṣatārāte tvamarātikṣato yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तनुस्ते वरुणोच्छुष्का परीतस्येव वह्निना । विमुक्तरुधिरं पाशं फणिभिः प्रविलोकयन्
tanuste varuṇocchuṣkā parītasyeva vahninā / vimuktarudhiraṃ pāśaṃ phaṇibhiḥ pravilokayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायो भवान् विचेतस्कस् त्वं स्निग्धैरिव निर्जितः । किं त्वं बिभेषि धनद संन्यस्यैव कुबेरताम्
vāyo bhavān vicetaskas tvaṃ snigdhairiva nirjitaḥ / kiṃ tvaṃ bibheṣi dhanada saṃnyasyaiva kuberatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रास्त्रिशूलिनः सन्तो वदध्वं बहुशूलताम् । भवन्तः केन तत्क्षिप्तं तेजस्तु भवतामपि
rudrāstriśūlinaḥ santo vadadhvaṃ bahuśūlatām / bhavantaḥ kena tatkṣiptaṃ tejastu bhavatāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकिंचित्करतां यातः करस्ते न विभासते । अलं नीलोत्पलाभेन चक्रेण मधुसूदन
akiṃcitkaratāṃ yātaḥ karaste na vibhāsate / alaṃ nīlotpalābhena cakreṇa madhusūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्वयानुदरालीन- भुवनप्रविलोकनम् । क्रियते स्तिमिताक्षेण भवता विश्वतोमुख
kiṃ tvayānudarālīna- bhuvanapravilokanam / kriyate stimitākṣeṇa bhavatā viśvatomukha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ताः सुरास्तेन ब्रह्मणा ब्रह्ममूर्तिना । वाचां प्रधानभूतत्वान् मारुतं तमचोदयन्
evamuktāḥ surāstena brahmaṇā brahmamūrtinā / vācāṃ pradhānabhūtatvān mārutaṃ tamacodayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ विष्णुमुखैर्देवैः श्वसनः प्रतिबोधितः । चतुर्मुखं तदा प्राह चराचरगुरुं विभुम्
atha viṣṇumukhairdevaiḥ śvasanaḥ pratibodhitaḥ / caturmukhaṃ tadā prāha carācaraguruṃ vibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तु वेत्सि चराचरभूतगतं भवभावमतीव महानुच्छ्रितः प्रभवः ।* पुनरर्थिवचो ऽभिविस्तृतश्रवणोपमकौतुकभावकृतः ॥ मत्स्प् १५४।२९ ॥* त्वमनन्त करोषि जगद्भवतां सचराचरगर्भविभिन्नगुणाम् । अमरासुरमेतदशेषमपि त्वयि तुल्यमहो जनको ऽसि यतः
na tu vetsi carācarabhūtagataṃ bhavabhāvamatīva mahānucchritaḥ prabhavaḥ /* punararthivaco 'bhivistṛtaśravaṇopamakautukabhāvakṛtaḥ // MatsP 154.29 //* tvamananta karoṣi jagadbhavatāṃ sacarācaragarbhavibhinnaguṇām / amarāsurametadaśeṣamapi tvayi tulyamaho janako 'si yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुरस्ति तथापि मनोविकृतिः सगुणो विगुणो बलवानबलः । भवतो वरलाभनिवृत्तभयः कुलिशाङ्गसुतो दितिजो ऽतिबलः
piturasti tathāpi manovikṛtiḥ saguṇo viguṇo balavānabalaḥ / bhavato varalābhanivṛttabhayaḥ kuliśāṅgasuto ditijo 'tibalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सचराचरनिर्मथने किमिति कितवस्तु कृतो विहितो भवता । किल देव त्वया स्थितये जगतां महदद्भुतचित्रविचिगुणाः
sacarācaranirmathane kimiti kitavastu kṛto vihito bhavatā / kila deva tvayā sthitaye jagatāṃ mahadadbhutacitraviciguṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि तुष्टिकृतः श्रुतकामफला विहिता द्विजनायक देवगणाः । अपि नाकमभूत्किल यज्ञभुजां भवतो विनियोगवशात्सततम्
api tuṣṭikṛtaḥ śrutakāmaphalā vihitā dvijanāyaka devagaṇāḥ / api nākamabhūtkila yajñabhujāṃ bhavato viniyogavaśātsatatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपहृत्य विमानगणं स कृतो दितिजेन महामरुभूमिसमः । कृतवानसि सर्वगुणातिशयं यमशेषमहीधरराजतया
apahṛtya vimānagaṇaṃ sa kṛto ditijena mahāmarubhūmisamaḥ / kṛtavānasi sarvaguṇātiśayaṃ yamaśeṣamahīdhararājatayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सममिङ्गितभावविधिः स गिरिर् गगनेन सदोच्छ्रयतां हि गतः । अधिवासविहारविधावुचितो दितिजने पविक्षतशृङ्गतटः
samamiṅgitabhāvavidhiḥ sa girir gaganena sadocchrayatāṃ hi gataḥ / adhivāsavihāravidhāvucito ditijane pavikṣataśṛṅgataṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिलुण्ठितरत्नगुहानिवहो बहुदैत्यसभाश्रयतां गमितः । सुरराज स तस्य भयेन गतं व्यदधादशरीर इतो ऽपि वृथा
pariluṇṭhitaratnaguhānivaho bahudaityasabhāśrayatāṃ gamitaḥ / surarāja sa tasya bhayena gataṃ vyadadhādaśarīra ito 'pi vṛthā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपयोग्यतया विवृतं सुचिरं विमलद्युतिपूरितदिग्वदनम् । भवतैव विनिर्मितमादियुगे सुरहेतिसमूहम् अनुत्थमिदम्
upayogyatayā vivṛtaṃ suciraṃ vimaladyutipūritadigvadanam / bhavataiva vinirmitamādiyuge surahetisamūham anutthamidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दितिजस्य शरीरमवाप्य गतं शतधा मतिभेदमिवाल्पमनाः । आसारधूलिध्वस्ताङ्गा द्वारस्थाः स्मः कदर्थिनः । लब्धप्रवेशाः कृच्छ्रेण वयं तस्यामरद्विषः
ditijasya śarīramavāpya gataṃ śatadhā matibhedamivālpamanāḥ / āsāradhūlidhvastāṅgā dvārasthāḥ smaḥ kadarthinaḥ / labdhapraveśāḥ kṛcchreṇa vayaṃ tasyāmaradviṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभायाममरा देव निकृष्टे ऽप्युपवेशिताः । वेत्रहस्तैर् अजल्पन्तस् ततो ऽपहसितास्तु तैः
sabhāyāmamarā deva nikṛṣṭe 'pyupaveśitāḥ / vetrahastair ajalpantas tato 'pahasitāstu taiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महार्थाः सिद्धसर्वार्था भवन्तः स्वल्पभाषिणः । चाटुयुक्तमथो कर्म ह्य् अमरा बहु भाषत
mahārthāḥ siddhasarvārthā bhavantaḥ svalpabhāṣiṇaḥ / cāṭuyuktamatho karma hy amarā bahu bhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समयं दैत्यसिंहस्य सशक्रस्य नु संस्थिताः । वदतेति च दैत्यस्य प्रेष्यैर्विहसिता बहु
samayaṃ daityasiṃhasya saśakrasya nu saṃsthitāḥ / vadateti ca daityasya preṣyairvihasitā bahu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतवो मूर्तिमन्तस्तम् उपासन्ते ह्यहर्निशम् । कृतापराधसंत्रासं न त्यजन्ति कदाचन
ṛtavo mūrtimantastam upāsante hyaharniśam / kṛtāparādhasaṃtrāsaṃ na tyajanti kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्त्रीत्रयलयोपेतं सिद्धगन्धर्वकिंनरैः । सुरागम् उपधा नित्यं गीयते तस्य वेश्मसु
tantrītrayalayopetaṃ siddhagandharvakiṃnaraiḥ / surāgam upadhā nityaṃ gīyate tasya veśmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्ताकृतोपकरणैर् मित्राणि गुरुलाघवैः । शरणागतसंत्यागी त्यक्तसत्यपरिश्रयः
hantākṛtopakaraṇair mitrāṇi gurulāghavaiḥ / śaraṇāgatasaṃtyāgī tyaktasatyapariśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निःशेषमथवा निःशेषं वै न शक्यते । तस्याविनयमाख्यातुं स्रष्टा तत्र परायणम्
iti niḥśeṣamathavā niḥśeṣaṃ vai na śakyate / tasyāvinayamākhyātuṃ sraṣṭā tatra parāyaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तः स्वात्मभूर्देवः सुरैर्दैत्यविचेष्टितम् । सुरानुवाच भगवांस् ततः स्मितमुखाम्बुजः
ityuktaḥ svātmabhūrdevaḥ surairdaityaviceṣṭitam / surānuvāca bhagavāṃs tataḥ smitamukhāmbujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ब्रह्मोवाच अवध्यस्तारको दैत्यः सर्वैरपि सुरासुरैः । यस्य वध्यः स नाद्यापि जातस्त्रिभुवने पुमान्
*brahmovāca avadhyastārako daityaḥ sarvairapi surāsuraiḥ / yasya vadhyaḥ sa nādyāpi jātastribhuvane pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया स वरदानेन छन्दयित्वा निवारितः । तपसः सांप्रतं राजा त्रैलोक्यदहनात्मकात्
mayā sa varadānena chandayitvā nivāritaḥ / tapasaḥ sāṃprataṃ rājā trailokyadahanātmakāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च वव्रे वधं दैत्यः शिशुतः सप्तवासरात् । स सप्तदिवसो बालः शंकराद्यो भविष्यति
sa ca vavre vadhaṃ daityaḥ śiśutaḥ saptavāsarāt / sa saptadivaso bālaḥ śaṃkarādyo bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारकस्य निहन्ता स भास्कराभो भविष्यति । सांप्रतं चाप्यपत्नीकः शंकरो भगवान्प्रभुः
tārakasya nihantā sa bhāskarābho bhaviṣyati / sāṃprataṃ cāpyapatnīkaḥ śaṃkaro bhagavānprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्चाहमुक्तवान्यस्या ह्य् उत्तानकरता सदा । उत्तानो वरदः पाणिर् एष देव्याः सदैव तु
yaccāhamuktavānyasyā hy uttānakaratā sadā / uttāno varadaḥ pāṇir eṣa devyāḥ sadaiva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमाचलस्य दुहिता सा तु देवी भविष्यति । तस्याः सकाशाद्यः शर्वस् त्व् अरण्यां पावको यथा
himācalasya duhitā sā tu devī bhaviṣyati / tasyāḥ sakāśādyaḥ śarvas tv araṇyāṃ pāvako yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनयिष्यति तं प्राप्य तारको ऽभिभविष्यति । मयाप्युपायः स कृतो यथैवं हि भविष्यति
janayiṣyati taṃ prāpya tārako 'bhibhaviṣyati / mayāpyupāyaḥ sa kṛto yathaivaṃ hi bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषश्चाप्यस्य विभवो विनश्येत्तदनन्तरम् । स्तोककालं प्रतीक्षध्वं निर्विशङ्केन चेतसा
śeṣaścāpyasya vibhavo vinaśyettadanantaram / stokakālaṃ pratīkṣadhvaṃ nirviśaṅkena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तास्त्रिदशास्तेन साक्षात्कमलजन्मना । जग्मुस्तं प्रणिपत्येशं यथायोगं दिवौकसः
ityuktāstridaśāstena sākṣātkamalajanmanā / jagmustaṃ praṇipatyeśaṃ yathāyogaṃ divaukasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गतेषु देवेषु ब्रह्मा लोकपितामहः । निशां सस्मार भगवान् स्वतनोः पूर्वसंभवाम्
tato gateṣu deveṣu brahmā lokapitāmahaḥ / niśāṃ sasmāra bhagavān svatanoḥ pūrvasaṃbhavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भगवती रात्रिर् उपतस्थे पितामहम् । तां विविक्ते समालोक्य ब्रह्मोवाच विभावरीम्
tato bhagavatī rātrir upatasthe pitāmaham / tāṃ vivikte samālokya brahmovāca vibhāvarīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ब्रह्मोवाच विभावरि महत्कायं विबुधानामुपस्थितम् । तत्कर्तव्यं त्वया देवि शृणु कार्यस्य निश्चयम्
*brahmovāca vibhāvari mahatkāyaṃ vibudhānāmupasthitam / tatkartavyaṃ tvayā devi śṛṇu kāryasya niścayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारको नाम दैत्येन्द्रः सुरकेतुरनिर्जितः । तस्याभावाय भगवाञ् जनयिष्यति चेश्वरः
tārako nāma daityendraḥ suraketuranirjitaḥ / tasyābhāvāya bhagavāñ janayiṣyati ceśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतं स भविता तस्य तारकस्यान्तकारकः । शंकरस्याभवत्पत्नी सती दक्षसुता तु या
sutaṃ sa bhavitā tasya tārakasyāntakārakaḥ / śaṃkarasyābhavatpatnī satī dakṣasutā tu yā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मृता कुपिता देवी कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । भविता हिमशैलस्य दुहिता लोकभाविनी
sā mṛtā kupitā devī kasmiṃścitkāraṇāntare / bhavitā himaśailasya duhitā lokabhāvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरहेण हरस्तस्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयम् । तपस्यन्हिमशैलस्य कन्दरे सिद्धसेविते
viraheṇa harastasyā matvā śūnyaṃ jagattrayam / tapasyanhimaśailasya kandare siddhasevite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतीक्षमाणस्तज्जन्म कंचित्कालं निवत्स्यति । तयोः सुतप्ततपसोर् भविता यो महाबलः
pratīkṣamāṇastajjanma kaṃcitkālaṃ nivatsyati / tayoḥ sutaptatapasor bhavitā yo mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भविष्यति दैत्यस्य तारकस्य विनाशकः । जातमात्रा तु सा देवी स्वल्पसंज्ञा च भामिनी
sa bhaviṣyati daityasya tārakasya vināśakaḥ / jātamātrā tu sā devī svalpasaṃjñā ca bhāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरहोत्कण्ठिता गाढं हरसंगमलालसा । तयोः सुतप्ततपसोः संयोगः स्याच्छुभानने
virahotkaṇṭhitā gāḍhaṃ harasaṃgamalālasā / tayoḥ sutaptatapasoḥ saṃyogaḥ syācchubhānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ताभ्यां तु जनितः स्वल्पो वाक्कलहो भवेत् । ततो ऽपि संशयो भूयस् तारकं प्रति दृश्यते
tatastābhyāṃ tu janitaḥ svalpo vākkalaho bhavet / tato 'pi saṃśayo bhūyas tārakaṃ prati dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः संयुक्तयोस्तस्मात् सुरतासक्तिकारणे । विघ्नस्त्वया विधातव्यो यथा ताभ्यां तथा शृणु
tayoḥ saṃyuktayostasmāt suratāsaktikāraṇe / vighnastvayā vidhātavyo yathā tābhyāṃ tathā śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भस्थाने च तन्मातुः स्वेन रूपेण रञ्जय । ततो विहाय शर्वस्तां विश्रान्तो नर्मपूर्वकम्
garbhasthāne ca tanmātuḥ svena rūpeṇa rañjaya / tato vihāya śarvastāṃ viśrānto narmapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्त्सयिष्यति तां देवीं ततः सा कुपिता सती । प्रयास्यति तपश्चर्तुं तत्तस्मात्तपसे पुनः
bhartsayiṣyati tāṃ devīṃ tataḥ sā kupitā satī / prayāsyati tapaścartuṃ tattasmāttapase punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनयिष्यति यं शर्वा दयितद्युतिमण्डितम् । स भविष्यति हन्ता वै सुरारीणामसंशयम्
janayiṣyati yaṃ śarvā dayitadyutimaṇḍitam / sa bhaviṣyati hantā vai surārīṇāmasaṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयापि दानवा देवि हन्तव्या लोकदुर्जयाः । यावच्च न सती देह-संक्रान्तगुणसंचया
tvayāpi dānavā devi hantavyā lokadurjayāḥ / yāvacca na satī deha-saṃkrāntaguṇasaṃcayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्संगमेन तावत्त्वं दैत्यान्हन्तुं न शक्ष्यसे । एवं कृते तपस्तप्त्वा सृष्टिसंहारकारिणी
tatsaṃgamena tāvattvaṃ daityānhantuṃ na śakṣyase / evaṃ kṛte tapastaptvā sṛṣṭisaṃhārakāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाप्तनियमा देवी यदा चोमा भविष्यति । तदा स्वमेव तद्रूपं शैलजा प्रतिपत्स्यते
samāptaniyamā devī yadā comā bhaviṣyati / tadā svameva tadrūpaṃ śailajā pratipatsyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तनुस्तवापि सहजा सैकानंशा भविष्यति । रूपांशेन तु संयुक्ता त्वमुमायां भविष्यसि
tanustavāpi sahajā saikānaṃśā bhaviṣyati / rūpāṃśena tu saṃyuktā tvamumāyāṃ bhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकानंशेति लोकस्त्वां वरदे पूजयिष्यति । भेदैर्बहुविधाकारैः सर्वगा कामसाधिनी
ekānaṃśeti lokastvāṃ varade pūjayiṣyati / bhedairbahuvidhākāraiḥ sarvagā kāmasādhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐकारवक्त्रा गायत्री त्वमिति ब्रह्मवादिभिः । आक्रान्तिरूर्जिताकारा राजभिश्च महाभुजैः
oṃkāravaktrā gāyatrī tvamiti brahmavādibhiḥ / ākrāntirūrjitākārā rājabhiśca mahābhujaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं भूरिति विशां माता शूद्रैः शैवीति पूजिता । क्षान्तिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामिति
tvaṃ bhūriti viśāṃ mātā śūdraiḥ śaivīti pūjitā / kṣāntirmunīnāmakṣobhyā dayā niyamināmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं महोपायसंदोहा नीतिर्नयविसर्पिणाम् । परिच्छित्तिस्त्वमर्थानां त्वमीहा प्राणिहृच्छया
tvaṃ mahopāyasaṃdohā nītirnayavisarpiṇām / paricchittistvamarthānāṃ tvamīhā prāṇihṛcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं मुक्तिः सर्वभूतानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम् । त्वं च कीर्तिमतां कीर्तिस् त्वं मूर्तिः सर्वदेहिनाम्
tvaṃ muktiḥ sarvabhūtānāṃ tvaṃ gatiḥ sarvadehinām / tvaṃ ca kīrtimatāṃ kīrtis tvaṃ mūrtiḥ sarvadehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रतिस्त्वं रक्तचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृष्टदर्शिनाम् । त्वं कान्तिः कृतभूषाणां त्वं शान्तिर्दुःखकर्मणाम्
ratistvaṃ raktacittānāṃ prītistvaṃ hṛṣṭadarśinām / tvaṃ kāntiḥ kṛtabhūṣāṇāṃ tvaṃ śāntirduḥkhakarmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं भ्रान्तिः सर्वबोधानां त्वं गतिः क्रतुयाजिनाम् । जलधीनां महावेला त्वं च लीला विलासिनाम्
tvaṃ bhrāntiḥ sarvabodhānāṃ tvaṃ gatiḥ kratuyājinām / jaladhīnāṃ mahāvelā tvaṃ ca līlā vilāsinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संभूतिस्त्वं पदार्थानां स्थितिस्त्वं लोकपालिनी । त्वं कालरात्रिर्निःशेष-भुवनावलिनाशिनी
saṃbhūtistvaṃ padārthānāṃ sthitistvaṃ lokapālinī / tvaṃ kālarātrirniḥśeṣa-bhuvanāvalināśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियकण्ठग्रहानन्द-दायिनी त्वं विभावरी । इत्यनेकविधैर्देवि रूपैर्लोके त्वमर्चिता
priyakaṇṭhagrahānanda-dāyinī tvaṃ vibhāvarī / ityanekavidhairdevi rūpairloke tvamarcitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये त्वां स्तोष्यन्ति वरदे पूजयिष्यन्ति वापि ये । ते सर्वकामानाप्स्यन्ति नियता नात्र संशयः
ye tvāṃ stoṣyanti varade pūjayiṣyanti vāpi ye / te sarvakāmānāpsyanti niyatā nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ता तु निशा देवी तथेत्युक्त्वा कृताञ्जलिः । जगाम त्वरिता तूर्णं गृहं हिमगिरेः परम्
ityuktā tu niśā devī tathetyuktvā kṛtāñjaliḥ / jagāma tvaritā tūrṇaṃ gṛhaṃ himagireḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रासीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रयाम् । ददर्श मेनामापाण्डु-च्छविवक्त्रसरोरुहाम्
tatrāsīnāṃ mahāharmye ratnabhittisamāśrayām / dadarśa menāmāpāṇḍu-cchavivaktrasaroruhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचिच् छ्याममुखोदग्र-स्तनभारावनामिताम् । महौषधिगणाबद्ध-मन्त्रराजनिषेविताम्
kiṃcic chyāmamukhodagra-stanabhārāvanāmitām / mahauṣadhigaṇābaddha-mantrarājaniṣevitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्वहत्कनकोन्नद्ध-जीवरक्षामहोरगाम् । मणिदीपगणज्योतिर् महालोकप्रकाशिते
udvahatkanakonnaddha-jīvarakṣāmahoragām / maṇidīpagaṇajyotir mahālokaprakāśite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकीर्णबहुसिद्धार्थे मनोजपरिवारके । शुचिन्यंशुकसंछन्न-भूशय्यास्तरणोज्ज्वले
prakīrṇabahusiddhārthe manojaparivārake / śucinyaṃśukasaṃchanna-bhūśayyāstaraṇojjvale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूपामोदमनोरम्ये सर्जगन्धोपयोगिके । ततः क्रमेण दिवसे गते दूरं विभावरी
dhūpāmodamanoramye sarjagandhopayogike / tataḥ krameṇa divase gate dūraṃ vibhāvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यजृम्भत सुखोदर्के ततो मेना महागृहे । प्रसुप्तप्रायपुरुषे निद्राभूतोपचारिके
vyajṛmbhata sukhodarke tato menā mahāgṛhe / prasuptaprāyapuruṣe nidrābhūtopacārike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फुटालोके शशभृति भ्रान्तिरात्रिविहंगमे । रजनीचरभूतानां संघैरावृतचत्वरे
sphuṭāloke śaśabhṛti bhrāntirātrivihaṃgame / rajanīcarabhūtānāṃ saṃghairāvṛtacatvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाढकण्ठग्रहालग्न-सुभगेष्टजने ततः । किंचिदाकुलतां प्राप्ते मेनानेत्राम्बुजद्वये
gāḍhakaṇṭhagrahālagna-subhageṣṭajane tataḥ / kiṃcidākulatāṃ prāpte menānetrāmbujadvaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविवेश मुखे रात्रिः सुचिरस्फुटसंगमा । जन्मदाया जगन्मातुः क्रमेण जठरान्तरे
āviveśa mukhe rātriḥ sucirasphuṭasaṃgamā / janmadāyā jaganmātuḥ krameṇa jaṭharāntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविवेशान्तरं जन्म मन्यमाना क्षपा तु वै । अरञ्जयच्छविं देव्या गुहारण्ये विभावरी
āviveśāntaraṃ janma manyamānā kṣapā tu vai / arañjayacchaviṃ devyā guhāraṇye vibhāvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जगत्पतिप्राण-हेतुर्हिमगिरिप्रिया । ब्राह्मे मुहूर्ते सुभगे व्यसूयत गुहारणिम्
tato jagatpatiprāṇa-heturhimagiripriyā / brāhme muhūrte subhage vyasūyata guhāraṇim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां तु जायमानायां जन्तवः स्थाणुजङ्गमाः । अभवन्सुखिनः सर्वे सर्वलोकनिवासिनः
tasyāṃ tu jāyamānāyāṃ jantavaḥ sthāṇujaṅgamāḥ / abhavansukhinaḥ sarve sarvalokanivāsinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारकाणामपि तदा सुखं स्वर्गसमं महत् । अभवत्क्रूरसत्त्वानां चेतः शान्तं च देहिनाम्
nārakāṇāmapi tadā sukhaṃ svargasamaṃ mahat / abhavatkrūrasattvānāṃ cetaḥ śāntaṃ ca dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योतिषामपि तेजस्त्वम् अभवत्सुरतोन्नता । वनाश्रिताश्चौषधयः स्वादुवन्ति फलानि च
jyotiṣāmapi tejastvam abhavatsuratonnatā / vanāśritāścauṣadhayaḥ svāduvanti phalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धवन्ति च माल्यानि विमलं च नभो ऽभवत् । मारुतश्च सुखस्पर्शो दिशश्च सुमनोहरा
gandhavanti ca mālyāni vimalaṃ ca nabho 'bhavat / mārutaśca sukhasparśo diśaśca sumanoharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन चोद्भूतफलित-परिपाकगुणोज्ज्वलाः । अभवत्पृथिवी देवी शालिमालाकुलापि च
tena codbhūtaphalita-paripākaguṇojjvalāḥ / abhavatpṛthivī devī śālimālākulāpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपांसि दीर्घचीर्णानि मुनीनां भावितात्मनाम् । तस्मिन्गतानि साफल्यं काले निर्मलचेतसाम्
tapāṃsi dīrghacīrṇāni munīnāṃ bhāvitātmanām / tasmingatāni sāphalyaṃ kāle nirmalacetasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मृतानि च शस्त्राणि प्रादुर्भावं प्रपेदिरे । प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमो ऽभवत्
vismṛtāni ca śastrāṇi prādurbhāvaṃ prapedire / prabhāvastīrthamukhyānāṃ tadā puṇyatamo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरिक्षे सुराश्चासन् विमानेषु सहस्रशः । समहेन्द्रहरिब्रह्म-वायुवह्निपुरोगमाः
antarikṣe surāścāsan vimāneṣu sahasraśaḥ / samahendraharibrahma-vāyuvahnipurogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस् तस्मिंस्तु हिमभूधरे । जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः
puṣpavṛṣṭiṃ pramumucus tasmiṃstu himabhūdhare / jagurgandharvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमन्तो महाबलाः । तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ते दिव्यप्रभृतपाणयः
meruprabhṛtayaścāpi mūrtimanto mahābalāḥ / tasminmahotsave prāpte divyaprabhṛtapāṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरितः सागराश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः । हिमशैलो ऽभवल्लोके तथा सर्वैश्चराचरैः
saritaḥ sāgarāścaiva samājagmuśca sarvaśaḥ / himaśailo 'bhavalloke tathā sarvaiścarācaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेव्यश्चाप्यभिगम्यश्च स श्रेयांश्चाचलोत्तमः । अनुभूयोत्सवं देवा जग्मुः स्वानालयान्मुदा
sevyaścāpyabhigamyaśca sa śreyāṃścācalottamaḥ / anubhūyotsavaṃ devā jagmuḥ svānālayānmudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवगन्धर्वनागेन्द्र-शैलशीलावनीगुणैः । हिमशैलसुता देवी स्वयंपूर्विकया ततः
devagandharvanāgendra-śailaśīlāvanīguṇaiḥ / himaśailasutā devī svayaṃpūrvikayā tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण वृद्धिमानीता लक्ष्मीवानलसैर्बुधैः । क्रमेण रूपसौभाग्य-प्रबोधैर्भुवनत्रयम्
krameṇa vṛddhimānītā lakṣmīvānalasairbudhaiḥ / krameṇa rūpasaubhāgya-prabodhairbhuvanatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजयद्भूषयच्चापि निःसाधारैर्नगात्मजा । एतस्मिन्नन्तरे शक्रो नारदं देवसंमतम्
ajayadbhūṣayaccāpi niḥsādhārairnagātmajā / etasminnantare śakro nāradaṃ devasaṃmatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवर्षिमथ सस्मार कार्यसाधनसत्वरम् । स्मृतिं शक्रस्य विज्ञाय जातां तु भगवांस्तदा
devarṣimatha sasmāra kāryasādhanasatvaram / smṛtiṃ śakrasya vijñāya jātāṃ tu bhagavāṃstadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजगाम मुदा युक्तो महेन्द्रस्य निवेशनम् । तं स दृष्ट्वा सहस्राक्षः समुत्थाय महासनात्
ājagāma mudā yukto mahendrasya niveśanam / taṃ sa dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ samutthāya mahāsanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथार्हेण तु पाद्येन पूजयामास वासवः । शक्रप्रणीतां तां पूजां प्रतिगृह्य यथाविधि
yathārheṇa tu pādyena pūjayāmāsa vāsavaḥ / śakrapraṇītāṃ tāṃ pūjāṃ pratigṛhya yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदः कुशलं देवम् अपृच्छत्पाकशासनम् । पृष्टे च कुशले शक्रः प्रोवाच वचनं प्रभुः
nāradaḥ kuśalaṃ devam apṛcchatpākaśāsanam / pṛṣṭe ca kuśale śakraḥ provāca vacanaṃ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*इन्द्र उवाच कुशलस्याङ्कुरे तावत् सम्भूते भुवनत्रये । तत्फलोद्भवसंपत्तौ त्वं भवातन्द्रितो मुने
*indra uvāca kuśalasyāṅkure tāvat sambhūte bhuvanatraye / tatphalodbhavasaṃpattau tvaṃ bhavātandrito mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेत्सि चैतत्समस्तं त्वं तथापि परिचोदकः । निर्वृतिं परमां याति निवेद्यार्थं सुहृज्जने
vetsi caitatsamastaṃ tvaṃ tathāpi paricodakaḥ / nirvṛtiṃ paramāṃ yāti nivedyārthaṃ suhṛjjane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथा शैलजा देवी योगं यायात्पिनाकिना । शीघ्रं तदुद्यमः सर्वैर् अस्मत्पक्षैर्विधीयताम्
tadyathā śailajā devī yogaṃ yāyātpinākinā / śīghraṃ tadudyamaḥ sarvair asmatpakṣairvidhīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवगम्यार्थमखिलं तत आमन्त्र्य नारदः । शक्रं जगाम भगवान् हिमशैलनिवेशनम्
avagamyārthamakhilaṃ tata āmantrya nāradaḥ / śakraṃ jagāma bhagavān himaśailaniveśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र द्वारे स विप्रेन्द्रश् चित्रवेत्रलताकुले । वन्दितो हिमशैलेन निर्गतेन पुरो मुनिः
tatra dvāre sa viprendraś citravetralatākule / vandito himaśailena nirgatena puro muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सह प्रविश्य भवनं भुवो भूषणतां गतम् । निवेदिते स्वयं हैमे हिमशैले न विस्तृते
saha praviśya bhavanaṃ bhuvo bhūṣaṇatāṃ gatam / nivedite svayaṃ haime himaśaile na vistṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.