शर्वस्य पाणिग्रहणम् अग्निसाक्षिकमक्षतम् । दाता महीभृतां नाथो होता देवश्चतुर्मुखः
śarvasya pāṇigrahaṇam agnisākṣikamakṣatam / dātā mahībhṛtāṃ nātho hotā devaścaturmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Matsya Purāṇa·154
Matsya Purāṇa 154
वरः पशुपतिः साक्षात् कन्या विश्वारणिस्तथा । चराचराणि भूतानि सुरासुरवराणि च
varaḥ paśupatiḥ sākṣāt kanyā viśvāraṇistathā / carācarāṇi bhūtāni surāsuravarāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राप्येते नियमतो ह्य् अभवन्व्यग्रमूर्तयः । मुमोचाभिनवान्सर्वान् सस्यशालीन्रसौषधीः
tatrāpyete niyamato hy abhavanvyagramūrtayaḥ / mumocābhinavānsarvān sasyaśālīnrasauṣadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यग्रा तु पृथिवी देवी सर्वभावमनोरमा । गृहीत्वा वरुणः सर्व-रत्नान्याभरणानि च
vyagrā tu pṛthivī devī sarvabhāvamanoramā / gṛhītvā varuṇaḥ sarva-ratnānyābharaṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यानि च पवित्राणि नानारत्नमयानि तु । तस्थौ साभरणो देवो हर्षदः सर्वदेहिनाम्
puṇyāni ca pavitrāṇi nānāratnamayāni tu / tasthau sābharaṇo devo harṣadaḥ sarvadehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनदश्चापि दिव्यानि हैमान्याभरणानि च । जातरूपविचित्राणि प्रयतः समुपस्थितः
dhanadaścāpi divyāni haimānyābharaṇāni ca / jātarūpavicitrāṇi prayataḥ samupasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुर्ववौ सुसुरभिः सुखसंस्पर्शनो विभुः । छत्रमिन्दुकरोद्भासि सुसितं च शतक्रतुः
vāyurvavau susurabhiḥ sukhasaṃsparśano vibhuḥ / chatramindukarodbhāsi susitaṃ ca śatakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जग्राह मुदितः स्रग्वी बाहुभिर्बहुभूषणैः । जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः
jagrāha muditaḥ sragvī bāhubhirbahubhūṣaṇaiḥ / jagurgandharvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वादयन्तो ऽतिमधुरं जगुर् गन्धर्वकिंनराः । मूर्ताश्च ऋतवस्तत्र जगुश्च ननृतुश्च वै
vādayanto 'timadhuraṃ jagur gandharvakiṃnarāḥ / mūrtāśca ṛtavastatra jaguśca nanṛtuśca vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चपलाश्च गणास्तस्थुर् लोलयन्तो हिमाचलम् । उत्तिष्ठन्क्रमशश्चात्र विश्वभुग्भगनेत्रहा
capalāśca gaṇāstasthur lolayanto himācalam / uttiṣṭhankramaśaścātra viśvabhugbhaganetrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकारौद्वाहिकं कृत्यं पत्न्या सह यथोचितम् । दत्तार्घो गिरिराजेन सुरवृन्दैर् विनोदितः
cakāraudvāhikaṃ kṛtyaṃ patnyā saha yathocitam / dattārgho girirājena suravṛndair vinoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवसत्तां क्षपां तत्र पत्न्या सह पुरान्तकः । ततो गन्धर्वगीतेन नृत्येनाप्सरसामपि
avasattāṃ kṣapāṃ tatra patnyā saha purāntakaḥ / tato gandharvagītena nṛtyenāpsarasāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुतिभिर् देवदैत्यानां विबुद्धो विबुधाधिपः । आमन्त्र्य हिमशैलेन्द्रं प्रभाते चोमया सह । जगाम मन्दरगिरिं वायुवेगेन शृङ्गिणा
stutibhir devadaityānāṃ vibuddho vibudhādhipaḥ / āmantrya himaśailendraṃ prabhāte comayā saha / jagāma mandaragiriṃ vāyuvegena śṛṅgiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया रतिमलभन्न भूधरः । सबान्धवो भवति च कस्य नो मनो विह्वलं च जगति हि कन्यकापितुः
tato gate bhagavati nīlalohite sahomayā ratimalabhanna bhūdharaḥ / sabāndhavo bhavati ca kasya no mano vihvalaṃ ca jagati hi kanyakāpituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वलन्मणिस्फटिकहाटकोत्कटं स्फुटद्युति स्फटिकगोपुरं पुरम् । हरो गिरौ चिरमनुकल्पितं तदा विसर्जितामरनिवहो ऽविशत्स्वकम्
jvalanmaṇisphaṭikahāṭakotkaṭaṃ sphuṭadyuti sphaṭikagopuraṃ puram / haro girau ciramanukalpitaṃ tadā visarjitāmaranivaho 'viśatsvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदोमासहितो देवो विजहार भगाक्षिहा । पुरोद्यानेषु रम्येषु विविक्तेषु वनेषु च
tadomāsahito devo vijahāra bhagākṣihā / purodyāneṣu ramyeṣu vivikteṣu vaneṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरक्तहृदयो देव्या मकराङ्कपुरःसरः । ततो बहुतिथे काले सुतकामा गिरेः सुता
suraktahṛdayo devyā makarāṅkapuraḥsaraḥ / tato bahutithe kāle sutakāmā gireḥ sutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सखीभिः सहिता क्रीडां चक्रे कृत्रिमपुत्रकैः । कदाचिद्गन्धतैलेन गात्रमभ्यज्य शैलजा
sakhībhiḥ sahitā krīḍāṃ cakre kṛtrimaputrakaiḥ / kadācidgandhatailena gātramabhyajya śailajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूर्णैरुद्वर्तयामास मलिनान्तरितां तनुम् । तदुद्वर्तनकं गृह्य नरं चक्रे गजाननम्
cūrṇairudvartayāmāsa malināntaritāṃ tanum / tadudvartanakaṃ gṛhya naraṃ cakre gajānanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रकं क्रीडती देवी तं चाप्यर्पयदम्भसि । जाह्नव्यास्तु शिवासख्यास् ततः सो ऽभूद्बृहद्वपुः
putrakaṃ krīḍatī devī taṃ cāpyarpayadambhasi / jāhnavyāstu śivāsakhyās tataḥ so 'bhūdbṛhadvapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कायेनातिविशालेन जगदापूरयत्तदा । पुत्रेत्युवाच ते देवी पुत्रेत्यूचे च जाह्नवी
kāyenātiviśālena jagadāpūrayattadā / putretyuvāca te devī putretyūce ca jāhnavī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाङ्गेय इति देवैस्तु पूजितो ऽभूद्गजाननः । विनायकाधिपत्यं च ददावस्य पितामहः
gāṅgeya iti devaistu pūjito 'bhūdgajānanaḥ / vināyakādhipatyaṃ ca dadāvasya pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः सा क्रीडनं चक्रे पुत्रार्थं वरवर्णिनी । मनोज्ञमङ्कुरं रूढम् अशोकस्य शुभानना
punaḥ sā krīḍanaṃ cakre putrārthaṃ varavarṇinī / manojñamaṅkuraṃ rūḍham aśokasya śubhānanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धयामास तं चापि कृतसंस्कारमङ्गला । बृहस्पतिमुखैर्विप्रैर् दिवस्पतिपुरोगमैः
vardhayāmāsa taṃ cāpi kṛtasaṃskāramaṅgalā / bṛhaspatimukhairviprair divaspatipurogamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवैश्च मुनिभिः प्रोक्ता देवी त्विदं वचः । भवानि भवती भव्या सम्भूता लोकभूतये
tato devaiśca munibhiḥ proktā devī tvidaṃ vacaḥ / bhavāni bhavatī bhavyā sambhūtā lokabhūtaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायः सुतफलो लोकः पुत्रपौत्रैश्च लभ्यते । अपुत्राश्च प्रजाः प्रायो दृश्यन्ते दैवहेतवः
prāyaḥ sutaphalo lokaḥ putrapautraiśca labhyate / aputrāśca prajāḥ prāyo dṛśyante daivahetavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधुना दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि । फलं किं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः । इत्युक्ता हर्षपूर्णाङ्गी प्रोवाचोमा शुभां गिरम्
adhunā darśite mārge maryādāṃ kartumarhasi / phalaṃ kiṃ bhavitā devi kalpitaistaruputrakaiḥ / ityuktā harṣapūrṇāṅgī provācomā śubhāṃ giram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं निरुदके देशे यः कूपं कारयेद्बुधः । बिन्दौ बिन्दौ च तोयस्य वसेत्संवत्सरं दिवि
evaṃ nirudake deśe yaḥ kūpaṃ kārayedbudhaḥ / bindau bindau ca toyasya vasetsaṃvatsaraṃ divi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशकूपसमा वापी दशवापीसमो ह्रदः । दशह्रदसमः पुत्रो दशपुत्रसमो द्रुमः । एषैव मम मर्यादा नियता लोकभाविनी
daśakūpasamā vāpī daśavāpīsamo hradaḥ / daśahradasamaḥ putro daśaputrasamo drumaḥ / eṣaiva mama maryādā niyatā lokabhāvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तास्तु ततो विप्रा बृहस्पतिपुरोगमाः । जग्मुः स्वमन्दिराण्येव भवानीं वन्द्य सादरम्
ityuktāstu tato viprā bṛhaspatipurogamāḥ / jagmuḥ svamandirāṇyeva bhavānīṃ vandya sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतेषु तेषु देवो ऽपि शंकरः पर्वतात्मजाम् । पाणिनालम्ब्य वामेन शनैः प्रावेशयच्छुभाम्
gateṣu teṣu devo 'pi śaṃkaraḥ parvatātmajām / pāṇinālambya vāmena śanaiḥ prāveśayacchubhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्तप्रसादजननं प्रासादमनुगोपुरम् । लम्बमौक्तिकदामानं मालिकाकुलवेदिकम्
cittaprasādajananaṃ prāsādamanugopuram / lambamauktikadāmānaṃ mālikākulavedikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्धौतकलधौतं च क्रीडागुहमनोरमम् । प्रकीर्णकुसुमामोद-मत्तालिकुलकूजितम्
nirdhautakaladhautaṃ ca krīḍāguhamanoramam / prakīrṇakusumāmoda-mattālikulakūjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंनरोद्गीतसंगीत-गृहान्तरितभित्तिकम् । सुगन्धिधूपसंघात-मनःप्रार्थ्यमलक्षितम्
kiṃnarodgītasaṃgīta-gṛhāntaritabhittikam / sugandhidhūpasaṃghāta-manaḥprārthyamalakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडन्मयूरनारीभिर् वृतं वै ततवादिभिः । हंससंघातसंघुष्टं स्फटिकस्तम्भवेदिकम्
krīḍanmayūranārībhir vṛtaṃ vai tatavādibhiḥ / haṃsasaṃghātasaṃghuṣṭaṃ sphaṭikastambhavedikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाविलमसंभ्रान्त्या बहुशः किंनराकुलम् । शुकैर्यत्राभिहन्यन्ते पद्मरागविनिर्मिताः
anāvilamasaṃbhrāntyā bahuśaḥ kiṃnarākulam / śukairyatrābhihanyante padmarāgavinirmitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भित्तयो दाडिमभ्रान्त्या प्रतिबिम्बितमौक्तिकाः । तत्राक्षक्रीडया देवी विहर्तुमुपचक्रमे
bhittayo dāḍimabhrāntyā pratibimbitamauktikāḥ / tatrākṣakrīḍayā devī vihartumupacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छेन्द्रनीलभूभागे क्रीडने यत्र धिष्ठितौ । वपुःसहायतां प्राप्तौ विनोदरसनिर्वृतौ
svacchendranīlabhūbhāge krīḍane yatra dhiṣṭhitau / vapuḥsahāyatāṃ prāptau vinodarasanirvṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रक्रीडतोस्तत्र देवीशंकरयोस्तदा । प्रादुर्भवन्महाशब्दस् तद्गृहोदरगोचरः
evaṃ prakrīḍatostatra devīśaṃkarayostadā / prādurbhavanmahāśabdas tadgṛhodaragocaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा कौतुकाद्देवी किमेतदिति शंकरम् । पप्रच्छ तं शुभतनुर् हरं विस्मयपूर्वकम्
tacchrutvā kautukāddevī kimetaditi śaṃkaram / papraccha taṃ śubhatanur haraṃ vismayapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच देवीं नैतत्ते दृष्टपूर्वं सुविस्मिते । एते गणेशाः क्रीडन्ते शैले ऽस्मिन्मत्प्रियाः सदा
uvāca devīṃ naitatte dṛṣṭapūrvaṃ suvismite / ete gaṇeśāḥ krīḍante śaile 'sminmatpriyāḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा ब्रह्मचर्येण नियमैः क्षेत्रसेवनैः । यैरहं तोषितः पूर्वं त एते मनुजोत्तमाः
tapasā brahmacaryeṇa niyamaiḥ kṣetrasevanaiḥ / yairahaṃ toṣitaḥ pūrvaṃ ta ete manujottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्समीपमनुप्राप्ता मम हृद्याः शुभानने । कामरूपा महोत्साहा महारूपगुणान्विताः
matsamīpamanuprāptā mama hṛdyāḥ śubhānane / kāmarūpā mahotsāhā mahārūpaguṇānvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मभिर्विस्मयं तेषां प्रयामि बलशालिनाम् । चराचरस्य जगतः सृष्टिसंहरणक्षमाः
karmabhirvismayaṃ teṣāṃ prayāmi balaśālinām / carācarasya jagataḥ sṛṣṭisaṃharaṇakṣamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रगन्धर्वैः सकिंनरमहोरगैः । समावृतो ऽप्यहं नित्यं नैभिर्विरहितो रमे
brahmaviṣṇvindragandharvaiḥ sakiṃnaramahoragaiḥ / samāvṛto 'pyahaṃ nityaṃ naibhirvirahito rame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृद्या मे चारुसर्वाङ्गि त एते क्रीडिता गिरौ । इत्युक्ता तु ततो देवी त्यक्त्वा तद्विस्मयाकुला
hṛdyā me cārusarvāṅgi ta ete krīḍitā girau / ityuktā tu tato devī tyaktvā tadvismayākulā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवाक्षान्तरमासाद्य प्रेक्षते विस्मितानना । यावन्तस्ते कृशा दीर्घा ह्रस्वाः स्थूला महोदराः
gavākṣāntaramāsādya prekṣate vismitānanā / yāvantaste kṛśā dīrghā hrasvāḥ sthūlā mahodarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्रेभवदनाः केचित् केचिन्मेषाजरूपिणः । अनेकप्राणिरूपाश्च ज्वालास्याः कृष्णपिङ्गलाः
vyāghrebhavadanāḥ kecit kecinmeṣājarūpiṇaḥ / anekaprāṇirūpāśca jvālāsyāḥ kṛṣṇapiṅgalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौम्या भीमाः स्मितमुखाः कृष्णपिङ्गजटासटाः । नानाविहङ्गवदना नानाविधमृगाननाः
saumyā bhīmāḥ smitamukhāḥ kṛṣṇapiṅgajaṭāsaṭāḥ / nānāvihaṅgavadanā nānāvidhamṛgānanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौशेयचर्मवसना नग्नाश्चान्ये विरूपिणः । गोकर्णा गजकर्णाश्च बहुवक्त्रेक्षणोदराः
kauśeyacarmavasanā nagnāścānye virūpiṇaḥ / gokarṇā gajakarṇāśca bahuvaktrekṣaṇodarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुपादा बहुभुजा दिव्यनानास्त्रपाणयः । अनेककुसुमापीडा नानाव्यालविभूषणाः
bahupādā bahubhujā divyanānāstrapāṇayaḥ / anekakusumāpīḍā nānāvyālavibhūṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृकाननायुधधरा नानाकवचभूषणाः । विचित्रवाहनारूढा दिव्यरूपा वियच्चराः
vṛkānanāyudhadharā nānākavacabhūṣaṇāḥ / vicitravāhanārūḍhā divyarūpā viyaccarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीणावाद्यमुखोद्घुष्टा नानास्थानकनर्तकाः । गणेशांस्तांस्तथा दृष्ट्वा देवी प्रोवाच शंकरम्
vīṇāvādyamukhodghuṣṭā nānāsthānakanartakāḥ / gaṇeśāṃstāṃstathā dṛṣṭvā devī provāca śaṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*देव्युवाच गणेशाः कतिसंख्याताः किंनामानः किमात्मकाः । एकैकशो मम ब्रूहि धिष्ठिता ये पृथक्पृथक्
*devyuvāca gaṇeśāḥ katisaṃkhyātāḥ kiṃnāmānaḥ kimātmakāḥ / ekaikaśo mama brūhi dhiṣṭhitā ye pṛthakpṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शंकर उवाच कोटिसंख्या ह्यसंख्याता नानाविख्यातपौरुषाः । जगदापूरितं सर्वैर् एभिर्भीमैर्महाबलैः
*śaṃkara uvāca koṭisaṃkhyā hyasaṃkhyātā nānāvikhyātapauruṣāḥ / jagadāpūritaṃ sarvair ebhirbhīmairmahābalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धक्षेत्रेषु रथ्यासु जीर्णोद्यानेषु वेश्मसु । दानवानां शरीरेषु बालेषून्मत्तकेषु च । एते विशन्ति मुदिता नानाहारविहारिणः
siddhakṣetreṣu rathyāsu jīrṇodyāneṣu veśmasu / dānavānāṃ śarīreṣu bāleṣūnmattakeṣu ca / ete viśanti muditā nānāhāravihāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊष्मपाः फेनपाश्चैव धूमपा मधुपायिनः । रक्तपाः सर्वभक्षाश्च वायुपा ह्यम्बुभोजनाः
ūṣmapāḥ phenapāścaiva dhūmapā madhupāyinaḥ / raktapāḥ sarvabhakṣāśca vāyupā hyambubhojanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गेयनृत्योपहाराश्च नानावाद्यरवप्रियाः । न ह्येषां वै अनन्तत्वाद् गुणान्वक्तुं हि शक्यते
geyanṛtyopahārāśca nānāvādyaravapriyāḥ / na hyeṣāṃ vai anantatvād guṇānvaktuṃ hi śakyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*देव्युवाच मार्गत्वगुत्तरासङ्ग-शुद्धाङ्गो मुञ्जमेखली । मानशिलेन कल्केन चपलो रञ्जिताननः
*devyuvāca mārgatvaguttarāsaṅga-śuddhāṅgo muñjamekhalī / mānaśilena kalkena capalo rañjitānanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिनद्धोत्पलस्रग्दामा सुकान्तो मधुराकृतिः । पाषाणशकलोत्तान-कांस्यतालप्रवर्तकः
pinaddhotpalasragdāmā sukānto madhurākṛtiḥ / pāṣāṇaśakalottāna-kāṃsyatālapravartakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असौ गणेश्वरो देवः किंनामा किंनरानुगः । य एष गणगीतेषु दत्तकर्णो मुहुर्मुहुः
asau gaṇeśvaro devaḥ kiṃnāmā kiṃnarānugaḥ / ya eṣa gaṇagīteṣu dattakarṇo muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष वीरको देवि सदा मद्धृदयप्रियः । नानाश्चर्यगुणाधारो गणेश्वरगणार्चितः
sa eṣa vīrako devi sadā maddhṛdayapriyaḥ / nānāścaryaguṇādhāro gaṇeśvaragaṇārcitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*देव्युवाच ईदृशस्य सुतस्यास्ति ममोत्कण्ठा पुरान्तक । कदाहम् ईदृशं पुत्रं द्रक्ष्याम्यानन्ददायिनम्
*devyuvāca īdṛśasya sutasyāsti mamotkaṇṭhā purāntaka / kadāham īdṛśaṃ putraṃ drakṣyāmyānandadāyinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शिव उवाच एष एव सुतस्ते ऽस्तु नयनानन्दहेतुकः । त्वया मात्रा कृतार्थो ऽस्तु वीरको ऽपि सुमध्यमे
*śiva uvāca eṣa eva sutaste 'stu nayanānandahetukaḥ / tvayā mātrā kṛtārtho 'stu vīrako 'pi sumadhyame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ता प्रेषयामास विजयां हर्षणोत्सुका । वीरकानयनायाशु दुहिता हिमभूभृतः
ityuktā preṣayāmāsa vijayāṃ harṣaṇotsukā / vīrakānayanāyāśu duhitā himabhūbhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावरुह्य त्वरायुक्ता प्रासादादम्बरस्पृशः । विजयोवाच गणपं गणमध्ये प्रवर्तिता
sāvaruhya tvarāyuktā prāsādādambaraspṛśaḥ / vijayovāca gaṇapaṃ gaṇamadhye pravartitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*विजयोवाच एहि वीरक चापल्यात् त्वया देवः प्रकोपितः । किमुत्तरं वदत्यर्थे नृत्यरङ्गे तु शैलजा
*vijayovāca ehi vīraka cāpalyāt tvayā devaḥ prakopitaḥ / kimuttaraṃ vadatyarthe nṛtyaraṅge tu śailajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तस्त्यक्तपाषाण-शकलो मार्जिताननः । आहूतस्तु तयोद्भूत-मूलप्रस्तावशंसकः
ityuktastyaktapāṣāṇa-śakalo mārjitānanaḥ / āhūtastu tayodbhūta-mūlaprastāvaśaṃsakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्याः समीपमागच्छद् विजयानुगुप्तः शनैः । प्रासादशिखरात्फुल्ल-रक्ताम्बुजनिभद्युतिः
devyāḥ samīpamāgacchad vijayānuguptaḥ śanaiḥ / prāsādaśikharātphulla-raktāmbujanibhadyutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा प्रस्रुतानल्प-स्वादुक्षीरपयोधरा । गिरिजोवाच सस्नेहं गिरा मधुरवर्णया
taṃ dṛṣṭvā prasrutānalpa-svādukṣīrapayodharā / girijovāca sasnehaṃ girā madhuravarṇayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*उमोवाच एह्येहि यातो ऽसि मे पुत्रतां देवदेवेन दत्तो ऽधुना वीरक
*umovāca ehyehi yāto 'si me putratāṃ devadevena datto 'dhunā vīraka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमङ्के निधायाथ तं पर्यचुम्बत्कपोले कलवादिनम्
ityevamaṅke nidhāyātha taṃ paryacumbatkapole kalavādinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्ध्न्युपाघ्राय संमार्ज्य गात्राणि भूषयामास दिव्यैः स्वयं भूषणैः किङ्किणीमेखलानूपुरैर् माणिक्यकेयूरहारोरुमूलगुणैः
mūrdhnyupāghrāya saṃmārjya gātrāṇi bhūṣayāmāsa divyaiḥ svayaṃ bhūṣaṇaiḥ kiṅkiṇīmekhalānūpurair māṇikyakeyūrahārorumūlaguṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोमलैः पल्लवैश्चित्रितैश्चारुभिर् दिव्यमन्त्रोद्भवैस् तस्य शुभैस्ततो भूरिभिश्चाकरोन्मिश्रसिद्धार्थकैर् अङ्गरक्षाविधिम्
komalaiḥ pallavaiścitritaiścārubhir divyamantrodbhavais tasya śubhaistato bhūribhiścākaronmiśrasiddhārthakair aṅgarakṣāvidhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमादाय चोवाच कृत्वा स्रजं मूर्ध्नि गोरोचनापत्रभङ्गोज्ज्वलम्
evamādāya covāca kṛtvā srajaṃ mūrdhni gorocanāpatrabhaṅgojjvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ गच्छाधुना क्रीड सार्धं गणैरप्रमत्तो नगे श्वभ्रवर्ज शनैर्व्यालमालाकुलाः शैलसानुद्रुमदन्तिभिर् भिन्नसाराः परे सङ्गिनः
gaccha gacchādhunā krīḍa sārdhaṃ gaṇairapramatto nage śvabhravarja śanairvyālamālākulāḥ śailasānudrumadantibhir bhinnasārāḥ pare saṅginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाह्नवीयं जलं क्षुब्धतोयाकुलं कूलं मा विशेथा बहुव्याघ्रदुष्टे वने
jāhnavīyaṃ jalaṃ kṣubdhatoyākulaṃ kūlaṃ mā viśethā bahuvyāghraduṣṭe vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सासंख्येषु दुर्गा गणेशेष्वेतस्मिन्वीरके पुत्रभावोपतुष्टान्तःकरणा तिष्ठतु
vatsāsaṃkhyeṣu durgā gaṇeśeṣvetasminvīrake putrabhāvopatuṣṭāntaḥkaraṇā tiṣṭhatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्य पितृजनप्रार्थितं भव्यमायातिभाविन्यसौ भव्यता
svasya pitṛjanaprārthitaṃ bhavyamāyātibhāvinyasau bhavyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि निर्वर्त्य सर्वान् गणान् सस्मयमाह बालत्वलीलारसाविष्टधीः
so 'pi nirvartya sarvān gaṇān sasmayamāha bālatvalīlārasāviṣṭadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष मात्रा स्वयं मे कृतभूषणो ऽत्र एष पटः पाटलैर्बिन्दुभिः सिन्दुवारस्य पुष्पैरियं मालतीमिश्रिता मालिका मे शिरस्याहिता
eṣa mātrā svayaṃ me kṛtabhūṣaṇo 'tra eṣa paṭaḥ pāṭalairbindubhiḥ sinduvārasya puṣpairiyaṃ mālatīmiśritā mālikā me śirasyāhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽयमातोद्यधारी गणस्तस्य दास्यामि हस्तादिदं क्रीडनम्
ko 'yamātodyadhārī gaṇastasya dāsyāmi hastādidaṃ krīḍanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणात्पश्चिमं पश्चिमादुत्तरमुत्तरात्पूर्वमभ्येत्य सख्या युता प्रेक्षती तं गवाक्षान्तराद्वीरकं शैलपुत्री बहिः क्रीडनं यज्जगन्मातुरप्येष चित्तभ्रमः
dakṣiṇātpaścimaṃ paścimāduttaramuttarātpūrvamabhyetya sakhyā yutā prekṣatī taṃ gavākṣāntarādvīrakaṃ śailaputrī bahiḥ krīḍanaṃ yajjaganmāturapyeṣa cittabhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रलुब्धो जनस्तत्र को मोहमायाति न स्वल्पचेता जडो मांसविण्मूत्रसंघातदेहः
putralubdho janastatra ko mohamāyāti na svalpacetā jaḍo māṃsaviṇmūtrasaṃghātadehaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रष्टुमभ्यन्तरे नाकवासेश्वरैर् इन्दुमौलिं प्रविष्टेषु कक्षान्तरम्
draṣṭumabhyantare nākavāseśvarair indumauliṃ praviṣṭeṣu kakṣāntaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाहनात्यावरोहा गणास्तैर्युतो लोकपालास्त्रमूर्तो ह्ययं खड्गो विखड्गकरो निर्ममः कृतान्तः कस्य केनाहतो ब्रूत मौने भवन्तो ऽस्त्रदण्डेन किं दुःस्पृहाः
vāhanātyāvarohā gaṇāstairyuto lokapālāstramūrto hyayaṃ khaḍgo vikhaḍgakaro nirmamaḥ kṛtāntaḥ kasya kenāhato brūta maune bhavanto 'stradaṇḍena kiṃ duḥspṛhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीममूर्त्याननेनास्ति कृत्यं गिरौ य एषो ऽस्त्रज्ञेन किं वध्यते
bhīmamūrtyānanenāsti kṛtyaṃ girau ya eṣo 'strajñena kiṃ vadhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा वृथा लोकपालानुगचित्तता एवम् एवैतद् इत्यूचुरस्मै तदा देवताः
mā vṛthā lokapālānugacittatā evam evaitad ityūcurasmai tadā devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदेवानुगं वीरकं लक्षणा प्राह देवी वनं पर्वता निर्झराण्यग्निदेव्यान्यथो भूतपा निर्झराम्भोनिपातेषु निमज्जत
devadevānugaṃ vīrakaṃ lakṣaṇā prāha devī vanaṃ parvatā nirjharāṇyagnidevyānyatho bhūtapā nirjharāmbhonipāteṣu nimajjata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पजालावनद्धेषु धामस्वपि प्रोत्तुङ्गनानाद्रिकुञ्जेष्वनुगर्जन्तु हेमारुतास्फोटसंक्षेपणात् कामतः
puṣpajālāvanaddheṣu dhāmasvapi prottuṅganānādrikuñjeṣvanugarjantu hemārutāsphoṭasaṃkṣepaṇāt kāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काञ्चनोत्तुङ्गशृङ्गावरोहक्षितौ हेमरेणूत्करासङ्गद्युतिं खेचराणां वनाधायिनि रम्ये बहुरूपसंपत्प्रकरे गणान्वासितं मन्दरकन्दरे सुन्दरमन्दारपुष्पप्रवालाम्बुजे सिद्धनारीभिर् आपीतरूपामृतं विस्तृतैर् नेत्रपात्रैर् अनुन्मेषिभिर् वीरके शैलपुत्री निमेषान्तराद् अस्मरत्पुत्रगृध्री विनोदार्थिनी
kāñcanottuṅgaśṛṅgāvarohakṣitau hemareṇūtkarāsaṅgadyutiṃ khecarāṇāṃ vanādhāyini ramye bahurūpasaṃpatprakare gaṇānvāsitaṃ mandarakandare sundaramandārapuṣpapravālāmbuje siddhanārībhir āpītarūpāmṛtaṃ vistṛtair netrapātrair anunmeṣibhir vīrake śailaputrī nimeṣāntarād asmaratputragṛdhrī vinodārthinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि तादृक्क्षणावाप्तपुण्योदयो यो ऽपि जन्मान्तरस्यात्मजत्वं गतः क्रीडतस्तस्य तृप्तिः कथं जायते यो ऽपि भाविजगद्वेधसा तेजसः कल्पितः प्रतिक्षणं दिव्यगीतक्षणो नृत्यलोलो गणेशैः प्रणतः
so 'pi tādṛkkṣaṇāvāptapuṇyodayo yo 'pi janmāntarasyātmajatvaṃ gataḥ krīḍatastasya tṛptiḥ kathaṃ jāyate yo 'pi bhāvijagadvedhasā tejasaḥ kalpitaḥ pratikṣaṇaṃ divyagītakṣaṇo nṛtyalolo gaṇeśaiḥ praṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं सिंहनादाकुले गण्डशैले सृजद्रत्नजाले बृहत्सालताले । क्षणं फुल्लनानातमालालिकाले क्षणं वृक्षमूले विलोलो मराले
kṣaṇaṃ siṃhanādākule gaṇḍaśaile sṛjadratnajāle bṛhatsālatāle / kṣaṇaṃ phullanānātamālālikāle kṣaṇaṃ vṛkṣamūle vilolo marāle
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणे स्वल्पपङ्के जले पङ्कजाढ्ये क्षणं मातुरङ्के शुभे निष्कलङ्के । परिक्रीडते बाललीलाविहारी गणेशाधिपो देवतानन्दकारी । निकुञ्जेषु विद्याधरैर्गीतशीलः पिनाकीव लीलाविलासैः सलीलः
kṣaṇe svalpapaṅke jale paṅkajāḍhye kṣaṇaṃ māturaṅke śubhe niṣkalaṅke / parikrīḍate bālalīlāvihārī gaṇeśādhipo devatānandakārī / nikuñjeṣu vidyādharairgītaśīlaḥ pinākīva līlāvilāsaiḥ salīlaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाश्य भुवनाभोगी ततो दिनकरे गते । देशान्तरं तदा पश्चाद् दूरमस्तावनीधरम्
prakāśya bhuvanābhogī tato dinakare gate / deśāntaraṃ tadā paścād dūramastāvanīdharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदयास्ते पुरोभावी यो हि चास्ते ऽवनीधरः । मित्रत्वमस्य सुदृढं हृदये परिचिन्त्यताम्
udayāste purobhāvī yo hi cāste 'vanīdharaḥ / mitratvamasya sudṛḍhaṃ hṛdaye paricintyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यमाराधितः श्रीमान् पृथुमूलः समुन्नतः । नाकरोत्सेवितुं मेरुर् उपहारं पतिष्यतः
nityamārādhitaḥ śrīmān pṛthumūlaḥ samunnataḥ / nākarotsevituṃ merur upahāraṃ patiṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जले ऽप्येषा व्यवस्थेति संशयेताखिलं बुधः । दिनान्तानुगतो भानुः स्वजनत्वमपूरयत्
jale 'pyeṣā vyavastheti saṃśayetākhilaṃ budhaḥ / dināntānugato bhānuḥ svajanatvamapūrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्याबद्धाञ्जलिपुटा मुनयो ऽभिमुखा रविम् । याचन्त्यागमनं शीघ्रं निवार्यात्मनि भाविताम्
saṃdhyābaddhāñjalipuṭā munayo 'bhimukhā ravim / yācantyāgamanaṃ śīghraṃ nivāryātmani bhāvitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यजृम्भत तथा लोके क्रमाद्वैभावरं तमः । कुटिलस्येव हृदये कालुष्यं दूषयन्मनः
vyajṛmbhata tathā loke kramādvaibhāvaraṃ tamaḥ / kuṭilasyeva hṛdaye kāluṣyaṃ dūṣayanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वलत्फणिफणारत्न-दीपोद्द्योतितभित्तिके । शयनं शशिसंघात-शुभ्रवस्त्रोत्तरच्छदम्
jvalatphaṇiphaṇāratna-dīpoddyotitabhittike / śayanaṃ śaśisaṃghāta-śubhravastrottaracchadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानारत्नद्युतिलसच्-छक्रचापविडम्बकम् । रत्नकिङ्किणिकाजालं लम्बमुक्ताकलापकम्
nānāratnadyutilasac-chakracāpaviḍambakam / ratnakiṅkiṇikājālaṃ lambamuktākalāpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कमनीयचलल्लोल-वितानाच्छादिताम्बरम् । मन्दिरे मन्दसंचारः शनैर्गिरिसुतायुतः
kamanīyacalallola-vitānācchāditāmbaram / mandire mandasaṃcāraḥ śanairgirisutāyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्थौ गिरिसुताबाहु-लतामीलितकंधरः । शशिमौलिसितज्योत्स्ना शुचिपूरितगोचरः
tasthau girisutābāhu-latāmīlitakaṃdharaḥ / śaśimaulisitajyotsnā śucipūritagocaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिजाप्यसितापङ्गी नीलोत्पलदलच्छविः । विभावर्या च संपृक्ता बभूवातितमोमयी । तमुवाच ततो देवः क्रीडाकेलिकलायुतम्
girijāpyasitāpaṅgī nīlotpaladalacchaviḥ / vibhāvaryā ca saṃpṛktā babhūvātitamomayī / tamuvāca tato devaḥ krīḍākelikalāyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.