पूर्णे धूमव्रते तस्मिन् घोरे वर्षसहस्रके । वरेण च्छन्दयामास काव्यं प्रीतो भवस्तदा
pūrṇe dhūmavrate tasmin ghore varṣasahasrake / vareṇa cchandayāmāsa kāvyaṃ prīto bhavastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Matsya Purāṇa 47
*महादेव उवाच एतद्व्रतं त्वयैकेन चीर्णं नान्येन केनचित् । तस्माद्वै तपसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च
*mahādeva uvāca etadvrataṃ tvayaikena cīrṇaṃ nānyena kenacit / tasmādvai tapasā buddhyā śrutena ca balena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजसा च सुरान्सर्वांस् त्वमेको ऽभिभविष्यसि । यच्चाभिलषितं ब्रह्मन् विद्यते भृगुनन्दन
tejasā ca surānsarvāṃs tvameko 'bhibhaviṣyasi / yaccābhilaṣitaṃ brahman vidyate bhṛgunandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रपत्स्यसे तु तत्सर्वं नानुवाच्यं तु कस्यचित् । सर्वाभिभावी तेन त्वं भविष्यसि द्विजोत्तम
prapatsyase tu tatsarvaṃ nānuvācyaṃ tu kasyacit / sarvābhibhāvī tena tvaṃ bhaviṣyasi dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्दत्त्वा वरांस्तस्मै भार्गवाय भवः पुनः । प्रजेशत्वं धनेशत्वम् अवध्यत्वं च वै ददौ
etāndattvā varāṃstasmai bhārgavāya bhavaḥ punaḥ / prajeśatvaṃ dhaneśatvam avadhyatvaṃ ca vai dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतांल्लब्ध्वा वरान्काव्यः सम्प्रहृष्टतनूरुहः । हर्षात्प्रादुर्बभौ तस्य दिव्यस्तोत्रं महेश्वरे । तथा तिर्यक्स्थितश्चैव तुष्टुवे नीललोहितम्
etāṃllabdhvā varānkāvyaḥ samprahṛṣṭatanūruhaḥ / harṣātprādurbabhau tasya divyastotraṃ maheśvare / tathā tiryaksthitaścaiva tuṣṭuve nīlalohitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शुक्र उवाच नमो ऽस्तु शितिकण्ठाय कनिष्ठाय सुवर्चसे । लेलिहानाय काव्याय वत्सरायान्धसः पते
*śukra uvāca namo 'stu śitikaṇṭhāya kaniṣṭhāya suvarcase / lelihānāya kāvyāya vatsarāyāndhasaḥ pate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपर्दिने करालाय हर्यक्ष्णे वरदाय च । संस्तुताय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे
kapardine karālāya haryakṣṇe varadāya ca / saṃstutāya sutīrthāya devadevāya raṃhase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णीषिणे सुवक्त्राय बहुरूपाय वेधसे । वसुरेताय रुद्राय तपसे चित्रवाससे
uṣṇīṣiṇe suvaktrāya bahurūpāya vedhase / vasuretāya rudrāya tapase citravāsase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रस्वाय मुक्तकेशाय सेनान्ये रोहिताय च । कवये राजवृक्षाय तक्षकक्रीडनाय च
hrasvāya muktakeśāya senānye rohitāya ca / kavaye rājavṛkṣāya takṣakakrīḍanāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रशिरसे चैव सहस्राक्षाय मीधुषे । वराय भव्यरूपाय श्वेताय पुरुषाय च
sahasraśirase caiva sahasrākṣāya mīdhuṣe / varāya bhavyarūpāya śvetāya puruṣāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिशाय नमो ऽर्काय बलिने आज्यपाय च । सुतृप्ताय सुवस्त्राय धन्विने भार्गवाय च
giriśāya namo 'rkāya baline ājyapāya ca / sutṛptāya suvastrāya dhanvine bhārgavāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषङ्गिणे च ताराय स्वक्षाय क्षपणाय च । ताम्राय चैव भीमाय उग्राय च शिवाय च
niṣaṅgiṇe ca tārāya svakṣāya kṣapaṇāya ca / tāmrāya caiva bhīmāya ugrāya ca śivāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेवाय शर्वाय विश्वरूपशिवाय च । हिरण्याय वरिष्ठाय ज्येष्ठाय मध्यमाय च
mahādevāya śarvāya viśvarūpaśivāya ca / hiraṇyāya variṣṭhāya jyeṣṭhāya madhyamāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वास्तोष्पते पिनाकाय मुक्तये केवलाय च । मृगव्याधाय दक्षाय स्थाणवे भीषणाय च
vāstoṣpate pinākāya muktaye kevalāya ca / mṛgavyādhāya dakṣāya sthāṇave bhīṣaṇāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुनेत्राय धुर्याय त्रिनेत्रायेश्वराय च । कपालिने च वीराय मृत्यवे त्र्यम्बकाय च
bahunetrāya dhuryāya trinetrāyeśvarāya ca / kapāline ca vīrāya mṛtyave tryambakāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभ्रवे च पिशङ्गाय पिङ्गलायारुणाय च । पिनाकिने चेषुमते चित्राय रोहिताय च
babhrave ca piśaṅgāya piṅgalāyāruṇāya ca / pinākine ceṣumate citrāya rohitāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुन्दुभ्यायैकपादाय अजाय बुद्धिदाय च । आरण्याय गृहस्थाय यतये ब्रह्मचारिणे
dundubhyāyaikapādāya ajāya buddhidāya ca / āraṇyāya gṛhasthāya yataye brahmacāriṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांख्याय चैव योगाय व्यापिने दीक्षिताय च । अनाहताय शर्वाय भव्येशाय यमाय च
sāṃkhyāya caiva yogāya vyāpine dīkṣitāya ca / anāhatāya śarvāya bhavyeśāya yamāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोधसे चेकितानाय ब्रह्मिष्ठाय महर्षये । चतुष्पदाय मेध्याय रक्षिणे शीघ्रगाय च
rodhase cekitānāya brahmiṣṭhāya maharṣaye / catuṣpadāya medhyāya rakṣiṇe śīghragāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखण्डिने करालाय दंष्ट्रिणे विश्ववेधसे । भास्वराय प्रतीताय सुदीप्ताय सुमेधसे
śikhaṇḍine karālāya daṃṣṭriṇe viśvavedhase / bhāsvarāya pratītāya sudīptāya sumedhase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रूरायाविकृतायैव भीषणाय शिवाय च । सौम्याय चैव मुख्याय धार्मिकाय शुभाय च
krūrāyāvikṛtāyaiva bhīṣaṇāya śivāya ca / saumyāya caiva mukhyāya dhārmikāya śubhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवध्यायामृतायैव नित्याय शाश्वताय च । व्यापृताय विशिष्टाय भरताय च साक्षिणे
avadhyāyāmṛtāyaiva nityāya śāśvatāya ca / vyāpṛtāya viśiṣṭāya bharatāya ca sākṣiṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेमाय सहमानाय सत्याय चामृताय च । कर्त्रे परशवे चैव शूलिने दिव्यचक्षुषे
kṣemāya sahamānāya satyāya cāmṛtāya ca / kartre paraśave caiva śūline divyacakṣuṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमपायाज्यपायैव धूमपायोष्मपाय च । शुचये परिधानाय सद्योजाताय मृत्यवे
somapāyājyapāyaiva dhūmapāyoṣmapāya ca / śucaye paridhānāya sadyojātāya mṛtyave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिशिताशाय सर्वाय मेघाय विद्युताय च । व्यावृत्ताय वरिष्ठाय भरिताय तरक्षवे
piśitāśāya sarvāya meghāya vidyutāya ca / vyāvṛttāya variṣṭhāya bharitāya tarakṣave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपुरघ्नाय तीर्थाया-वक्राय रोमशाय च । तिग्मायुधाय व्याख्याय सुसिद्धाय पुलस्तये
tripuraghnāya tīrthāyā-vakrāya romaśāya ca / tigmāyudhāya vyākhyāya susiddhāya pulastaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोचमानाय चण्डाय स्फीताय ऋषभाय च । व्रतिने युञ्जमानाय शुचये चोर्ध्वरेतसे
rocamānāya caṇḍāya sphītāya ṛṣabhāya ca / vratine yuñjamānāya śucaye cordhvaretase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असुरघ्नाय स्वाघ्नाय मृत्युघ्ने यज्ञियाय च । कृशानवे प्रचेताय वह्नये निर्मलाय च
asuraghnāya svāghnāya mṛtyughne yajñiyāya ca / kṛśānave pracetāya vahnaye nirmalāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षोघ्नाय पशुघ्नाया-विघ्नाय श्वसिताय च । विभ्रान्ताय महान्ताय अर्णवे दुर्गमाय च
rakṣoghnāya paśughnāyā-vighnāya śvasitāya ca / vibhrāntāya mahāntāya arṇave durgamāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णाय च जयन्ताय लोकानामीश्वराय च । अनाश्रिताय वेध्याय समत्वाधिष्ठिताय च
kṛṣṇāya ca jayantāya lokānāmīśvarāya ca / anāśritāya vedhyāya samatvādhiṣṭhitāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यबाहवे चैव व्याप्ताय च महाय च । सुकर्मणे प्रसह्याय चेशानाय सुचक्षुषे
hiraṇyabāhave caiva vyāptāya ca mahāya ca / sukarmaṇe prasahyāya ceśānāya sucakṣuṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्रेषवे सदश्वाय शिवाय मोक्षदाय च । कपिलाय पिशङ्गाय महादेवाय धीमते
kṣipreṣave sadaśvāya śivāya mokṣadāya ca / kapilāya piśaṅgāya mahādevāya dhīmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाकायाय दीप्ताय रोदनाय सहाय च । दृढधन्विने कवचिने रथिने च वरूथिने
mahākāyāya dīptāya rodanāya sahāya ca / dṛḍhadhanvine kavacine rathine ca varūthine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृगुनाथाय शुक्राय गह्वरेष्ठाय वेधसे । अमोघाय प्रशान्ताय सुमेधाय वृषाय च
bhṛgunāthāya śukrāya gahvareṣṭhāya vedhase / amoghāya praśāntāya sumedhāya vṛṣāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ऽस्तु तुभ्यं भगवन् विश्वाय कृत्तिवाससे । पशूनां पतये तुभ्यं भूतानां पतये नमः
namo 'stu tubhyaṃ bhagavan viśvāya kṛttivāsase / paśūnāṃ pataye tubhyaṃ bhūtānāṃ pataye namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणवे ऋग्यजुःसाम्ने स्वाहाय च स्वधाय च । वषट्कारात्मने चैव तुभ्यं मन्त्रात्मने नमः
praṇave ṛgyajuḥsāmne svāhāya ca svadhāya ca / vaṣaṭkārātmane caiva tubhyaṃ mantrātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वष्ट्रे धात्रे तथा कर्त्रे चक्षुःश्रोत्रमयाय च । भूतभव्यभवेशाय तुभ्यं कर्मात्मने नमः
tvaṣṭre dhātre tathā kartre cakṣuḥśrotramayāya ca / bhūtabhavyabhaveśāya tubhyaṃ karmātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसवे चैव साध्याय रुद्रादित्यसुराय च । विषाय मारुतायैव तुभ्यं देवात्मने नमः
vasave caiva sādhyāya rudrādityasurāya ca / viṣāya mārutāyaiva tubhyaṃ devātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नीषोमविधिज्ञाय पशुमन्त्रौषधाय च । स्वयम्भुवे ह्य् अजायैव अपूर्वप्रथमाय च । प्रजानां पतये चैव तुभ्यं ब्रह्मात्मने नमः
agnīṣomavidhijñāya paśumantrauṣadhāya ca / svayambhuve hy ajāyaiva apūrvaprathamāya ca / prajānāṃ pataye caiva tubhyaṃ brahmātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मेशायात्मवश्याय सर्वेशातिशयाय च । सर्वभूताङ्गभूताय तुभ्यं भूतात्मने नमः
ātmeśāyātmavaśyāya sarveśātiśayāya ca / sarvabhūtāṅgabhūtāya tubhyaṃ bhūtātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गुणाय गुणज्ञाय व्याकृतायामृताय च । निरुपाख्याय मित्राय तुभ्यं सांख्यात्मने नमः
nirguṇāya guṇajñāya vyākṛtāyāmṛtāya ca / nirupākhyāya mitrāya tubhyaṃ sāṃkhyātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिव्यै चान्तरिक्षाय दिव्याय च महाय च । जनस्तपाय सत्याय तुभ्यं लोकात्मने नमः
pṛthivyai cāntarikṣāya divyāya ca mahāya ca / janastapāya satyāya tubhyaṃ lokātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यक्ताय च महते भूतादेरिन्द्रियाय च । आत्मज्ञाय विशेषाय तुभ्यं सर्वात्मने नमः
avyaktāya ca mahate bhūtāderindriyāya ca / ātmajñāya viśeṣāya tubhyaṃ sarvātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्याय चात्मलिङ्गाय सूक्ष्मायैवेतराय च । बुद्धाय विभवे चैव तुभ्यं मोक्षात्मने नमः
nityāya cātmaliṅgāya sūkṣmāyaivetarāya ca / buddhāya vibhave caiva tubhyaṃ mokṣātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस् त्रिषु । सत्यान्तेषु महाद्येषु चतुर्षु च नमो ऽस्तु ते
namaste triṣu lokeṣu namaste paratas triṣu / satyānteṣu mahādyeṣu caturṣu ca namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः स्तोत्रे मया ह्य् अस्मिन् यदि न व्याहृतं भवेत् । मद्भक्त इति ब्रह्मण्य तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि
namaḥ stotre mayā hy asmin yadi na vyāhṛtaṃ bhavet / madbhakta iti brahmaṇya tatsarvaṃ kṣantumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच एवमाभाष्य देवेशम् ईश्वरं नीललोहितम् । प्रह्वो ऽभिप्रणतस्तस्मै प्राञ्जलिर्वाग्यतो ऽभवत्
*sūta uvāca evamābhāṣya deveśam īśvaraṃ nīlalohitam / prahvo 'bhipraṇatastasmai prāñjalirvāgyato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काव्यस्य गात्रं संस्पृश्य हस्तेन प्रीतिमान्भवः । निकामं दर्शनं दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत
kāvyasya gātraṃ saṃspṛśya hastena prītimānbhavaḥ / nikāmaṃ darśanaṃ dattvā tatraivāntaradhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सो ऽन्तर्हिते तस्मिन् देवेशे ऽनुचरीं तदा । तिष्ठन्तीं पार्श्वतो दृष्ट्वा जयन्तीमिदमब्रवीत्
tataḥ so 'ntarhite tasmin deveśe 'nucarīṃ tadā / tiṣṭhantīṃ pārśvato dṛṣṭvā jayantīmidamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता । महता तपसा युक्ता किमर्थं मां निषेवसे
kasya tvaṃ subhage kā vā duḥkhite mayi duḥkhitā / mahatā tapasā yuktā kimarthaṃ māṃ niṣevase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनया संस्तुतो भक्त्या प्रश्रयेण दमेन च । स्नेहेन चैव सुश्रोणि प्रीतो ऽस्मि वरवर्णिनि
anayā saṃstuto bhaktyā praśrayeṇa damena ca / snehena caiva suśroṇi prīto 'smi varavarṇini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमिच्छसि वरारोहे कस्ते कामः समृध्यताम् । तत्ते सम्पादयाम्यद्य यद्यपि स्यात्सुदुष्करः
kimicchasi varārohe kaste kāmaḥ samṛdhyatām / tatte sampādayāmyadya yadyapi syātsuduṣkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ताब्रवीदेनं तपसा ज्ञातुमर्हसि । चिकीर्षितं हि मे ब्रह्मंस् त्वं हि वेत्थ यथातथम्
evamuktābravīdenaṃ tapasā jñātumarhasi / cikīrṣitaṃ hi me brahmaṃs tvaṃ hi vettha yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा । मया सह त्वं सुश्रोणि दश वर्षाणि भामिनि
evamukto 'bravīdenāṃ dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā / mayā saha tvaṃ suśroṇi daśa varṣāṇi bhāmini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वभूतैरदृश्या च संप्रयोगमिहेच्छसि । देवि चेन्दीवरश्यामे वरार्हे वामलोचने । एवं वृणोषि कामं त्वं मत्तो वै वल्गुभाषिणि
sarvabhūtairadṛśyā ca saṃprayogamihecchasi / devi cendīvaraśyāme varārhe vāmalocane / evaṃ vṛṇoṣi kāmaṃ tvaṃ matto vai valgubhāṣiṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं भवतु गच्छामो गृहान्नो मत्तकाशिनि । ततः स्वगृहमागत्य जयन्त्याः पाणिमुद्वहन्
evaṃ bhavatu gacchāmo gṛhānno mattakāśini / tataḥ svagṛhamāgatya jayantyāḥ pāṇimudvahan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया सहावसद्देव्या दश वर्षाणि भार्गवः । अदृश्यः सर्वभूतानां मायया संवृतः प्रभुः
tayā sahāvasaddevyā daśa varṣāṇi bhārgavaḥ / adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ māyayā saṃvṛtaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतार्थमागतं दृष्ट्वा काव्यं सर्वे दितेः सुताः । अभिजग्मुर्गृहं तस्य मुदितास्ते दिदृक्षवः
kṛtārthamāgataṃ dṛṣṭvā kāvyaṃ sarve diteḥ sutāḥ / abhijagmurgṛhaṃ tasya muditāste didṛkṣavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा गता न पश्यन्ति मायया संवृतं गुरुम् । लक्षणं तस्य तद्बुद्ध्वा प्रतिजग्मुर्यथागतम्
yadā gatā na paśyanti māyayā saṃvṛtaṃ gurum / lakṣaṇaṃ tasya tadbuddhvā pratijagmuryathāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिस्तु संरुद्धं काव्यं ज्ञात्वा वरेण तु । तुष्ट्यर्थं दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया
bṛhaspatistu saṃruddhaṃ kāvyaṃ jñātvā vareṇa tu / tuṣṭyarthaṃ daśa varṣāṇi jayantyā hitakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्ध्वा तदन्तरं सो ऽपि दैत्यानामिन्द्रनोदितः । काव्यस्य रूपमास्थाय असुरान् समुपाह्वयत्
buddhvā tadantaraṃ so 'pi daityānāmindranoditaḥ / kāvyasya rūpamāsthāya asurān samupāhvayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तानागतान्दृष्ट्वा बृहस्पतिरुवाच ह । स्वागतं मम याज्यानां प्राप्तो ऽहं वो हिताय च
tatastānāgatāndṛṣṭvā bṛhaspatiruvāca ha / svāgataṃ mama yājyānāṃ prāpto 'haṃ vo hitāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं वो ऽध्यापयिष्यामि विद्याः प्राप्तास्तु या मया । ततस्ते हृष्टमनसो विद्यार्थमुपपेदिरे
ahaṃ vo 'dhyāpayiṣyāmi vidyāḥ prāptāstu yā mayā / tataste hṛṣṭamanaso vidyārthamupapedire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णे काव्यस्तदा तस्मिन् समये दशवार्षिके । समयान्ते देवयानी तदोत्पन्ना इति श्रुतिः । बुद्धिं चक्रे ततः सो ऽथ याज्यानां प्रत्यवेक्षणे
pūrṇe kāvyastadā tasmin samaye daśavārṣike / samayānte devayānī tadotpannā iti śrutiḥ / buddhiṃ cakre tataḥ so 'tha yājyānāṃ pratyavekṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवि गच्छाम्यहं द्रष्टुं मम याज्याञ्शुचिस्मिते । विभ्रान्तवीक्षिते साध्वि त्रिवर्णायतलोचने
devi gacchāmyahaṃ draṣṭuṃ mama yājyāñśucismite / vibhrāntavīkṣite sādhvi trivarṇāyatalocane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ताब्रवीद् एनं भज भक्तान्महाव्रत । एष धर्मः सतां ब्रह्मन् न धर्मं लोपयामि ते
evamuktābravīd enaṃ bhaja bhaktānmahāvrata / eṣa dharmaḥ satāṃ brahman na dharmaṃ lopayāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गत्वासुरान्दृष्ट्वा देवाचार्येण धीमता । वञ्चितान्काव्यरूपेण ततः काव्यो ऽब्रवीत्तु तान्
tato gatvāsurāndṛṣṭvā devācāryeṇa dhīmatā / vañcitānkāvyarūpeṇa tataḥ kāvyo 'bravīttu tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काव्यं मां वो विजानीध्वं तोषितो गिरिशो विभुः । वञ्चिता बत यूयं वै सर्वे शृणुत दानवाः
kāvyaṃ māṃ vo vijānīdhvaṃ toṣito giriśo vibhuḥ / vañcitā bata yūyaṃ vai sarve śṛṇuta dānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा तथा ब्रुवाणं तं संभ्रान्तास्ते तदाभवन् । प्रेक्षन्तस् ताव् उभौ तत्र स्थितासीनौ सुविस्मिताः
śrutvā tathā bruvāṇaṃ taṃ saṃbhrāntāste tadābhavan / prekṣantas tāv ubhau tatra sthitāsīnau suvismitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्प्रमूढास् ततः सर्वे न प्राबुध्यन्त किंचन । अब्रवीत् सम्प्रमूढेषु काव्यस्तानसुरांस्तदा
sampramūḍhās tataḥ sarve na prābudhyanta kiṃcana / abravīt sampramūḍheṣu kāvyastānasurāṃstadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यो वो ह्य् अहं काव्यो देवाचार्यो ऽयमङ्गिराः । अनुगच्छत मां दैत्यास् त्यजतैनं बृहस्पतिम्
ācāryo vo hy ahaṃ kāvyo devācāryo 'yamaṅgirāḥ / anugacchata māṃ daityās tyajatainaṃ bṛhaspatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ता ह्य् असुरास्तेन ताव् उभौ समवेक्ष्य च । यदासुरा विशेषं तु न जानन्त्युभयोस्तयोः
ityuktā hy asurāstena tāv ubhau samavekṣya ca / yadāsurā viśeṣaṃ tu na jānantyubhayostayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिर् उवाचैनान् असम्भ्रान्तस्तपोधनः । काव्यो वो ऽहं गुरुर्दैत्या मद्रूपो ऽयं बृहस्पतिः
bṛhaspatir uvācainān asambhrāntastapodhanaḥ / kāvyo vo 'haṃ gururdaityā madrūpo 'yaṃ bṛhaspatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संमोहयति रूपेण मामकेनैष वो ऽसुराः । श्रुत्वा तस्य ततस्ते वै समेत्य तु ततो ऽब्रुवन्
saṃmohayati rūpeṇa māmakenaiṣa vo 'surāḥ / śrutvā tasya tataste vai sametya tu tato 'bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं नो दश वर्षाणि सततं शास्ति वै प्रभुः । एष वै गुरुरस्माकम् अन्तरेप्सुरयं द्विजः
ayaṃ no daśa varṣāṇi satataṃ śāsti vai prabhuḥ / eṣa vai gururasmākam antarepsurayaṃ dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते दानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिनन्द्य च । वचनं जगृहुस्तस्य चिराभ्यासे न मोहिताः
tataste dānavāḥ sarve praṇipatyābhinandya ca / vacanaṃ jagṛhustasya cirābhyāse na mohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचुस् तमसुराः सर्वे क्रोधसंरक्तलोचनाः । अयं गुरुर् हितो ऽस्माकं गच्छ त्वं नासि नो गुरुः
ūcus tamasurāḥ sarve krodhasaṃraktalocanāḥ / ayaṃ gurur hito 'smākaṃ gaccha tvaṃ nāsi no guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्गवो वाङ्गिरा वापि भगवानेष नो गुरुः । स्थिता वयं निदेशे ऽस्य साधु त्वं गच्छ माचिरम्
bhārgavo vāṅgirā vāpi bhagavāneṣa no guruḥ / sthitā vayaṃ nideśe 'sya sādhu tvaṃ gaccha māciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वासुराः सर्वे प्रापद्यन्त बृहस्पतिम् । यदा न प्रत्यपद्यन्त काव्येनोक्तं महद्धितम्
evamuktvāsurāḥ sarve prāpadyanta bṛhaspatim / yadā na pratyapadyanta kāvyenoktaṃ mahaddhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चुकोप भार्गवस्तेषाम् अवलेपेन तेन तु । बोधिता हि मया यस्मान् न मां भजथ दानवाः
cukopa bhārgavasteṣām avalepena tena tu / bodhitā hi mayā yasmān na māṃ bhajatha dānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्प्रनष्टसंज्ञा वै पराभवमवाप्स्यथ । इति व्याहृत्य तान्काव्यो जगामाथ यथागतम्
tasmātpranaṣṭasaṃjñā vai parābhavamavāpsyatha / iti vyāhṛtya tānkāvyo jagāmātha yathāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शप्तांस्तानसुराञ्ज्ञात्वा काव्येन स बृहस्पतिः । कृतार्थः स तदा हृष्टः स्वरूपं प्रत्यपद्यत
śaptāṃstānasurāñjñātvā kāvyena sa bṛhaspatiḥ / kṛtārthaḥ sa tadā hṛṣṭaḥ svarūpaṃ pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्ध्यासुरान् हताञ्ज्ञात्वा कृतार्थो ऽन्तरधीयत । ततः प्रनष्टे तस्मिंस्तु विभ्रान्ता दानवाभवन्
buddhyāsurān hatāñjñātvā kṛtārtho 'ntaradhīyata / tataḥ pranaṣṭe tasmiṃstu vibhrāntā dānavābhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो विवञ्चिताः स्मेति परस्परमथाब्रुवन् । पृष्ठतो ऽभिमुखाश्चैव ताडिताङ्गिरसेन तु
aho vivañcitāḥ smeti parasparamathābruvan / pṛṣṭhato 'bhimukhāścaiva tāḍitāṅgirasena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वञ्चिताः सोपधानेन स्वे स्वे वस्तुनि मायया । ततस्त्वपरितुष्टास्ते तमेव त्वरिता ययुः । प्रह्लादमग्रतः कृत्वा काव्यस्यानुपदं पुनः
vañcitāḥ sopadhānena sve sve vastuni māyayā / tatastvaparituṣṭāste tameva tvaritā yayuḥ / prahlādamagrataḥ kṛtvā kāvyasyānupadaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः काव्यं समासाद्य उपतस्थुरवाङ्मुखाः । समागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह
tataḥ kāvyaṃ samāsādya upatasthuravāṅmukhāḥ / samāgatānpunardṛṣṭvā kāvyo yājyānuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया संबोधिताः सर्वे यस्मान्मा नाभिनन्दथ । ततस्तेनावमानेन गता यूयं पराभवम्
mayā saṃbodhitāḥ sarve yasmānmā nābhinandatha / tatastenāvamānena gatā yūyaṃ parābhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ब्रुवाणं शुक्रं तु बाष्पसंदिग्धया गिरा । प्रह्लादस्तं तदोवाच मा नस्त्वं त्यज भार्गव
evaṃ bruvāṇaṃ śukraṃ tu bāṣpasaṃdigdhayā girā / prahlādastaṃ tadovāca mā nastvaṃ tyaja bhārgava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाश्रयान् भजमानांश्च भक्तांस्त्वं भज भार्गव । त्वय्यदृष्टे वयं तेन देवाचार्येण मोहिताः । भक्तानर्हसि वै ज्ञातुं तपोदीर्घेण चक्षुषा
svāśrayān bhajamānāṃśca bhaktāṃstvaṃ bhaja bhārgava / tvayyadṛṣṭe vayaṃ tena devācāryeṇa mohitāḥ / bhaktānarhasi vai jñātuṃ tapodīrgheṇa cakṣuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि नस्त्वं न कुरुषे प्रसादं भृगुनन्दन । अपध्यातास् त्वया ह्य् अद्य प्रविशामो रसातलम्
yadi nastvaṃ na kuruṣe prasādaṃ bhṛgunandana / apadhyātās tvayā hy adya praviśāmo rasātalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा काव्यो यथातत्त्वं कारुण्यादनुकम्पया । एवं प्रत्यनुनीतो वै ततः कोपं नियम्य सः । उवाचैतान्न भेतव्यं न गन्तव्यं रसातलम्
jñātvā kāvyo yathātattvaṃ kāruṇyādanukampayā / evaṃ pratyanunīto vai tataḥ kopaṃ niyamya saḥ / uvācaitānna bhetavyaṃ na gantavyaṃ rasātalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यं भाविनो ह्य् अर्थाः प्राप्तव्या मयि जाग्रति । न शक्यमन्यथा कर्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम्
avaśyaṃ bhāvino hy arthāḥ prāptavyā mayi jāgrati / na śakyamanyathā kartuṃ diṣṭaṃ hi balavattaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संज्ञा प्रनष्टा या वो ऽद्य तामेतां प्रतिपत्स्यथ । देवाञ्जित्वा सकृच्चापि पातालं प्रतिपत्स्यथ
saṃjñā pranaṣṭā yā vo 'dya tāmetāṃ pratipatsyatha / devāñjitvā sakṛccāpi pātālaṃ pratipatsyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ते पर्यायकाले च हीति ब्रह्माभ्यभाषत । मत्प्रसादाच्च त्रैलोक्यं भुक्तं युष्माभिरूर्जितम्
prāpte paryāyakāle ca hīti brahmābhyabhāṣata / matprasādācca trailokyaṃ bhuktaṃ yuṣmābhirūrjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगाख्या दश सम्पूर्णा देवानाक्रम्य मूर्धनि । एतावन्तं च कालं वै ब्रह्मा राज्यमभाषत
yugākhyā daśa sampūrṇā devānākramya mūrdhani / etāvantaṃ ca kālaṃ vai brahmā rājyamabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यं सावर्णिके तुभ्यं पुनः किल भविष्यति । लोकानामीश्वरो भाव्यस् तव पौत्रः पुनर्बलिः
rājyaṃ sāvarṇike tubhyaṃ punaḥ kila bhaviṣyati / lokānāmīśvaro bhāvyas tava pautraḥ punarbaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं किल मिथः प्रोक्तः पौत्रस्ते विष्णुना स्वयम् । वाचा हृतेषु लोकेषु तास्तास्तस्याभवन्किल
evaṃ kila mithaḥ proktaḥ pautraste viṣṇunā svayam / vācā hṛteṣu lokeṣu tāstāstasyābhavankila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्प्रवृत्तयश्चास्य संकाशाद् अभिसंधिताः । तस्माद्वृत्तेन प्रीतेन तुभ्यं दत्तं स्वयम्भुवा
yasmātpravṛttayaścāsya saṃkāśād abhisaṃdhitāḥ / tasmādvṛttena prītena tubhyaṃ dattaṃ svayambhuvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवराज्ये बलिर्भाव्य इति मामीश्वरो ऽब्रवीत् । तस्माददृश्यो भूतानां कालापेक्षः स तिष्ठति
devarājye balirbhāvya iti māmīśvaro 'bravīt / tasmādadṛśyo bhūtānāṃ kālāpekṣaḥ sa tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतेन चापरो दत्तो वरस्तुभ्यं स्वयम्भुवा । तस्मान्निरुत्सुकस्त्वं वै पर्यायं सहितो ऽसुरैः
prītena cāparo datto varastubhyaṃ svayambhuvā / tasmānnirutsukastvaṃ vai paryāyaṃ sahito 'suraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि शक्यं मया तुभ्यं पुरस्ताद् विप्रभाषितुम् । ब्रह्मणा प्रतिषिद्धो ऽहं भविष्यं जानता विभो
na hi śakyaṃ mayā tubhyaṃ purastād viprabhāṣitum / brahmaṇā pratiṣiddho 'haṃ bhaviṣyaṃ jānatā vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमौ च शिष्यौ द्वौ मह्यं समाव् एतौ बृहस्पतेः । दैवतैः सह संसृष्टान् सर्वान्वो धारयिष्यतः
imau ca śiṣyau dvau mahyaṃ samāv etau bṛhaspateḥ / daivataiḥ saha saṃsṛṣṭān sarvānvo dhārayiṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ता ह्य् असुराः सर्वे काव्येनाक्लिष्टकर्मणा । हृष्टास्तेन ययुः सार्धं प्रह्लादेन महात्मना
ityuktā hy asurāḥ sarve kāvyenākliṣṭakarmaṇā / hṛṣṭāstena yayuḥ sārdhaṃ prahlādena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यं भाव्यमर्थं तु श्रुत्वा शुक्रेण भाषितम् । सकृदाशंसमानास्तु जयं शुक्रेण भाषितम् । दंशिताः सायुधाः सर्वे ततो देवान्समाह्वयन्
avaśyaṃ bhāvyamarthaṃ tu śrutvā śukreṇa bhāṣitam / sakṛdāśaṃsamānāstu jayaṃ śukreṇa bhāṣitam / daṃśitāḥ sāyudhāḥ sarve tato devānsamāhvayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवास्तदासुरान्दृष्ट्वा संग्रामे समुपस्थितान् । सर्वे संभृतसम्भारा देवास्तान् समयोधयन्
devāstadāsurāndṛṣṭvā saṃgrāme samupasthitān / sarve saṃbhṛtasambhārā devāstān samayodhayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवासुरे तदा तस्मिन् वर्तमाने शतं समाः । अजयन्नसुरा देवांस् ततो देवा ह्य् अमन्त्रयन्
devāsure tadā tasmin vartamāne śataṃ samāḥ / ajayannasurā devāṃs tato devā hy amantrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञेनोपाह्वयामस् तौ ततो जेष्यामहे ऽसुरान् । तदोपामन्त्रयन्देवाः शण्डामर्कौ तु ताव् उभौ
yajñenopāhvayāmas tau tato jeṣyāmahe 'surān / tadopāmantrayandevāḥ śaṇḍāmarkau tu tāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञे चाहूय तौ प्रोक्तौ त्यजेतामसुरान् द्विजौ । वयं युवां भजिष्यामः सह जित्वा तु दानवान्
yajñe cāhūya tau proktau tyajetāmasurān dvijau / vayaṃ yuvāṃ bhajiṣyāmaḥ saha jitvā tu dānavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृताभिसंधी तौ शण्डामर्कौ सुरास्तथा । ततो देवा जयं प्रापुर् दानवाश्च पराजिताः
evaṃ kṛtābhisaṃdhī tau śaṇḍāmarkau surāstathā / tato devā jayaṃ prāpur dānavāśca parājitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शण्डामर्कपरित्यक्ता दानवा ह्य् अबलास्तथा । एवं दैत्याः पुरा काव्य-शापेनाभिहतास्तदा
śaṇḍāmarkaparityaktā dānavā hy abalāstathā / evaṃ daityāḥ purā kāvya-śāpenābhihatāstadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काव्यशापाभिभूतास्ते निराधाराश्च सर्वशः । निरस्यमाना देवैश्च विविशुस्ते रसातलम्
kāvyaśāpābhibhūtāste nirādhārāśca sarvaśaḥ / nirasyamānā devaiśca viviśuste rasātalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं निरुद्यमा देवैः कृताः कृच्छ्रेण दानवाः । ततः प्रभृति शापेन भृगोर्नैमित्तिकेन तु
evaṃ nirudyamā devaiḥ kṛtāḥ kṛcchreṇa dānavāḥ / tataḥ prabhṛti śāpena bhṛgornaimittikena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जज्ञे पुनः पुनर्विष्णुर् धर्मे प्रशिथिले प्रभुः । कुर्वन्धर्मव्यवस्थानम् असुराणां प्रणाशनम्
jajñe punaḥ punarviṣṇur dharme praśithile prabhuḥ / kurvandharmavyavasthānam asurāṇāṃ praṇāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लादस्य निदेशे तु न स्थास्यन्त्यसुराश्च ये । मनुष्यवध्यास्ते सर्वे ब्रह्मेति व्याहरत्प्रभुः
prahlādasya nideśe tu na sthāsyantyasurāśca ye / manuṣyavadhyāste sarve brahmeti vyāharatprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मान्नारायणस्यांशः सम्भूतश् चाक्षुषे ऽन्तरे । यज्ञं वै वर्तयामासुर् देवा वैवस्वते ऽन्तरे
dharmānnārāyaṇasyāṃśaḥ sambhūtaś cākṣuṣe 'ntare / yajñaṃ vai vartayāmāsur devā vaivasvate 'ntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादुर्भावे ततस्तस्य ब्रह्मा ह्य् आसीत्पुरोहितः । युगाख्यायां चतुर्थ्यां तु आपन्नेषु सुरेषु वै
prādurbhāve tatastasya brahmā hy āsītpurohitaḥ / yugākhyāyāṃ caturthyāṃ tu āpanneṣu sureṣu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्भूतस्तु समुद्रान्ते हिरण्यकशिपोर्वधे । द्वितीये नरसिंहाख्ये रुद्रो ह्य् आसीत्पुरोहितः
sambhūtastu samudrānte hiraṇyakaśiporvadhe / dvitīye narasiṃhākhye rudro hy āsītpurohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलिसंस्थेषु लोकेषु त्रेतायां सप्तमं प्रति । तृतीये वामनस्यार्थे धर्मेण तु पुरोधसा
balisaṃstheṣu lokeṣu tretāyāṃ saptamaṃ prati / tṛtīye vāmanasyārthe dharmeṇa tu purodhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतास् तिस्रः स्मृतास्तस्य दिव्याः सम्भूतयो द्विजाः । मानुषाः सप्त यान्यास्तु शापजास्ता निबोधत
etās tisraḥ smṛtāstasya divyāḥ sambhūtayo dvijāḥ / mānuṣāḥ sapta yānyāstu śāpajāstā nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.