ननु किं प्रयोजनाभिधानेन। शास्त्रम् एव प्रणीयताम्। प्रयोजनाभिधानं हि शास्त्राद् बहिर्भूतं शास्त्रं प्रणेतुकामस्य न युक्तम्। किञ् चास्य प्रयोजनम्। प्रयोजनविशेषात् शास्त्रेषु शुश्रूषुप्रवृत्तिर् इति चेत्। तन् न। न हि प्रेक्षावतां पुंवचनाद् एवम् अयम् अर्थ इति विश्वासो युक्तः, विशेषतो हेतुदर्शनात्। अन्यार्थम् अपि शास्त्रं धर्मप्रयोजनतया श्रोतॄन् प्रवर्तयितुम् अयम् आहेति शङ्कमाना नाश्वसेयुः। अतो मन्दफलं प्रयोजनवचनम् अत आह -- सर्वस्येति। यद् अन्यदल्पायाससाध्यम् अपि किञ्चित् शास्त्रं लौकिकं वौदनपाकादि कर्म, तद् अप्य् अनुक्तप्रयोजनं नाद्रियन्ते। किं पुनर् मीमांसाम् इति युक्तः शास्त्रारम्भे प्रयोजननिर्देशः। यत् तु पुंवचनाद् अनाश्वास इति, तन् न। आप्तानाप्तविशेषात्। वक्ष्यति हि -- तच् चेत् प्रत्ययितात् इति भाष्यकारः। जैमिनिश् च अपि वा कारणाग्रहणे प्रयुक्तानि प्रतीयेरन् (१।३।७) इति। यत् तु विप्रलिप्समानो ब्रूत इति। तन् न। न ह्य् अस्य महर्षेर् अनृतवचनं सम्भवति। न चास्य विप्रलम्भे प्रयोजनं किञ्चिद् उपलभ्यते। यदि श्रोतारः प्रवर्तन्ताम् इति, किम् अस्य तैर् अफले ऽधर्मफले वा धर्मच्छलेन प्रवर्तितैः। प्रत्युताधर्म एवास्य शिष्यान् भ्रामयतो महान् दोष आपद्येत। न च परमधार्मिको ऽधर्मम् आचरतीत्य् उत्प्रेक्षितुम् अपि शक्यम्। न च तन्त्रकारस् तन्त्रप्रयोजने भ्राम्यतीति सम्भाव्यते। अत एवासम्भवद्भ्रमविप्रलम्भत्वाद् ऋषीणाम् अष्टकादिस्मरणानि श्रुतिमूलानीति स्मृत्यधिकरणे वक्ष्यते। सर्वपुरुषवचनाविश्वासे[१] पुनस् तद् अपि भज्येतेति[२]युक्तं प्रयोजनाभिधानम् इति
nanu kiṃ prayojanābhidhānena. śāstram eva praṇīyatām. prayojanābhidhānaṃ hi śāstrād bahirbhūtaṃ śāstraṃ praṇetukāmasya na yuktam. kiñ cāsya prayojanam. prayojanaviśeṣāt śāstreṣu śuśrūṣupravṛttir iti cet. tan na. na hi prekṣāvatāṃ puṃvacanād evam ayam artha iti viśvāso yuktaḥ, viśeṣato hetudarśanāt. anyārtham api śāstraṃ dharmaprayojanatayā śrotṝn pravartayitum ayam āheti śaṅkamānā nāśvaseyuḥ. ato mandaphalaṃ prayojanavacanam ata āha -- sarvasyeti. yad anyadalpāyāsasādhyam api kiñcit śāstraṃ laukikaṃ vaudanapākādi karma, tad apy anuktaprayojanaṃ nādriyante. kiṃ punar mīmāṃsām iti yuktaḥ śāstrārambhe prayojananirdeśaḥ. yat tu puṃvacanād anāśvāsa iti, tan na. āptānāptaviśeṣāt. vakṣyati hi -- tac cet pratyayitāt iti bhāṣyakāraḥ. jaiminiś ca api vā kāraṇāgrahaṇe prayuktāni pratīyeran (1.3.7) iti. yat tu vipralipsamāno brūta iti. tan na. na hy asya maharṣer anṛtavacanaṃ sambhavati. na cāsya vipralambhe prayojanaṃ kiñcid upalabhyate. yadi śrotāraḥ pravartantām iti, kim asya tair aphale 'dharmaphale vā dharmacchalena pravartitaiḥ. pratyutādharma evāsya śiṣyān bhrāmayato mahān doṣa āpadyeta. na ca paramadhārmiko 'dharmam ācaratīty utprekṣitum api śakyam. na ca tantrakāras tantraprayojane bhrāmyatīti sambhāvyate. ata evāsambhavadbhramavipralambhatvād ṛṣīṇām aṣṭakādismaraṇāni śrutimūlānīti smṛtyadhikaraṇe vakṣyate. sarvapuruṣavacanāviśvāse[1] punas tad api bhajyeteti[2]yuktaṃ prayojanābhidhānam iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.