एकदेशेन सारूप्ये सर्वः स्यात् सर्ववेदकः । सर्वात्मना तु सारूप्ये ज्ञानम् अज्ञानतां व्रजेत् ॥ इति। न च तदधीना ज्ञानोत्पत्तिः, उपादानविशेषाभावाद् एव कार्यव्यतिरेकसिद्धेः। कार्यदर्शनबलेन हि वयं समनन्तरप्रत्ययम् एव वासनापरनामानम् उत्तरबुद्धीनां कारणम् आचक्ष्महे। तत्कार्यव्यतिरेके तदभावम् उन्नयामः। न हि समग्रं च कारणं कार्यं च न भवतीति सम्भवति। अत उपादानम् एव तन्नामदशाम् अनुपगतं यन् न कार्यम् आरब्धवद् इति किम् अर्थग्रहणेन। यथोक्तं - यथाकथञ्चित् तस्यार्थरूपम् उक्त्वावभासिनः । अर्थग्रहः कथं सत्यं न जाने ऽहम् अपीदृशम् ॥ इति। सिद्धः सत्स्व् अपि हेत्वन्तरेषु कार्यव्यतिरेकः। तस्मान् नोत्पत्तिसारूप्ये ग्राह्यलक्षणम्। न चागृह्यमाणो ऽर्थः सिध्यतीति सिद्धं - नान्यो ऽनुभाव्यो बुद्ध्यास्ति त(?स्य।स्या) नानुभवो ऽपरः । ग्राह्यग्राहकवैधुर्यात् स्वयं सैव प्रकाशते ॥ इति। ग्राह्यलक्षणायोगात् तावन् नान्यो ऽनुभाव्यो ऽस्ति। अत एव तस्या नानुभवो ऽपरः। तेनापि तद्ग्रहणानुपपत्तेः। अतः स्वप्रकाशा धीर् एवैका मोदत इति सिद्धम्। यस् त्व् असम्बद्धस्यैव ज्ञानेनार्थस्य प्रकाश्यताम् आतिष्ठते, सो ऽसम्बद्धेनापि दीपेन घटस्य प्रकाश्यताम् आतिष्ठत इति विवृतं हेतुद्वयम्। सहोपलम्भनियम उपरिष्टाद् विवरिष्यत इति
ekadeśena sārūpye sarvaḥ syāt sarvavedakaḥ | sarvātmanā tu sārūpye jñānam ajñānatāṃ vrajet || iti. na ca tadadhīnā jñānotpattiḥ, upādānaviśeṣābhāvād eva kāryavyatirekasiddheḥ. kāryadarśanabalena hi vayaṃ samanantarapratyayam eva vāsanāparanāmānam uttarabuddhīnāṃ kāraṇam ācakṣmahe. tatkāryavyatireke tadabhāvam unnayāmaḥ. na hi samagraṃ ca kāraṇaṃ kāryaṃ ca na bhavatīti sambhavati. ata upādānam eva tannāmadaśām anupagataṃ yan na kāryam ārabdhavad iti kim arthagrahaṇena. yathoktaṃ - yathākathañcit tasyārtharūpam uktvāvabhāsinaḥ | arthagrahaḥ kathaṃ satyaṃ na jāne 'ham apīdṛśam || iti. siddhaḥ satsv api hetvantareṣu kāryavyatirekaḥ. tasmān notpattisārūpye grāhyalakṣaṇam. na cāgṛhyamāṇo 'rthaḥ sidhyatīti siddhaṃ - nānyo 'nubhāvyo buddhyāsti ta(?sya/syā) nānubhavo 'paraḥ | grāhyagrāhakavaidhuryāt svayaṃ saiva prakāśate || iti. grāhyalakṣaṇāyogāt tāvan nānyo 'nubhāvyo 'sti. ata eva tasyā nānubhavo 'paraḥ. tenāpi tadgrahaṇānupapatteḥ. ataḥ svaprakāśā dhīr evaikā modata iti siddham. yas tv asambaddhasyaiva jñānenārthasya prakāśyatām ātiṣṭhate, so 'sambaddhenāpi dīpena ghaṭasya prakāśyatām ātiṣṭhata iti vivṛtaṃ hetudvayam. sahopalambhaniyama upariṣṭād vivariṣyata iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.