इदं तु चिन्तनीयम् -- कस्येदं प्रत्यवस्थानं ग्राह्यांशो ग्राहकांशेनेत्यादि। न तावद् बौद्धस्य। स ह्य् अविभक्तस्यैव बुद्ध्यात्मनो ग्राह्यग्राहकसंवित्तिभेदभिन्नस्य ग्रहणम् आतिष्ठते। यदाह -- अविभक्तो ऽपि बुद्ध्यात्मा विपर्यासितदर्शनैः । ग्राह्यग्राहकसंवित्तिभेदवान् इह लक्ष्यते ॥ २,१३८ इति। अतस् त्र्याकारस्यैव ज्ञानस्यानुभवात् कथम् अन्यतरांशाग्रहणेन प्रत्यवतिष्ठते। भ्रान्तिकल्पितं तु ग्राह्यादिविभागं बौद्धा मन्यन्ते, न त्व् अप्रतिभानम् एव तेषाम्। अतः कस्येदं प्रत्यवस्थानम् इति। सत्यम्। नात्र बौद्धश् चोदयिता। पार्श्वस्थवचनम् इदम्। एवं हि कश्चिद् अत्र पार्श्वस्थो वदति -- किम् इदं ग्राह्यग्राहकभावम् अभ्युपेत्यैव भवता द्विरूपग्रहणम् आपाद्यते। न हि ग्राहकस्य ग्राहकान्तरं विद्यते तद्ग्रहणे च द्वैरूप्यहानिः तच् चाभ्युपेतम् एवेति कथं तद्विपरीताभिधानं मीमांसकस्य। दृष्टा चाभेदे ऽप्य् उद्भवाभिभवादिकृता ग्रहणाग्रहणव्यवस्थेति। स एवेदानीं बौद्धाभिप्रायेणाह -- अभेदम् इति। ग्राह्यग्राहकयोर् हि पारमार्थिको भेदो नेष्यत एव। एकरूपस्यैव तु बुद्ध्यात्मनस् तथा प्रकाशाभ्युपगमात्। अतो यो ऽयं बुद्ध्यात्मनः प्रकाशः स एव तयोर् इति किम् इति तद्ग्रहणे न गृहीतं भवति। अपि च, अभेदम् अभ्युपेत्यास्मान् प्रति प्रसङ्गो गीयते कथम् अभेदे ग्राह्यग्राहकव्यवस्थेति। तच् चायुक्तम्। कथं ह्य् अभिन्नस्य तत्त्वस्य किञ्चिद् अगृहीतं नाम सम्भवति। यदि त्व् अभेदो नाभ्युपेयते, नायं प्रसङ्गो गातुं शक्यते। भिन्नत्वाद् एवाग्रहणोपपत्तेर् इति
idaṃ tu cintanīyam -- kasyedaṃ pratyavasthānaṃ grāhyāṃśo grāhakāṃśenetyādi. na tāvad bauddhasya. sa hy avibhaktasyaiva buddhyātmano grāhyagrāhakasaṃvittibhedabhinnasya grahaṇam ātiṣṭhate. yadāha -- avibhakto 'pi buddhyātmā viparyāsitadarśanaiḥ | grāhyagrāhakasaṃvittibhedavān iha lakṣyate || 2,138 iti. atas tryākārasyaiva jñānasyānubhavāt katham anyatarāṃśāgrahaṇena pratyavatiṣṭhate. bhrāntikalpitaṃ tu grāhyādivibhāgaṃ bauddhā manyante, na tv apratibhānam eva teṣām. ataḥ kasyedaṃ pratyavasthānam iti. satyam. nātra bauddhaś codayitā. pārśvasthavacanam idam. evaṃ hi kaścid atra pārśvastho vadati -- kim idaṃ grāhyagrāhakabhāvam abhyupetyaiva bhavatā dvirūpagrahaṇam āpādyate. na hi grāhakasya grāhakāntaraṃ vidyate tadgrahaṇe ca dvairūpyahāniḥ tac cābhyupetam eveti kathaṃ tadviparītābhidhānaṃ mīmāṃsakasya. dṛṣṭā cābhede 'py udbhavābhibhavādikṛtā grahaṇāgrahaṇavyavastheti. sa evedānīṃ bauddhābhiprāyeṇāha -- abhedam iti. grāhyagrāhakayor hi pāramārthiko bhedo neṣyata eva. ekarūpasyaiva tu buddhyātmanas tathā prakāśābhyupagamāt. ato yo 'yaṃ buddhyātmanaḥ prakāśaḥ sa eva tayor iti kim iti tadgrahaṇe na gṛhītaṃ bhavati. api ca, abhedam abhyupetyāsmān prati prasaṅgo gīyate katham abhede grāhyagrāhakavyavastheti. tac cāyuktam. kathaṃ hy abhinnasya tattvasya kiñcid agṛhītaṃ nāma sambhavati. yadi tv abhedo nābhyupeyate, nāyaṃ prasaṅgo gātuṃ śakyate. bhinnatvād evāgrahaṇopapatter iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.