ननु नास्ति रूपादीनां पारमार्थिको भेदो महान् खल्व् अयं क्लेशः यद् द्रव्याद् एव तेषां भेदो ऽभिधीयते। परस्परभेदास् तु क्लेशतरेणोपपाद्यन्ते। अत एकम् एव द्रव्यादिरूपं ग्राहकभेदाद् रूपादिभेदभिन्नम् आभासते मुखम् २,१४० इवादर्शभेदाद् इति मन्यन्ते। अतस् तत्राप्य् अभेद एवोद्भवादिव्यवस्था दृष्टेति न कश्चिद् विशेषः। अत आह -- यदापीति। अयम् अभिप्रायः -- यदि तावद् अस्मत्सिद्धान्तो रूपादाव् आश्रीयते, ततस् ते द्रव्यात् परस्परतश् च भिद्यन्त एव। अथ मतान्तरेण, तथापि न तावद् एकस्योद्भवाभिभवाव् अपि सिध्यतः। अतो ऽस्मन्मते ऽपि हि यथैकम् एव मृद्रूपं घटशरावादिपरिणामभेदभिन्नम् एवम् एकम् एव द्रव्यरूपं रूपादिभिः परिणामभेदैर् भिद्यत इत्य् आश्रयणीयम्। यत् तु एकस्यैव द्रव्यरूपस्य ग्राहकभेदाद् भेद इति, तदतिस्थवीयः। युक्तं हि मुखेषु प्रत्यभिज्ञानाद् औपाधिकभेदाश्रयणम् आदर्शभेदाश्रयणेन। न त्व् इह तथेति वरं परिणामवाद एव। तत्र च नैकस्योद्भवादिव्यवस्था लोके दृश्यते। यस् त्व् अयम् आकस्मिको रूपस्य स्पर्शात्मना परिणामः पुनस् तस्यैव रूपात्मना, स निर्निमित्तो न वक्तुम् उचितः। एकस्यैव च द्रव्यस्यैकं रूपं दिवा गुणान्तरोद्भवेनाभिभूतं यद् नक्तं पुनर् बुध्यते, तन् नोपपन्नम्। परिणामे न हि दध्यात्मना परिणतं क्षीरं पुनः क्षीरात्मना परिणतं दृश्यते। अतः स्वभावाद् एव द्रव्यात् परस्परं च रूपादयो भिद्यन्ते इत्य् एतद् एव साम्प्रतम्। यथा चासत्य् अपि देशादिभेदे भेदः सिध्यति तथानन्तरम् एव वक्ष्यति। तदुपेक्ष्यैव तावत् परिणामवादम् अभिदध्महे नैवम् अप्य् एकस्योद्भवाभिभवाव् इति
nanu nāsti rūpādīnāṃ pāramārthiko bhedo mahān khalv ayaṃ kleśaḥ yad dravyād eva teṣāṃ bhedo 'bhidhīyate. parasparabhedās tu kleśatareṇopapādyante. ata ekam eva dravyādirūpaṃ grāhakabhedād rūpādibhedabhinnam ābhāsate mukham 2,140 ivādarśabhedād iti manyante. atas tatrāpy abheda evodbhavādivyavasthā dṛṣṭeti na kaścid viśeṣaḥ. ata āha -- yadāpīti. ayam abhiprāyaḥ -- yadi tāvad asmatsiddhānto rūpādāv āśrīyate, tatas te dravyāt parasparataś ca bhidyanta eva. atha matāntareṇa, tathāpi na tāvad ekasyodbhavābhibhavāv api sidhyataḥ. ato 'smanmate 'pi hi yathaikam eva mṛdrūpaṃ ghaṭaśarāvādipariṇāmabhedabhinnam evam ekam eva dravyarūpaṃ rūpādibhiḥ pariṇāmabhedair bhidyata ity āśrayaṇīyam. yat tu ekasyaiva dravyarūpasya grāhakabhedād bheda iti, tadatisthavīyaḥ. yuktaṃ hi mukheṣu pratyabhijñānād aupādhikabhedāśrayaṇam ādarśabhedāśrayaṇena. na tv iha tatheti varaṃ pariṇāmavāda eva. tatra ca naikasyodbhavādivyavasthā loke dṛśyate. yas tv ayam ākasmiko rūpasya sparśātmanā pariṇāmaḥ punas tasyaiva rūpātmanā, sa nirnimitto na vaktum ucitaḥ. ekasyaiva ca dravyasyaikaṃ rūpaṃ divā guṇāntarodbhavenābhibhūtaṃ yad naktaṃ punar budhyate, tan nopapannam. pariṇāme na hi dadhyātmanā pariṇataṃ kṣīraṃ punaḥ kṣīrātmanā pariṇataṃ dṛśyate. ataḥ svabhāvād eva dravyāt parasparaṃ ca rūpādayo bhidyante ity etad eva sāmpratam. yathā cāsaty api deśādibhede bhedaḥ sidhyati tathānantaram eva vakṣyati. tadupekṣyaiva tāvat pariṇāmavādam abhidadhmahe naivam apy ekasyodbhavābhibhavāv iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.