ये तर्ह्य् अत्यन्तासम्भावनीयज्ञानार्थाः स्वशिरश् छेदादयः, ते ऽसम्भवद्वासनाः कथम् अवसीयन्ते। अतस् तत्र ज्ञाना(कार)कल्पनैव साधीयसी नार्थाकारकल्पना, अत आह -- दुष्टत्वेनेति। अयम् अभिप्रायः -- यदा न कथञ्चित् स्वसंवेदनं ज्ञानम् इत्य् उक्तं तदा य एवैते पृथिव्यादयो ऽर्था बहिरवस्थिता गृह्यन्ते, तेष्व् एव कुतश्चित् कारणदोषाद् दुष्टं विज्ञानम् अन्यथास्थितम् आकारं गृह्णाति। अदुष्टं तु यथावस्थितम्। न क्वचिद् अपि ज्ञानाकारानुभवः। तन्निबन्धनम् इति। पृथिव्यादिनिबन्धनम् इत्य् अर्थः। पृथिव्यादिसूक्ष्माण्य् एव हि स्थूलारम्भे कारणम्। एतेन कल्पनानिबन्धनत्वं प्रधाननिबन्धनत्वं च निराकरोति। न तावत् कल्पनानिबन्धनत्वम् अबाधितत्वात्। न प्रधाननिबन्धनत्वम् अप्रमाणकत्वात्। दृश्यते तु सूक्ष्मतरादिक्रमेण पृथिव्यादीनाम् एव कार्यद्रव्येष्व् आरम्भकत्वम् २,१७५ इति तद् एव द्व्यणुकादिक्रमेणाश्रीयते। शिरश्छेदश् चान्यगोचरो ऽवगतः स्वसम्बन्धितयावगम्यत इत्य् अन्यथा व्यवस्थानम् इति
ye tarhy atyantāsambhāvanīyajñānārthāḥ svaśiraś chedādayaḥ, te 'sambhavadvāsanāḥ katham avasīyante. atas tatra jñānā(kāra)kalpanaiva sādhīyasī nārthākārakalpanā, ata āha -- duṣṭatveneti. ayam abhiprāyaḥ -- yadā na kathañcit svasaṃvedanaṃ jñānam ity uktaṃ tadā ya evaite pṛthivyādayo 'rthā bahiravasthitā gṛhyante, teṣv eva kutaścit kāraṇadoṣād duṣṭaṃ vijñānam anyathāsthitam ākāraṃ gṛhṇāti. aduṣṭaṃ tu yathāvasthitam. na kvacid api jñānākārānubhavaḥ. tannibandhanam iti. pṛthivyādinibandhanam ity arthaḥ. pṛthivyādisūkṣmāṇy eva hi sthūlārambhe kāraṇam. etena kalpanānibandhanatvaṃ pradhānanibandhanatvaṃ ca nirākaroti. na tāvat kalpanānibandhanatvam abādhitatvāt. na pradhānanibandhanatvam apramāṇakatvāt. dṛśyate tu sūkṣmatarādikrameṇa pṛthivyādīnām eva kāryadravyeṣv ārambhakatvam 2,175 iti tad eva dvyaṇukādikrameṇāśrīyate. śiraśchedaś cānyagocaro 'vagataḥ svasambandhitayāvagamyata ity anyathā vyavasthānam iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.