अत्रापरं भाष्यम् अपि च कामम् एक(रूप)त्वे बुद्धेर् एवाभावो न त्व् अर्थस्य प्रत्यक्षयेति। तद् अयुक्तम्। कथं हि द्वैतसिद्धान्ती ज्ञानापलापम् आह। एवम् अपि हि न तस्य पक्षः सिध्यति। न चासति ज्ञाने निष्प्रमाणिका अर्थसिद्धिर् अवसातुं शक्यते। अतो व्याख्येयम् एतद् अत आह -- कामम् इति। नात्र बुद्ध्यभावे तात्पर्यं, किन् तु नासत्य् अर्थे बुद्धिः सिध्यतीत्य् एवं परम् इदम्। वरम् एकरूपत्वे बुद्धिर् अपह्नुता यद् असौ प्रत्यक्षार्थसामर्थ्यसमधिगम्या। यदधीना बुद्धिर् न तस्यैव प्रत्यक्षसिद्धस्यार्थस्य तामादायाभाववर्णनम् इति। अपरम् अपि न चार्थव्यपदेशम् अन्तरेण बुद्धेः रूपोपलम्भनम्। तस्मान् नाव्यपदेश्या बुद्धिः। अव्यपदेश्यं च नः प्रत्यक्षं तस्माद् अप्रत्यक्षा बुद्धिर् इति भाष्यम्। तद् व्याचष्टे -- न चेति। बुद्धयो हि नार्थरूपाद् विना निरूप्यन्ते। न हि जातु नीलरूपाद् इयं नामेति विविच्य बुद्धिर् उपलभ्यते। अर्थाकारेणैव तु नीलादिना व्यपदिश्यते नीलज्ञानं पीतज्ञानम् इति। एवञ् च नित्यपररूपनिरूप्या बुद्धिः कथं प्रत्यक्षप्रमेयं भविष्यतीति। न हि मृगजलज्ञाने ऊषरं जलत्वेन ज्ञायमानं प्रत्यक्षप्रमेयम् इष्यते, भ्रान्तिविषयत्वात्। तस्याश् चाप्रत्यक्षत्वात्। अर्थस् तु नित्यं स्वरूपेण संवेद्यमानः प्रत्यक्ष इति युक्तम् अव्यपदेश्यं च नः प्रत्यक्षम् इति पररूपाव्यपदेश्यम् इति भाष्यार्थ इति
atrāparaṃ bhāṣyam api ca kāmam eka(rūpa)tve buddher evābhāvo na tv arthasya pratyakṣayeti. tad ayuktam. kathaṃ hi dvaitasiddhāntī jñānāpalāpam āha. evam api hi na tasya pakṣaḥ sidhyati. na cāsati jñāne niṣpramāṇikā arthasiddhir avasātuṃ śakyate. ato vyākhyeyam etad ata āha -- kāmam iti. nātra buddhyabhāve tātparyaṃ, kin tu nāsaty arthe buddhiḥ sidhyatīty evaṃ param idam. varam ekarūpatve buddhir apahnutā yad asau pratyakṣārthasāmarthyasamadhigamyā. yadadhīnā buddhir na tasyaiva pratyakṣasiddhasyārthasya tāmādāyābhāvavarṇanam iti. aparam api na cārthavyapadeśam antareṇa buddheḥ rūpopalambhanam. tasmān nāvyapadeśyā buddhiḥ. avyapadeśyaṃ ca naḥ pratyakṣaṃ tasmād apratyakṣā buddhir iti bhāṣyam. tad vyācaṣṭe -- na ceti. buddhayo hi nārtharūpād vinā nirūpyante. na hi jātu nīlarūpād iyaṃ nāmeti vivicya buddhir upalabhyate. arthākāreṇaiva tu nīlādinā vyapadiśyate nīlajñānaṃ pītajñānam iti. evañ ca nityapararūpanirūpyā buddhiḥ kathaṃ pratyakṣaprameyaṃ bhaviṣyatīti. na hi mṛgajalajñāne ūṣaraṃ jalatvena jñāyamānaṃ pratyakṣaprameyam iṣyate, bhrāntiviṣayatvāt. tasyāś cāpratyakṣatvāt. arthas tu nityaṃ svarūpeṇa saṃvedyamānaḥ pratyakṣa iti yuktam avyapadeśyaṃ ca naḥ pratyakṣam iti pararūpāvyapadeśyam iti bhāṣyārtha iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.