अत्र परिहारम् आह -- देशेति। अयम् अभिप्रायः -- यद् अपि यस्य कारणं तद् अपि कदाचिद् एव कार्यम् आरभमाणं दृष्टं न सर्वदा बीजम् इवाङ्कुरम्। न हि तत् कुसूलाधिकरणम् अङ्कुरम् आरभते, किन् तु देशविशेषं क्षेत्रादिं कालविशेषं च ग्रीष्मादिं निमित्तविशेषम् उदकादिम् आसाद्य कदाचिद् एव देशादिव्यङ्ग्यत्वात् २,१९१ कारणशक्तीनाम्। नैतद् ज्ञानवादिनां सम्भवतीति वक्ष्यते। अतः कस्यहेतोर् उत्पन्नमृत्पिण्डविज्ञानस्यापि कदाचिद् एव घटप्रत्ययो न सर्वदा। कस्माच् चोत्पन्नव्रीहिबीजपरिचयस्यापि ज्ञातुर् भाव्यङ्कुराकारपरिचयः। न हि तत्र दण्डोदकादि किञ्चिद् अस्ति कारणशक्तीनां व्यञ्जकं, यदपेक्षया कारणानि विलम्बन्ते। स्यान् मतं - मा भूवन् बाह्या देशादयः। तज्ज्ञानान्य् एव च कारणानाम् अनुग्राहकाणि भविष्यन्तीति। तन् न, क्षणिकत्वेनानुग्राह्यानुग्राहकयोः साहित्यासम्भवाद् इति
atra parihāram āha -- deśeti. ayam abhiprāyaḥ -- yad api yasya kāraṇaṃ tad api kadācid eva kāryam ārabhamāṇaṃ dṛṣṭaṃ na sarvadā bījam ivāṅkuram. na hi tat kusūlādhikaraṇam aṅkuram ārabhate, kin tu deśaviśeṣaṃ kṣetrādiṃ kālaviśeṣaṃ ca grīṣmādiṃ nimittaviśeṣam udakādim āsādya kadācid eva deśādivyaṅgyatvāt 2,191 kāraṇaśaktīnām. naitad jñānavādināṃ sambhavatīti vakṣyate. ataḥ kasyahetor utpannamṛtpiṇḍavijñānasyāpi kadācid eva ghaṭapratyayo na sarvadā. kasmāc cotpannavrīhibījaparicayasyāpi jñātur bhāvyaṅkurākāraparicayaḥ. na hi tatra daṇḍodakādi kiñcid asti kāraṇaśaktīnāṃ vyañjakaṃ, yadapekṣayā kāraṇāni vilambante. syān mataṃ - mā bhūvan bāhyā deśādayaḥ. tajjñānāny eva ca kāraṇānām anugrāhakāṇi bhaviṣyantīti. tan na, kṣaṇikatvenānugrāhyānugrāhakayoḥ sāhityāsambhavād iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.