Library·Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika·18·18.82

Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika 18.82

Mima 18.82

ननु किम् इदं द्वयोर् असिद्धो ऽसिद्ध इति, न हि विवदमानयोर् एकत्रार्थे सम्प्रतिपत्तिर् भवति, न हि जन्मसहस्रेणापि बौद्धो वेदानाम् अकर्तृकत्वं मन्यते, मीमांसको वापि कण्ठगतप्राणो ऽपि कृतकतां शब्दस्य। तद् एवमादाव् उभयसम्प्रतिपतेर् अभावान् न हेतुभावो ऽवतिष्ठते। अत आह -- इतरद् इति, अयम् अभिप्रायः -- न द्वयोर् असंप्रतिपत्तिर् इत्य् एतावतैव साधनदूषणयोर् अनवकॢप्तिः। यदि वादिना प्रयुक्ते साधने प्रतिवादिना चासिद्धत्व उद्भाविते वादिना तत्साधनं साध्यते, ततो भवति साधनम्। यदि तु परमार्थोपपत्त्यभिधानेन प्रतिवादिना निराक्रियते ततस् तस्य दूषणं सिध्यति। तत्प्रमाणतस् सिद्धिर् एवात्रोपयुज्यते नोभयाभ्युपगमः। द्वाभ्यां यो ऽसत्त्वतो ज्ञात इत्य् अपि प्रमाणसिद्ध्यभिप्रायेणोक्तम्, नाभ्युपगममात्रापेक्षया। यद् धि प्रमाणेन साध्यते बाध्यते वा तत्र प्रायेणोभयसम्प्रतिपत्तिर् दृष्टेति। असत्त्वतो ज्ञातापेक्षयेतरच्छब्दः। यद् वादिना सत्त्वेन ज्ञातं भवति प्रतिवादिना च वैपरीत्येन, तद्वादिना साध्यमानं साधनं भवति। एतच् च जल्पन्याये स्थित्वोक्तम्। वादे तु द्वयोर् अपि सम्प्रतिपत्तिर् भवत्य् एवेति। न चैवम् अन्यतरासिद्धिर् अदूषणम्, यावत् तु यादी न साधनं साधयति, तावद् अन्यतरासिद्ध्या निगृह्यते, साधिते तु तस्मिन् दूषणं परिहृतं भवतीति

nanu kim idaṃ dvayor asiddho 'siddha iti, na hi vivadamānayor ekatrārthe sampratipattir bhavati, na hi janmasahasreṇāpi bauddho vedānām akartṛkatvaṃ manyate, mīmāṃsako vāpi kaṇṭhagataprāṇo 'pi kṛtakatāṃ śabdasya. tad evamādāv ubhayasampratipater abhāvān na hetubhāvo 'vatiṣṭhate. ata āha -- itarad iti, ayam abhiprāyaḥ -- na dvayor asaṃpratipattir ity etāvataiva sādhanadūṣaṇayor anavakḷptiḥ. yadi vādinā prayukte sādhane prativādinā cāsiddhatva udbhāvite vādinā tatsādhanaṃ sādhyate, tato bhavati sādhanam. yadi tu paramārthopapattyabhidhānena prativādinā nirākriyate tatas tasya dūṣaṇaṃ sidhyati. tatpramāṇatas siddhir evātropayujyate nobhayābhyupagamaḥ. dvābhyāṃ yo 'sattvato jñāta ity api pramāṇasiddhyabhiprāyeṇoktam, nābhyupagamamātrāpekṣayā. yad dhi pramāṇena sādhyate bādhyate vā tatra prāyeṇobhayasampratipattir dṛṣṭeti. asattvato jñātāpekṣayetaracchabdaḥ. yad vādinā sattvena jñātaṃ bhavati prativādinā ca vaiparītyena, tadvādinā sādhyamānaṃ sādhanaṃ bhavati. etac ca jalpanyāye sthitvoktam. vāde tu dvayor api sampratipattir bhavaty eveti. na caivam anyatarāsiddhir adūṣaṇam, yāvat tu yādī na sādhanaṃ sādhayati, tāvad anyatarāsiddhyā nigṛhyate, sādhite tu tasmin dūṣaṇaṃ parihṛtaṃ bhavatīti

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Mima/18.82

Cite as: Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika 18.82, in HREEM (hreem.cc/library/Mima/18.82), after GRETIL, Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/mimamsa/mimsvtku.htm — Sucaritamisra: Mimamsaslokavarttikakasika Based on the ed. by K. Sāmbaśiva Śāstrī. The Mimāṃsāślokavārt[t]ika with the Commentary Kāśikā of Sucaritamiśra. Trivandrum 1926, 1929, 1943. (Trivandrum Sanskrit Series, 90, 99, 150) Provided by Helmut Krasser, Wien { | NOTE: the file numbers verses only within chapters; chapter numbers were inferred from each restart at 1 — verify against a printed edition before citing formally.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text