ननु नागृहीतसम्बन्धं पदं प्रत्यायकं भवति। न च पुरुषानपेक्षा सम्बन्धावगतिर् अस्ति। वेदवाक्यान्य् अपि नागृहीते पदपदार्थसम्बन्धे स्वार्थं प्रतिपादयन्ति। अतो ऽयं पदपदार्थसम्बन्धः पुरुषापेक्ष एवेति नाव्यापकत्वम्। अत आह -- सम्बन्धेति। अयम् अभिप्रायः -- अर्थप्रतिपादने तावदनपेक्षम् एव पदं वैदिकानि च वाक्यानि। सम्बन्धानुभवश् च यथेह पुरुषापेक्षस् तथान्यत्राप्य् अनुमाने ऽसौ विलक्षणो दृश्यत एवेति। वैलक्षण्यम् एव दर्शयति -- एतस्मिन्न् इति अन्यो ऽन्तेन। एतस्मिन्न् इति। हस्तसंज्ञादौ पुरुषापेक्षः, पौरुषेयो हि समयः। अग्निधूमयोस् तु देशापेक्षः। चन्द्रोदयसमुद्रवृद्ध्योस् तु कालापेक्षः। आदिशब्देनावस्थापेक्षितां दर्शयति। तद् अनेनैतद् उक्तं भवति -- अनुमाने ऽप्य् अनेकप्रकारस् सम्बन्धावगमो देशाद्यपेक्षया भेदात्। एवम् इहापि पुरुषापेक्षो भविष्यति। अनुमाने ऽपि तदपेक्षस् सम्बन्धबोधो दृष्ट इति। अपि च परोक्ताभेदहेतुनिरासो ऽपि तैर् न कृत इत्य् आह -- उक्ता चेति
nanu nāgṛhītasambandhaṃ padaṃ pratyāyakaṃ bhavati. na ca puruṣānapekṣā sambandhāvagatir asti. vedavākyāny api nāgṛhīte padapadārthasambandhe svārthaṃ pratipādayanti. ato 'yaṃ padapadārthasambandhaḥ puruṣāpekṣa eveti nāvyāpakatvam. ata āha -- sambandheti. ayam abhiprāyaḥ -- arthapratipādane tāvadanapekṣam eva padaṃ vaidikāni ca vākyāni. sambandhānubhavaś ca yatheha puruṣāpekṣas tathānyatrāpy anumāne 'sau vilakṣaṇo dṛśyata eveti. vailakṣaṇyam eva darśayati -- etasminn iti anyo 'ntena. etasminn iti. hastasaṃjñādau puruṣāpekṣaḥ, pauruṣeyo hi samayaḥ. agnidhūmayos tu deśāpekṣaḥ. candrodayasamudravṛddhyos tu kālāpekṣaḥ. ādiśabdenāvasthāpekṣitāṃ darśayati. tad anenaitad uktaṃ bhavati -- anumāne 'py anekaprakāras sambandhāvagamo deśādyapekṣayā bhedāt. evam ihāpi puruṣāpekṣo bhaviṣyati. anumāne 'pi tadapekṣas sambandhabodho dṛṣṭa iti. api ca paroktābhedahetunirāso 'pi tair na kṛta ity āha -- uktā ceti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.