३,१२७ एवम् अवयवावयविसम्बन्धो ऽपि क्रियागर्भ इत्य् आह -- वृक्ष इति। वृक्षो ऽवयवी ह्य् अवयवेषु तिष्ठतीति प्रतीतिः। कदाचित् त्व् अवयवा एव शाखादयस् तस्मिन्न् इति प्रितीतिः। तद् एवं स्थितिक्रियाकर्तृभावनिबन्धनो ऽवयवावयविसम्बन्ध इति। एवं संयोगो ऽपि क्रियागर्भ एवेत्य् आह -- देश इति। अग्निमद्देशे भवने कर्ता भवन् धूमो ऽग्निमतो देशस्य संयोगी भवतीति ॥ [७०] ॥ एवं कार्यकारणभावादयो ऽपि सम्बन्धाः क्रियाकारकसम्बन्धपूर्वका इत्य् आह -- कार्येति। किण्वं हि सुराया बीजं सुरात्मके परिणामे कर्तृभवत्सुरायाः कारणम् इत्य् उच्यते। तथा समूहसमूहिसम्बन्धो ऽपि। सेनाकार्यं प्रतिपक्षजयम् अंशेन कुर्वन् हस्ती सेनायास् सम्बन्धितयोच्यत इति। शब्दार्थयोस् तु न कश्चिद् एवम् आकारस् सम्बन्धस्यावगम्यते। न चानिरूपिताकारस् सम्बन्धो ऽस्तीति शक्यते वक्तुम् इत्य् आह -- न चेति ॥ [७१] ॥ न च सम्बन्धम् अन्तरेण पक्षस्य धर्म इति विग्रहगता षष्ठी पक्षधर्म इति च तत्पुरुषसमासो वा घटत इत्य् आह -- न चास्तीति। वृत्तिविग्रहाव् अपि नोपपन्नाव् इति। उपसंहरति -- तस्माद् इति
3,127 evam avayavāvayavisambandho 'pi kriyāgarbha ity āha -- vṛkṣa iti. vṛkṣo 'vayavī hy avayaveṣu tiṣṭhatīti pratītiḥ. kadācit tv avayavā eva śākhādayas tasminn iti pritītiḥ. tad evaṃ sthitikriyākartṛbhāvanibandhano 'vayavāvayavisambandha iti. evaṃ saṃyogo 'pi kriyāgarbha evety āha -- deśa iti. agnimaddeśe bhavane kartā bhavan dhūmo 'gnimato deśasya saṃyogī bhavatīti || [70] || evaṃ kāryakāraṇabhāvādayo 'pi sambandhāḥ kriyākārakasambandhapūrvakā ity āha -- kāryeti. kiṇvaṃ hi surāyā bījaṃ surātmake pariṇāme kartṛbhavatsurāyāḥ kāraṇam ity ucyate. tathā samūhasamūhisambandho 'pi. senākāryaṃ pratipakṣajayam aṃśena kurvan hastī senāyās sambandhitayocyata iti. śabdārthayos tu na kaścid evam ākāras sambandhasyāvagamyate. na cānirūpitākāras sambandho 'stīti śakyate vaktum ity āha -- na ceti || [71] || na ca sambandham antareṇa pakṣasya dharma iti vigrahagatā ṣaṣṭhī pakṣadharma iti ca tatpuruṣasamāso vā ghaṭata ity āha -- na cāstīti. vṛttivigrahāv api nopapannāv iti. upasaṃharati -- tasmād iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.