कः पुनर् उपमानस्य वेदार्थ उपयोगः। यदि प्राकृतानां धर्माणां विकृतौ प्राप्तिर् उच्यते, तन् न। अनुमानाद् एव तत्सिद्धेः। प्राकृतं लिङ्गं धर्मैस् सम्बद्धं किञ्चिद् विकृतौ दृष्टं तेषाम् अनुमापकं भविष्यति। जैमिनेर् अप्य् एतद् एवाभिमतम् इति लक्ष्यते। यद् एवम् आह -- यस्य लिङ्गम् अर्थसंयोगाद् इति। अत्र हि व्यक्तम् एव लैङ्गिकीं धर्मप्राप्तिम् अपदिशति। अत आह -- भिन्नेति। ३,१५६ अयं भावः -- प्रतिबन्धदर्शिनो हि प्रतिबन्धकज्ञानम् अनुमानम्। न चेह सौर्यादिवाक्यानाम् आग्नेयादिविध्यन्तेन प्रतिबन्धो ऽवगतः। न च द्रव्यदेवतयोः। न कर्मणः। अतः कथं तज्ज्ञानम् अनुमानम् इति। प्रमाणान्तराद् एवोपमानात् प्राकृतविध्यन्तप्राप्तिर् अध्यवसातव्या। वैकृतानि हि प्रधानान्य् अश्रुतविध्यन्तानि न तम् अन्तरेण पर्यवस्यन्ति। यत् किञ्चिद् विध्यन्तापेक्षां द्रव्यदेवतादिसादृश्यदर्शनोत्थापितोपमानपर्यवस्थापिताग्नेयविध्यन्तानि इतिकर्तव्यताम् आपाद्य कृतार्थानि भवन्ति। यथेहैव तावत् सौर्याग्नेययोर् एकदेवतात्वेन तद्धितदेवतानिर्देशेनौषधद्रव्यकतया च सादृश्याद् उपमानेनाग्नेयधर्मास् सौर्य उन्नीयन्ते। अयं चावयवार्थः -- इयम् उपमा(नुमा)नाद् भिन्नोक्ता अग्न्यादियुतम् इतिकर्तव्यताजातं सादृश्यमात्रात् कथं नु प्रत्याययोदित्य् एवम् उपयुज्यते। इतरथा सौर्यादिवाक्यैस् सह तस्यादर्शनान् नानुमानं सम्भवतीत्य् अप्राप्तिर् एव स्यात्। अग्न्यादियुतम् इति। अग्न्यादिना देवतयाग्नेयादिकर्म लक्षयति। आग्नेयादिना कर्मणा युक्तम् इतिकर्तव्यतामात्रम् इत्य् उक्तं भवतीति
kaḥ punar upamānasya vedārtha upayogaḥ. yadi prākṛtānāṃ dharmāṇāṃ vikṛtau prāptir ucyate, tan na. anumānād eva tatsiddheḥ. prākṛtaṃ liṅgaṃ dharmais sambaddhaṃ kiñcid vikṛtau dṛṣṭaṃ teṣām anumāpakaṃ bhaviṣyati. jaiminer apy etad evābhimatam iti lakṣyate. yad evam āha -- yasya liṅgam arthasaṃyogād iti. atra hi vyaktam eva laiṅgikīṃ dharmaprāptim apadiśati. ata āha -- bhinneti. 3,156 ayaṃ bhāvaḥ -- pratibandhadarśino hi pratibandhakajñānam anumānam. na ceha sauryādivākyānām āgneyādividhyantena pratibandho 'vagataḥ. na ca dravyadevatayoḥ. na karmaṇaḥ. ataḥ kathaṃ tajjñānam anumānam iti. pramāṇāntarād evopamānāt prākṛtavidhyantaprāptir adhyavasātavyā. vaikṛtāni hi pradhānāny aśrutavidhyantāni na tam antareṇa paryavasyanti. yat kiñcid vidhyantāpekṣāṃ dravyadevatādisādṛśyadarśanotthāpitopamānaparyavasthāpitāgneyavidhyantāni itikartavyatām āpādya kṛtārthāni bhavanti. yathehaiva tāvat sauryāgneyayor ekadevatātvena taddhitadevatānirdeśenauṣadhadravyakatayā ca sādṛśyād upamānenāgneyadharmās saurya unnīyante. ayaṃ cāvayavārthaḥ -- iyam upamā(numā)nād bhinnoktā agnyādiyutam itikartavyatājātaṃ sādṛśyamātrāt kathaṃ nu pratyāyayodity evam upayujyate. itarathā sauryādivākyais saha tasyādarśanān nānumānaṃ sambhavatīty aprāptir eva syāt. agnyādiyutam iti. agnyādinā devatayāgneyādikarma lakṣayati. āgneyādinā karmaṇā yuktam itikartavyatāmātram ity uktaṃ bhavatīti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.