नाभावमात्रम् अविशेषितं चैत्रस्य बहिर्भावे लिङ्गम्। न चास्य गृहं विशेषणं भवति, परतन्त्रं हि विशेषणम्, यथा नीलिमोत्पलद्रव्यस्य। एवम् इहापि द्रव्यभूतं गृहम् एव तत्परतन्त्रेणाभावेन विशेष्यत इति युक्तम्, व्यापकत्वाच् चाभावो गृहस्य विशेषणम्, शक्यते हि तेन चैत्राधिष्ठितैकदेशव्यतिरिक्तजगद्व्यापिना गृहं व्याप्तुम्। अल्पं तु गृहं न महाविषयम् अभावं व्याप्तुं शक्नोति। अतो यथा व्याप्यस्य धूमस्याग्निविशिष्टत्वम् अवगम्यते, अनेनापि प्रकारेण गृहम् एवाभावविशिष्टं बहिर्भावस्य लिङ्गम् इत्य् आपतति। तच् च तदभावविशिष्टगृहं न कथञ्चिच् चैत्रबहिर्देशाभ्यां सम्बध्यते। अभावस्य तावत् कथञ्चिद् अस्ति चैत्रान्वयः। चैत्राभाव इति हि स प्रतीयते। गृहं तु न कथञ्चिच् चैत्रसम्बद्धम् अवगम्यते इत्य् अपक्षधर्म इत्य् आह -- तदभावेति। इतश् च गृहाभावो न पक्षधर्म इत्य् आह -- गृहाभावेति। गृहीते हि पक्षे तद्धर्मप्रत्ययो भवति। न च चैत्रबहिर्देशौ गृहे ऽसत्तया गम्येते इति
nābhāvamātram aviśeṣitaṃ caitrasya bahirbhāve liṅgam. na cāsya gṛhaṃ viśeṣaṇaṃ bhavati, paratantraṃ hi viśeṣaṇam, yathā nīlimotpaladravyasya. evam ihāpi dravyabhūtaṃ gṛham eva tatparatantreṇābhāvena viśeṣyata iti yuktam, vyāpakatvāc cābhāvo gṛhasya viśeṣaṇam, śakyate hi tena caitrādhiṣṭhitaikadeśavyatiriktajagadvyāpinā gṛhaṃ vyāptum. alpaṃ tu gṛhaṃ na mahāviṣayam abhāvaṃ vyāptuṃ śaknoti. ato yathā vyāpyasya dhūmasyāgniviśiṣṭatvam avagamyate, anenāpi prakāreṇa gṛham evābhāvaviśiṣṭaṃ bahirbhāvasya liṅgam ity āpatati. tac ca tadabhāvaviśiṣṭagṛhaṃ na kathañcic caitrabahirdeśābhyāṃ sambadhyate. abhāvasya tāvat kathañcid asti caitrānvayaḥ. caitrābhāva iti hi sa pratīyate. gṛhaṃ tu na kathañcic caitrasambaddham avagamyate ity apakṣadharma ity āha -- tadabhāveti. itaś ca gṛhābhāvo na pakṣadharma ity āha -- gṛhābhāveti. gṛhīte hi pakṣe taddharmapratyayo bhavati. na ca caitrabahirdeśau gṛhe 'sattayā gamyete iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.