एवं तावद् यैः पुरुषातिशयम् आश्रित्य तत्प्रत्ययेनागमप्रामाण्यम् आश्रितं, तान् प्रत्युक्तम्। इदानीं ये वदन्ति -- नित्य एवायम् आगमः कस्यचित् प्रथमम् आर्षज्ञानेनावबुद्धो भवतीति, तान् प्रत्याह -- नित्यागम इति। किं पुनर् अयं नित्यागमवाद एव निराक्रियते। अत्रापि शब्दैकप्रमाणकाव् एव धर्माधर्मौ। एतावांस् तु विशेषः। यद् एकस्यैव कस्यचिदृषेर् अपगतसकलकल्मषस्याभ्रष्टभवान्तरीयसंस्कारस्यादाव् एव वेदाः प्रादुर्भवन्ति। ते च तेनापरेभ्यः प्रतिपाद्यन्ते तैर् अप्य् अन्येभ्य इत्य् एवं शिष्याचार्यपरम्परया आभूतसंप्लवं तिष्ठन्ति। एवम् एव पुनः सृष्टाव् अप्य् आर्षदर्शनेनैव वेदसंव्यवहारः प्रवर्तते १,१३५ इति न कश्चिद् विशेषः। तस्माद् वाच्यो निराकरणाभिप्रायः। स उच्यते -- तत् खलु सृष्ट्यादाव् ऋषेर् ज्ञानं ग्रहणं स्मरणं वा। ग्रहणम् अपि प्रमाणम् अप्रमाणं वा। न तावद् अप्रमाणाद् अर्थतथात्वनिश्चयः। प्रमाणं तु ना प्रत्यक्षं सम्भवतीति किं तन्निराकरणेन। यदि तु साक्षात्कारिप्रत्यक्षम् एतदृषीणाम् आश्रीयते, तथा सत्य् अनुच्चारितशब्दश्रवणाद् अतीन्द्रियदर्शनम् एवापतितम्। अत एवाहुः -- अतीन्द्रियानसंवेद्यान् पश्यन्त्य् आर्षेण चक्षुषा । ये भावान् वचनं तेषां को ऽतिक्रामितुम् अर्हति ॥ इति। अतो निराकार्य एवायं सिद्धान्तः। एवं हि तुल्यन्यायतया धर्माधर्माव् अपि कश्चिद् अपरोक्षयेत्, ततश् च चोदनैवेति प्रतिज्ञाहानिः। अत एवोक्तम् -- अनया दिशेति। सर्वज्ञनिराकरणदिशेत्यर्थः। एतेन तुल्यताम् अनयोर् दर्शयति अयम् अपि सिद्धान्तपरिपन्थीति। स्मरणं तु परस्तान् निराकरिष्यत इति। अपि चेदम् आर्षदर्शनं कृतकाशङ्काम्[४४६]अप्य् आपादयतीति निराकार्यम् इत्य् आह -- न हीति
evaṃ tāvad yaiḥ puruṣātiśayam āśritya tatpratyayenāgamaprāmāṇyam āśritaṃ, tān pratyuktam. idānīṃ ye vadanti -- nitya evāyam āgamaḥ kasyacit prathamam ārṣajñānenāvabuddho bhavatīti, tān pratyāha -- nityāgama iti. kiṃ punar ayaṃ nityāgamavāda eva nirākriyate. atrāpi śabdaikapramāṇakāv eva dharmādharmau. etāvāṃs tu viśeṣaḥ. yad ekasyaiva kasyacidṛṣer apagatasakalakalmaṣasyābhraṣṭabhavāntarīyasaṃskārasyādāv eva vedāḥ prādurbhavanti. te ca tenāparebhyaḥ pratipādyante tair apy anyebhya ity evaṃ śiṣyācāryaparamparayā ābhūtasaṃplavaṃ tiṣṭhanti. evam eva punaḥ sṛṣṭāv apy ārṣadarśanenaiva vedasaṃvyavahāraḥ pravartate 1,135 iti na kaścid viśeṣaḥ. tasmād vācyo nirākaraṇābhiprāyaḥ. sa ucyate -- tat khalu sṛṣṭyādāv ṛṣer jñānaṃ grahaṇaṃ smaraṇaṃ vā. grahaṇam api pramāṇam apramāṇaṃ vā. na tāvad apramāṇād arthatathātvaniścayaḥ. pramāṇaṃ tu nā pratyakṣaṃ sambhavatīti kiṃ tannirākaraṇena. yadi tu sākṣātkāripratyakṣam etadṛṣīṇām āśrīyate, tathā saty anuccāritaśabdaśravaṇād atīndriyadarśanam evāpatitam. ata evāhuḥ -- atīndriyānasaṃvedyān paśyanty ārṣeṇa cakṣuṣā | ye bhāvān vacanaṃ teṣāṃ ko 'tikrāmitum arhati || iti. ato nirākārya evāyaṃ siddhāntaḥ. evaṃ hi tulyanyāyatayā dharmādharmāv api kaścid aparokṣayet, tataś ca codanaiveti pratijñāhāniḥ. ata evoktam -- anayā diśeti. sarvajñanirākaraṇadiśetyarthaḥ. etena tulyatām anayor darśayati ayam api siddhāntaparipanthīti. smaraṇaṃ tu parastān nirākariṣyata iti. api cedam ārṣadarśanaṃ kṛtakāśaṅkām[446]apy āpādayatīti nirākāryam ity āha -- na hīti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.