परिहारति -- प्रमाणम् इति। अयम् अभिप्रायः -- यथा अविदितस्वरूपशक्तीन्य् अपि चक्षुरादीन्द्रियाणि परानपेक्षाण्य् एव कृतकार्याणि कार्यान्यथानुपपत्त्या पश्चाद् अवसीयन्ते, न चैतेषां ज्ञानं कार्यं प्रत्युपयुज्यते, तस्य निरपेक्षैर् एवेन्द्रियैः कृतत्वात्। एवं प्रमाणम् अपि प्रत्यक्षादि प्रत्ययान्तरग्रहणात् पूर्वं स्वकार्ये विषयपरिच्छेदे निरपेक्षम् एव संस्थितम् अतिक्रान्तं स्वरूपेणैव कदाचिद् गृह्येतापि यदि जिघृक्ष्यते। न तु तस्य ग्रहणं प्रामाण्य उपयुज्यते। यादृशं हि रूपम् अस्य प्रत्ययान्तरेणा[३४६]पि ग्रहीतव्यं तेनैव रूपेण तत् प्राग् अप्य् आसीद् एव। घटप्रत्यक्षेण हि घटो घटो ऽयम् इति निश्चिता[३४७]कारः प्रवेदितः। तावद् एव च तस्य प्रमाणत्वं, प्रमाणान्तरेणापि घटो ऽमुना परिच्छिन्न इत्य् एव प्रवेदनीयम्, नाधिकं किञ्चिद् इति जायमानम् अपि कृतकरम् एव तत् प्रमाणान्तरम्। अप्रमाणे तु पूर्वानवगतरूपज्ञा[३४८]नायार्थवत् प्रत्ययान्तरम् इति वक्ष्यति। संस्थितम् इति प्रमाणपर्यवसानं दर्शयति। कार्यान्तरनिष्पत्त्या हि प्रमाणं सन्तिष्ठते। संस्थिते चानर्थकं प्रत्ययान्तरम् इति
parihārati -- pramāṇam iti. ayam abhiprāyaḥ -- yathā aviditasvarūpaśaktīny api cakṣurādīndriyāṇi parānapekṣāṇy eva kṛtakāryāṇi kāryānyathānupapattyā paścād avasīyante, na caiteṣāṃ jñānaṃ kāryaṃ pratyupayujyate, tasya nirapekṣair evendriyaiḥ kṛtatvāt. evaṃ pramāṇam api pratyakṣādi pratyayāntaragrahaṇāt pūrvaṃ svakārye viṣayaparicchede nirapekṣam eva saṃsthitam atikrāntaṃ svarūpeṇaiva kadācid gṛhyetāpi yadi jighṛkṣyate. na tu tasya grahaṇaṃ prāmāṇya upayujyate. yādṛśaṃ hi rūpam asya pratyayāntareṇā[346]pi grahītavyaṃ tenaiva rūpeṇa tat prāg apy āsīd eva. ghaṭapratyakṣeṇa hi ghaṭo ghaṭo 'yam iti niścitā[347]kāraḥ praveditaḥ. tāvad eva ca tasya pramāṇatvaṃ, pramāṇāntareṇāpi ghaṭo 'munā paricchinna ity eva pravedanīyam, nādhikaṃ kiñcid iti jāyamānam api kṛtakaram eva tat pramāṇāntaram. apramāṇe tu pūrvānavagatarūpajñā[348]nāyārthavat pratyayāntaram iti vakṣyati. saṃsthitam iti pramāṇaparyavasānaṃ darśayati. kāryāntaraniṣpattyā hi pramāṇaṃ santiṣṭhate. saṃsthite cānarthakaṃ pratyayāntaram iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.