ननु प्रत्यक्षविरोधाद् इति हेतुर् असिद्ध एव, अस्ति हि परलोकफलभोक्ता चेतनः कर्मणां कर्ता, स स्वर्गं लोकं यास्यतीति। तम् एवाभिप्रेत्य स्वर्गं लोकं यास्यतीत्य् उक्तम्। अतः को विरोधो ऽत आह -- शरीराद् इति। यदि हि शरीराद् अन्यश् चेतनो भवेत्, भवेद् अपि, न तस्य यज्ञायुधैर् अस्ति कश्चित् सम्बन्धप्रकारः, शरीरस्यैव तु स्रुक्कपालादियज्ञायुधैस् सम्बन्धः, यद्यज्ञायुधी यजमान इति तदभिप्रायेण मत्वर्थसंयोगो घटते। अपि च स एष इत्य् अपरोक्षप्रतिनिर्देशः, सो ऽपि शरीरस्यैव प्रत्यक्षत्वाद् उपपन्नो नात्मनः। तद् एतद् अपि भाष्यकारेणोक्तं हि -- शरीरकं व्यपदिशति इति। किञ् च यजमानशब्दो ह्य् आत्मन्यसमञ्जसः, यागस्य हि कर्ता यजमान इत्य् उच्यते, न च यथाचोदितविततपूर्वापरीभूतानेककर्मक्षणात्मकक्रतुक्रियाकर्तृत्वम् आत्मनस् सम्भवति, विभोः पूर्वापरदेशविभागसं योगफलकर्मणाम् असमवायात्। तद् एतद् आह -- न ३,२१८ चेति। अभ्युपगम्य चात्मनस् सद्भावम् इदम् अस्माभिर् उक्तम्, परमार्थेन तु देहेन्द्रियव्यतिरिक्तात्मसद्भावो ऽपि प्रमाणाभावाद् दुर्लभ इत्य् आह -- सद्भाव इति। प्रपञ्चयिष्यते चैतदात्मवाद इतीह न प्रतन्यत इति
nanu pratyakṣavirodhād iti hetur asiddha eva, asti hi paralokaphalabhoktā cetanaḥ karmaṇāṃ kartā, sa svargaṃ lokaṃ yāsyatīti. tam evābhipretya svargaṃ lokaṃ yāsyatīty uktam. ataḥ ko virodho 'ta āha -- śarīrād iti. yadi hi śarīrād anyaś cetano bhavet, bhaved api, na tasya yajñāyudhair asti kaścit sambandhaprakāraḥ, śarīrasyaiva tu srukkapālādiyajñāyudhais sambandhaḥ, yadyajñāyudhī yajamāna iti tadabhiprāyeṇa matvarthasaṃyogo ghaṭate. api ca sa eṣa ity aparokṣapratinirdeśaḥ, so 'pi śarīrasyaiva pratyakṣatvād upapanno nātmanaḥ. tad etad api bhāṣyakāreṇoktaṃ hi -- śarīrakaṃ vyapadiśati iti. kiñ ca yajamānaśabdo hy ātmanyasamañjasaḥ, yāgasya hi kartā yajamāna ity ucyate, na ca yathācoditavitatapūrvāparībhūtānekakarmakṣaṇātmakakratukriyākartṛtvam ātmanas sambhavati, vibhoḥ pūrvāparadeśavibhāgasaṃ yogaphalakarmaṇām asamavāyāt. tad etad āha -- na 3,218 ceti. abhyupagamya cātmanas sadbhāvam idam asmābhir uktam, paramārthena tu dehendriyavyatiriktātmasadbhāvo 'pi pramāṇābhāvād durlabha ity āha -- sadbhāva iti. prapañcayiṣyate caitadātmavāda itīha na pratanyata iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.