तस्माद् भूतम् अभूतं वा यद्यद् एवातिभाव्यते । भावनाबलनिष्पत्तौ तत्स्फुटाकल्पधीः फलम् ॥ इति। ननु जीवनाय शिल्पिनां शिल्पाभ्यासो युक्तः। न तु ध्यानाभ्यासस्य किञ्चिन्निबन्धनम् अस्ति। कथं नास्ति। करुणा हि ध्यानाभ्यासे निबन्धनम्। कश्चित् खलु भवान्तरीयात् संस्कारात् कारुणिको भवति। १,२१६ स करुणाम् एवाभिनिविशते। अभ्यासातिशयाच् च सा तस्य प्रकर्षकाष्ठाम् आसादयति। स काष्ठाप्राप्तप्रकर्षकरुणो दुःखोत्तरान् संसारिणो दृष्ट्वा दूरं दूयमानमानसश् चिन्तयति कथम् एतान् उद्धरेयम् इति। ततः स पुरुषार्थसाधनम् अन्विच्छन् ध्यानाय प्रयस्यति। ततश् चिराभ्यासान् निष्पन्नध्यानो धर्माधर्माव् अप्य् अपरोक्षम् ईक्षते। अन्यन् मतं - संसारिणो हीन्द्रियाधीनज्ञानजन्मानः। प्राग्भवीयक[६३१]र्मार्जितदेहेन्द्रिया हि ते। अतो युक्तं यद्देहेन्द्रियानुविधायिसंवेदना भवन्तीति। यदा पुनर् अमी योगाभ्यासाद् एव प्रक्षीणनिखिलज्ञानकर्माशया भवन्ति, तदा देहेन्द्रियैर् विमुच्यन्ते। तदा नियामकाभावात् स्वयं च प्रकाशस्वभावत्वात् सर्वम् अतीतादि बुध्यन्ते। अतस् तान् प्रति विद्यमानोपलम्भनत्वम् असिद्धम् इति तत्प्रतिबोधनाय लोकप्रसिद्धं सद् इत्याद्य् अयं जैमिनिर् आहेति। तान् इन्दानीं प्रतिबोधयति -- न लोकव्यतिरिक्तम् इति। अयम् अर्थः -- तेषाम् अपि प्रत्यक्षं न लोकोत्तरं भवितुम् अर्हतीति
tasmād bhūtam abhūtaṃ vā yadyad evātibhāvyate | bhāvanābalaniṣpattau tatsphuṭākalpadhīḥ phalam || iti. nanu jīvanāya śilpināṃ śilpābhyāso yuktaḥ. na tu dhyānābhyāsasya kiñcinnibandhanam asti. kathaṃ nāsti. karuṇā hi dhyānābhyāse nibandhanam. kaścit khalu bhavāntarīyāt saṃskārāt kāruṇiko bhavati. 1,216 sa karuṇām evābhiniviśate. abhyāsātiśayāc ca sā tasya prakarṣakāṣṭhām āsādayati. sa kāṣṭhāprāptaprakarṣakaruṇo duḥkhottarān saṃsāriṇo dṛṣṭvā dūraṃ dūyamānamānasaś cintayati katham etān uddhareyam iti. tataḥ sa puruṣārthasādhanam anvicchan dhyānāya prayasyati. tataś cirābhyāsān niṣpannadhyāno dharmādharmāv apy aparokṣam īkṣate. anyan mataṃ - saṃsāriṇo hīndriyādhīnajñānajanmānaḥ. prāgbhavīyaka[631]rmārjitadehendriyā hi te. ato yuktaṃ yaddehendriyānuvidhāyisaṃvedanā bhavantīti. yadā punar amī yogābhyāsād eva prakṣīṇanikhilajñānakarmāśayā bhavanti, tadā dehendriyair vimucyante. tadā niyāmakābhāvāt svayaṃ ca prakāśasvabhāvatvāt sarvam atītādi budhyante. atas tān prati vidyamānopalambhanatvam asiddham iti tatpratibodhanāya lokaprasiddhaṃ sad ityādy ayaṃ jaiminir āheti. tān indānīṃ pratibodhayati -- na lokavyatiriktam iti. ayam arthaḥ -- teṣām api pratyakṣaṃ na lokottaraṃ bhavitum arhatīti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.