१,२२० ननु भविष्यत्त्वाद् धर्मो न प्रत्यक्ष इत्य् उच्यते, तद् यदासौ भविष्यंस् तदा मा नाम प्रत्यक्षो भवतु। यदा तु प्रवर्तते तदा किन् नाम न प्रत्यक्षेणानुभूयते, अत आह -- प्रत्यक्ष इति। अयम् अभिप्रायः -- अनुष्ठानार्थं हि प्रमाणम् अन्विष्यते। तदनुष्ठानात् प्राग् एवान्वेष्यम्। न चानुष्ठानात् प्राग् धर्मो ऽस्तीति कथं प्रत्यक्षो भवेद् इति। किम् इदानीम् अन्येनानुष्ठितो विद्यमानः प्रत्यक्षो[६४२]धर्मः नेत्य् आह -- अनुष्ठित इति। न प्रत्यक्ष इति सम्बन्ध इति। अत्र कारणम् आह -- फलसाधनरूपेणेति। भवेद् एतद् एवं यदि द्रव्यादयः स्वरूपेण धर्मा भवेयुः। फलसाधनरूपेण चैते धर्मा इति ताद्रूप्येण च धर्मत्वम् इत्य् अत्रोक्तम्। तच् च रूपम् अनुष्ठानकाले नास्ति। आमुष्मिकफलेष्व् अत्र फलस्याभावात्। ऐहिकफलेष्व् अपि चिरेण। निरन्तरयोर् हि साध्यसाधनयोः साधनं प्रत्यक्षं भवति मर्दनसुखयोर् इव। इह तु फलकाले साधनं चिरातिवृत्तं, साधनकाले फलम् अजातम् इति न फलसाधनं प्रत्यक्षम्। शक्तिस् तु सर्वभावानां नित्यपरोक्षैव। तेन न तद्विशिष्टो धर्मः प्रत्यक्षो भवतीति
1,220 nanu bhaviṣyattvād dharmo na pratyakṣa ity ucyate, tad yadāsau bhaviṣyaṃs tadā mā nāma pratyakṣo bhavatu. yadā tu pravartate tadā kin nāma na pratyakṣeṇānubhūyate, ata āha -- pratyakṣa iti. ayam abhiprāyaḥ -- anuṣṭhānārthaṃ hi pramāṇam anviṣyate. tadanuṣṭhānāt prāg evānveṣyam. na cānuṣṭhānāt prāg dharmo 'stīti kathaṃ pratyakṣo bhaved iti. kim idānīm anyenānuṣṭhito vidyamānaḥ pratyakṣo[642]dharmaḥ nety āha -- anuṣṭhita iti. na pratyakṣa iti sambandha iti. atra kāraṇam āha -- phalasādhanarūpeṇeti. bhaved etad evaṃ yadi dravyādayaḥ svarūpeṇa dharmā bhaveyuḥ. phalasādhanarūpeṇa caite dharmā iti tādrūpyeṇa ca dharmatvam ity atroktam. tac ca rūpam anuṣṭhānakāle nāsti. āmuṣmikaphaleṣv atra phalasyābhāvāt. aihikaphaleṣv api cireṇa. nirantarayor hi sādhyasādhanayoḥ sādhanaṃ pratyakṣaṃ bhavati mardanasukhayor iva. iha tu phalakāle sādhanaṃ cirātivṛttaṃ, sādhanakāle phalam ajātam iti na phalasādhanaṃ pratyakṣam. śaktis tu sarvabhāvānāṃ nityaparokṣaiva. tena na tadviśiṣṭo dharmaḥ pratyakṣo bhavatīti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.