अत्र चानुमानाद्यनिमित्तत्वे हेत्वनभिधानाद् अपरितुष्यन् समाधानान्तरम् आह -- प्रत्यक्षेणेति। अयम् अभिप्रायः -- प्रत्यक्षदृष्टगोचराण्य् एवानुमानादीनि। तथा हि -- नागृहीते ऽग्नौ धूमस्य तद्व्याप्तिर् अवधारयितुं शक्यत इति धूमदृशापि नाग्निर् अनुमीयत एव। यावन्नगरे गौर् न प्रत्यक्षेणावसीयते, तावद् वने गवयं पश्यतापि नोपमातुं शक्यते। तद् यदि धर्मो ऽपि प्रत्यक्षेणावसीयते, कदाचित् ततस् तद्व्याप्तलिङ्गदर्शनाद् अनुमीयेत वा, उपमीयेत वा। न १,२४४ त्व् असौ कदाचिद् प्रत्यक्ष इत्य् उपपादितम्। अयं चार्थो लिङ्गशब्दं प्रयुञ्जानेन वार्त्तिककारेण दर्शितः। न ह्य् असति व्याप्तिदर्शने धूमो ऽग्नेर् लिङ्गं भवति। न च व्याप्तिदर्शनम् असत्य् अग्निज्ञाने। एवमुपमाने ऽपि दर्शयितव्यम्। आदिशब्देन सदृशम् उपादत्त इति
atra cānumānādyanimittatve hetvanabhidhānād aparituṣyan samādhānāntaram āha -- pratyakṣeṇeti. ayam abhiprāyaḥ -- pratyakṣadṛṣṭagocarāṇy evānumānādīni. tathā hi -- nāgṛhīte 'gnau dhūmasya tadvyāptir avadhārayituṃ śakyata iti dhūmadṛśāpi nāgnir anumīyata eva. yāvannagare gaur na pratyakṣeṇāvasīyate, tāvad vane gavayaṃ paśyatāpi nopamātuṃ śakyate. tad yadi dharmo 'pi pratyakṣeṇāvasīyate, kadācit tatas tadvyāptaliṅgadarśanād anumīyeta vā, upamīyeta vā. na 1,244 tv asau kadācid pratyakṣa ity upapāditam. ayaṃ cārtho liṅgaśabdaṃ prayuñjānena vārttikakāreṇa darśitaḥ. na hy asati vyāptidarśane dhūmo 'gner liṅgaṃ bhavati. na ca vyāptidarśanam asaty agnijñāne. evamupamāne 'pi darśayitavyam. ādiśabdena sadṛśam upādatta iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.