अयम् असाव् इतरेतराश्रयस्य व्यक्तो विषय इत्य् आह -- जात्यादिष्व् इति। अत्र हि जात्यादिज्ञानमिथ्यात्वाद् बाधकबुद्ध्युदयः। तदुदये तन्मिथ्यात्वम्। न च व्यक्तोदिता शुक्तिरजतज्ञानादिष्व् इव बाधिका धीर् अस्तीति। २,२३ यदि तर्हि बाधकज्ञानम् अन्तरेण न कारणदोषमात्रान् मिथ्यात्वम् अवगम्यते, कथम् उच्यते यस्य च दुष्टं करणं यत्र च मिथ्येति प्रत्यय इति भेदेन। तदा हि मिथ्यात्वप्रत्यय एवासमीचीनतायां हेतुर् उक्तः स्यात्। तस्माद् वक्तव्यो विषयः। स उच्यते -- येन तर्हि प्राग् एकश् चन्द्रो ऽवधारितः सम्प्रत्यङ्गुलीनिपीडितलोचनो द्वौ पश्यति। तस्य प्राचीनज्ञानानुसारेण जातविचिकित्सस्याधुना च व्यक्तं कारणदोषम् अवगतवतो भवति निर्णयः। यथा पूर्वज्ञानम् अदुष्टकारणजम्। इदं च व्यक्तावगतकारणदोषप्रभवम्। कारणदोषनियतश् च कार्यदोषः। तस्माद् असमीचीनम्। तद् इह पूर्वानुभवो विचिकित्सोदयहेतुः। कारणदोषावधारणाद् एव मिथ्यात्वावधारणम्। एवं बाह्यागमानाम् अपि कारणदोषावधारणाद् एव मिथ्यात्वावधारणम्। न हि तदर्थाः साक्षाद् बाध्यन्ते। पौरुषेयत्वात् कारणदोषाशङ्कयैव मिथ्यात्वं भवतीति युक्तम् एव द्वैविध्यम्
ayam asāv itaretarāśrayasya vyakto viṣaya ity āha -- jātyādiṣv iti. atra hi jātyādijñānamithyātvād bādhakabuddhyudayaḥ. tadudaye tanmithyātvam. na ca vyaktoditā śuktirajatajñānādiṣv iva bādhikā dhīr astīti. 2,23 yadi tarhi bādhakajñānam antareṇa na kāraṇadoṣamātrān mithyātvam avagamyate, katham ucyate yasya ca duṣṭaṃ karaṇaṃ yatra ca mithyeti pratyaya iti bhedena. tadā hi mithyātvapratyaya evāsamīcīnatāyāṃ hetur uktaḥ syāt. tasmād vaktavyo viṣayaḥ. sa ucyate -- yena tarhi prāg ekaś candro 'vadhāritaḥ sampratyaṅgulīnipīḍitalocano dvau paśyati. tasya prācīnajñānānusāreṇa jātavicikitsasyādhunā ca vyaktaṃ kāraṇadoṣam avagatavato bhavati nirṇayaḥ. yathā pūrvajñānam aduṣṭakāraṇajam. idaṃ ca vyaktāvagatakāraṇadoṣaprabhavam. kāraṇadoṣaniyataś ca kāryadoṣaḥ. tasmād asamīcīnam. tad iha pūrvānubhavo vicikitsodayahetuḥ. kāraṇadoṣāvadhāraṇād eva mithyātvāvadhāraṇam. evaṃ bāhyāgamānām api kāraṇadoṣāvadhāraṇād eva mithyātvāvadhāraṇam. na hi tadarthāḥ sākṣād bādhyante. pauruṣeyatvāt kāraṇadoṣāśaṅkayaiva mithyātvaṃ bhavatīti yuktam eva dvaividhyam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.