प्रत्यवस्थानान्तरम् इदानीं बौद्धस्योपन्यस्यति -- नन्व् इति। एवं हि मन्यन्ते -- यद्य् अपि बाह्यो हेत्वादिर् अर्थो नास्ति, तथापि बुद्ध्यारूढेनैव हेत्वादिनानुमानानुमेयव्यवहारः सेत्स्यति। अनादिवासनोपप्लाविता हि हेत्वादिविकल्पविभागा भवन्ति हेतुर् अयं दृष्टान्तो ऽयम् इत्यादयः। विकल्प इति सविकल्पिकां बुद्धिम् आचक्ष्महे। अतो वासनाभेदाद् बुद्धिभेदः, तद्भेदाद् धेत्वादिभेद इत्य् उक्तं भवति। अवश्याभ्युपगम(?नियम।नीय)श् चायं भवद्भिर् अपि। बुद्धिनिबन्धनो धर्म्यादिभेदः। न ह्य् अनित्यः शब्दः कृतकत्वाद् इति २,८२ परस्परं धर्मिणो वा भिन्नयोर् हेतुसाध्ययोर् अवगतिर् अस्ति। अतो ज्ञानभेदनिबन्धन एवात्र भिन्नत्वव्यवहारः। सर्वत्रैव च ज्ञानम् एव भेदनिबन्धनम्। सुदूरम् अपि गत्वा युक्तिभिर् अनुसंहितो भेदो ज्ञान एव पर्यवस्यति। अतो ऽस्तु तन्निबन्धन एव सर्वत्र भेदः। देशादिभेदाद् अपि हि भेदं ब्रुवाणस् तद्भेदं पर्यनुयुक्तो ज्ञानभेदम् एवालम्बते। तावतापि व्यवहारसिद्धौ किं प्रकारान्तरेण भेदो ऽनुस्रियत इति। अत्राप्य् अग्निधूमादौ कृतकानित्यत्वविलक्षणः स्फुटो भेदावग्रहो भवति। तत्रापि न जातिभेदो निबन्धनम् इति वाच्यम्। सो ऽपि चाग्निधूमशब्दनिर्मित एव। न हि संवृतिकल्पनाद् अन्येन प्रकारेण जातिभेदम् उपलभामहे। अतः शब्दभेदे ऽर्थविकल्पविलासिता एवाग्नित्वादय इति। इदं च बाह्यनिराकरणपरतयानास्थयोक्तम्। न शब्दभेदो ऽपि विज्ञानभेदाद् विना सम्भवति। सो ऽपि ज्ञानमात्रप्रभावित एवाभ्युपेत्य बाह्यहेत्वादिविकल्पविभागार्थम् उक्त इति
pratyavasthānāntaram idānīṃ bauddhasyopanyasyati -- nanv iti. evaṃ hi manyante -- yady api bāhyo hetvādir artho nāsti, tathāpi buddhyārūḍhenaiva hetvādinānumānānumeyavyavahāraḥ setsyati. anādivāsanopaplāvitā hi hetvādivikalpavibhāgā bhavanti hetur ayaṃ dṛṣṭānto 'yam ityādayaḥ. vikalpa iti savikalpikāṃ buddhim ācakṣmahe. ato vāsanābhedād buddhibhedaḥ, tadbhedād dhetvādibheda ity uktaṃ bhavati. avaśyābhyupagama(?niyama/nīya)ś cāyaṃ bhavadbhir api. buddhinibandhano dharmyādibhedaḥ. na hy anityaḥ śabdaḥ kṛtakatvād iti 2,82 parasparaṃ dharmiṇo vā bhinnayor hetusādhyayor avagatir asti. ato jñānabhedanibandhana evātra bhinnatvavyavahāraḥ. sarvatraiva ca jñānam eva bhedanibandhanam. sudūram api gatvā yuktibhir anusaṃhito bhedo jñāna eva paryavasyati. ato 'stu tannibandhana eva sarvatra bhedaḥ. deśādibhedād api hi bhedaṃ bruvāṇas tadbhedaṃ paryanuyukto jñānabhedam evālambate. tāvatāpi vyavahārasiddhau kiṃ prakārāntareṇa bhedo 'nusriyata iti. atrāpy agnidhūmādau kṛtakānityatvavilakṣaṇaḥ sphuṭo bhedāvagraho bhavati. tatrāpi na jātibhedo nibandhanam iti vācyam. so 'pi cāgnidhūmaśabdanirmita eva. na hi saṃvṛtikalpanād anyena prakāreṇa jātibhedam upalabhāmahe. ataḥ śabdabhede 'rthavikalpavilāsitā evāgnitvādaya iti. idaṃ ca bāhyanirākaraṇaparatayānāsthayoktam. na śabdabhedo 'pi vijñānabhedād vinā sambhavati. so 'pi jñānamātraprabhāvita evābhyupetya bāhyahetvādivikalpavibhāgārtham ukta iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.