एवं तावद् आनुरूप्यवासनापक्षो निराकृतः। इदानीं पुनर् अपि ज्ञानातिरिक्तवासनापक्षम् एवोपसङ्क्रम्य दूषणान्तरम् आह -- बाह्येति। बाह्यार्थवादिनां हि पूर्वज्ञानजनिता आत्मस्था वासनाः किञ्चिद् एव सदृशदर्शनाद्यपेक्ष्य लब्धोद्बोधाः कार्यं जनयन्ति क्रमेणेति युक्तम्। ज्ञानमात्रवादिनस् तु न किञ्चिद् वासनानां कार्यजनने ऽनुग्राहकम् अस्ति यद् अपेक्षया विलम्बन्ते। अतो युगपद् एव सर्वाः सर्वं कार्यम् आरभेरन्न् इति न क्रमेण जानानि दृश्येरन्। एकदैव विश्वज्ञानम् उत्पन्नम् इति क्षणान्तरे न किञ्चित् स्यात्। न चासां किञ्चिद् रूपम् अन्वेति यत् पुनः कार्यं जनयेत्। निरन्वयविनाशित्वान् न क्वचिद् अन्यत्र वासनानां पारार्थ्यं यथास्माकम् आत्मनि, संस्कार्यान्तराभावात्। अतः पारार्थ्येन वशीकाराभावाद् अपि न क्रमो युक्तः। पारार्थ्येन ह्य् अस्माकम् इव बोद्धुर् अवधानाद्यपेक्षया स्मृतिक्रम इव ज्ञानक्रमो भवेद् अपि। न त्व् एतत् सर्वम् अस्तीति कार्यक्रमानुपपत्तिर् इति
evaṃ tāvad ānurūpyavāsanāpakṣo nirākṛtaḥ. idānīṃ punar api jñānātiriktavāsanāpakṣam evopasaṅkramya dūṣaṇāntaram āha -- bāhyeti. bāhyārthavādināṃ hi pūrvajñānajanitā ātmasthā vāsanāḥ kiñcid eva sadṛśadarśanādyapekṣya labdhodbodhāḥ kāryaṃ janayanti krameṇeti yuktam. jñānamātravādinas tu na kiñcid vāsanānāṃ kāryajanane 'nugrāhakam asti yad apekṣayā vilambante. ato yugapad eva sarvāḥ sarvaṃ kāryam ārabherann iti na krameṇa jānāni dṛśyeran. ekadaiva viśvajñānam utpannam iti kṣaṇāntare na kiñcit syāt. na cāsāṃ kiñcid rūpam anveti yat punaḥ kāryaṃ janayet. niranvayavināśitvān na kvacid anyatra vāsanānāṃ pārārthyaṃ yathāsmākam ātmani, saṃskāryāntarābhāvāt. ataḥ pārārthyena vaśīkārābhāvād api na kramo yuktaḥ. pārārthyena hy asmākam iva boddhur avadhānādyapekṣayā smṛtikrama iva jñānakramo bhaved api. na tv etat sarvam astīti kāryakramānupapattir iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.