Library·Manu-Smrti (analytic version)·8
किं चिद् एव तु दाप्यः स्यात् संभाषां ताभिर् आचरन् & प्रैष्यासु चै७कभक्तासु रहः प्रव्रजितासु च [म्: प्रेष्यासु]
kiṃ cid eva tu dāpyaḥ syāt saṃbhāṣāṃ tābhir ācaran & praiṣyāsu cai7kabhaktāsu rahaḥ pravrajitāsu ca [M: preṣyāsu]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽकामां दूषयेत् कन्यां स सद्यो वधम् अर्हति & स-कामां दूषयंस् तुल्यो न वधं प्राप्नुयान् नरः
yo 'kāmāṃ dūṣayet kanyāṃ sa sadyo vadham arhati & sa-kāmāṃ dūṣayaṃs tulyo na vadhaṃ prāpnuyān naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यां भजन्तीम् उत्कृष्टं न किं चिद् अपि दापयेत् & जघन्यं सेवमानां तु संयतां वासयेद् गृहे
kanyāṃ bhajantīm utkṛṣṭaṃ na kiṃ cid api dāpayet & jaghanyaṃ sevamānāṃ tu saṃyatāṃ vāsayed gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तमां सेवमानस् तु जघन्यो वधम् अर्हति & शुल्कं दद्यात् सेवमानः समाम् इच्छेत् पिता यदि
uttamāṃ sevamānas tu jaghanyo vadham arhati & śulkaṃ dadyāt sevamānaḥ samām icchet pitā yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिषह्य तु यः कन्यां कुर्याद् दर्पेण मानवः & तस्या८शु कर्त्ये अङ्गुल्यौ दण्डं चा७र्हति षट्शतम् [म्: कर्त्या अङ्गुल्यो]
abhiṣahya tu yaḥ kanyāṃ kuryād darpeṇa mānavaḥ & tasyā8śu kartye aṅgulyau daṇḍaṃ cā7rhati ṣaṭśatam [M: kartyā aṅgulyo]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-कामां दूषयंस् तुल्यो ना७ङ्गुलि-च्छेदम् आप्नुयात् & द्विशतं तु दमं दाप्यः प्रसङ्गविनिवृत्तये
sa-kāmāṃ dūṣayaṃs tulyo nā7ṅguli-cchedam āpnuyāt & dviśataṃ tu damaṃ dāpyaḥ prasaṅgavinivṛttaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यै९व कन्यां या कुर्यात् तस्याः स्याद् द्विशतो दमः & शुल्कं च द्विगुणं दद्याच् छिफाश् चै७वा८प्नुयाद् दश
kanyai9va kanyāṃ yā kuryāt tasyāḥ syād dviśato damaḥ & śulkaṃ ca dviguṇaṃ dadyāc chiphāś cai7vā8pnuyād daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या तु कन्यां प्रकुर्यात् स्त्री सा सद्यो मौण्ड्यम् अर्हति & अङ्गुल्योर् एव वा छेदं खरेणो७द्वहनं तथा
yā tu kanyāṃ prakuryāt strī sā sadyo mauṇḍyam arhati & aṅgulyor eva vā chedaṃ khareṇo7dvahanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तारं लङ्घयेद् या तु स्त्री ज्ञाति-गुणदर्पिता & तां श्वभिः खादयेद् राजा संस्थाने बहुसंस्थिते
bhartāraṃ laṅghayed yā tu strī jñāti-guṇadarpitā & tāṃ śvabhiḥ khādayed rājā saṃsthāne bahusaṃsthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुमांसं दाहयेत् पापं शयने तप्त आयसे & अभ्यादध्युश् च काष्ठानि तत्र दह्येत पापकृत्
pumāṃsaṃ dāhayet pāpaṃ śayane tapta āyase & abhyādadhyuś ca kāṣṭhāni tatra dahyeta pāpakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सराभिशस्तस्य दुष्टस्य द्विगुणो दमः [म्: संवत्सरे ऽभिशस्तस्य] & व्रात्यया सह संवासे चाण्डाल्या तावद् एव तु
saṃvatsarābhiśastasya duṣṭasya dviguṇo damaḥ [M: saṃvatsare 'bhiśastasya] & vrātyayā saha saṃvāse cāṇḍālyā tāvad eva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रो गुप्तम् अगुप्तं वा द्वैजातं वर्णम् आवसन् & अगुप्तम् अङ्ग-सर्वस्वैर् गुप्तं सर्वेण हीयते [म्: अङ्ग-सर्वस्वी]
śūdro guptam aguptaṃ vā dvaijātaṃ varṇam āvasan & aguptam aṅga-sarvasvair guptaṃ sarveṇa hīyate [M: aṅga-sarvasvī]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यः सर्वस्व-दण्डः स्यात् संवत्सरनिरोधतः & सहस्रं क्षत्रियो दण्ड्यो मौण्ड्यं मूत्रेण चा७र्हति
vaiśyaḥ sarvasva-daṇḍaḥ syāt saṃvatsaranirodhataḥ & sahasraṃ kṣatriyo daṇḍyo mauṇḍyaṃ mūtreṇa cā7rhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणीं यद्य् अगुप्तां तु गच्छेतां वैश्य-पार्थिवौ & वैश्यं पञ्चशतं कुर्यात् क्षत्रियं तु सहस्रिणम्
brāhmaṇīṃ yady aguptāṃ tu gacchetāṃ vaiśya-pārthivau & vaiśyaṃ pañcaśataṃ kuryāt kṣatriyaṃ tu sahasriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभाव् अपि तु ताव् एव ब्राह्मण्या गुप्तया सह & विप्लुतौ शूद्रवद् दण्ड्यौ दग्धव्यौ वा कटाग्निना
ubhāv api tu tāv eva brāhmaṇyā guptayā saha & viplutau śūdravad daṇḍyau dagdhavyau vā kaṭāgninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रं ब्राह्मणो दण्ड्यो गुप्तां विप्रां बलाद् व्रजन् & शतानि पञ्च दण्ड्यः स्याद् इच्छन्त्या सह संगतः
sahasraṃ brāhmaṇo daṇḍyo guptāṃ viprāṃ balād vrajan & śatāni pañca daṇḍyaḥ syād icchantyā saha saṃgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौण्ड्यं प्राणान्तिकं दण्डो ब्राह्मणस्य विधीयते [म्: प्राणान्तको][म्ऽस् चोम् रेफ़ेर्स् तो थे रेअदिन्ग् ओफ़् "प्राणान्तिक-"] & इतरेषां तु वर्णानां दण्डः प्राणान्तिको भवेत् [म्: प्राणान्तको]
mauṇḍyaṃ prāṇāntikaṃ daṇḍo brāhmaṇasya vidhīyate [M: prāṇāntako][M's com refers to the reading of "prāṇāntika-"] & itareṣāṃ tu varṇānāṃ daṇḍaḥ prāṇāntiko bhavet [M: prāṇāntako]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जातु ब्राह्मणं हन्यात् सर्वपापेष्व् अपि स्थितम् & राष्ट्राद् एनं बहिः कुर्यात् समग्र-धनम् अक्षतम्
na jātu brāhmaṇaṃ hanyāt sarvapāpeṣv api sthitam & rāṣṭrād enaṃ bahiḥ kuryāt samagra-dhanam akṣatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ब्राह्मणवधाद् भूयान् अधर्मो विद्यते भुवि & तस्माद् अस्य वधं राजा मनसा९पि न चिन्तयेत्
na brāhmaṇavadhād bhūyān adharmo vidyate bhuvi & tasmād asya vadhaṃ rājā manasā9pi na cintayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यश् चेत् क्षत्रियां गुप्तां वैश्यां वा क्षत्रियो व्रजेत् & यो ब्राह्मण्याम् अगुप्तायां ताव् उभौ दण्डम् अर्हतः
vaiśyaś cet kṣatriyāṃ guptāṃ vaiśyāṃ vā kṣatriyo vrajet & yo brāhmaṇyām aguptāyāṃ tāv ubhau daṇḍam arhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रं ब्राह्मणो दण्डं दाप्यो गुप्ते तु ते व्रजन् & शूद्रायां क्षत्रिय-विशोः साहस्रो वै भवेद् दमः [म्: शूद्राया]
sahasraṃ brāhmaṇo daṇḍaṃ dāpyo gupte tu te vrajan & śūdrāyāṃ kṣatriya-viśoḥ sāhasro vai bhaved damaḥ [M: śūdrāyā]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियायाम् अगुप्तायां वैश्ये पञ्चशतं दमः & मूत्रेण मौण्ड्यम् इच्छेत् तु क्षत्रियो दण्डम् एव वा [म्: ऋच्छेत् तु]
kṣatriyāyām aguptāyāṃ vaiśye pañcaśataṃ damaḥ & mūtreṇa mauṇḍyam icchet tu kṣatriyo daṇḍam eva vā [M: ṛcchet tu]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगुप्ते क्षत्रिया-वैश्ये शूद्रां वा ब्राह्मणो व्रजन् & शतानि पञ्च दण्ड्यः स्यात् सहस्रं त्व् अन्त्यजस्त्रियम्
agupte kṣatriyā-vaiśye śūdrāṃ vā brāhmaṇo vrajan & śatāni pañca daṇḍyaḥ syāt sahasraṃ tv antyajastriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य स्तेनः पुरे ना७स्ति ना७न्यस्त्रीगो न दुष्ट-वाक् & न साहसिक-दण्डघ्नो स राजा शक्रलोकभाक्
yasya stenaḥ pure nā7sti nā7nyastrīgo na duṣṭa-vāk & na sāhasika-daṇḍaghno sa rājā śakralokabhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां निग्रहो राज्ञः पञ्चानां विषये स्वके & सांराज्यकृत् सजात्येषु लोके चै७व यशस्करः
eteṣāṃ nigraho rājñaḥ pañcānāṃ viṣaye svake & sāṃrājyakṛt sajātyeṣu loke cai7va yaśaskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋत्विजं यस् त्यजेद् याज्यो याज्यं च र्त्विक् त्यजेद् यदि & शक्तं कर्मण्य् अदुष्टं च तयोर् दण्डः शतं शतम्
ṛtvijaṃ yas tyajed yājyo yājyaṃ ca rtvik tyajed yadi & śaktaṃ karmaṇy aduṣṭaṃ ca tayor daṇḍaḥ śataṃ śatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न माता न पिता न स्त्री न पुत्रस् त्यागम् अर्हति & त्यजन्न् अपतितान् एतान् राज्ञा दण्ड्यः शतानि षट्
na mātā na pitā na strī na putras tyāgam arhati & tyajann apatitān etān rājñā daṇḍyaḥ śatāni ṣaṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रमेषु द्विजातीनां कार्ये विवदतां मिथः & न विब्रूयान् नृपो धर्मं चिकीर्षन् हितम् आत्मनः
āśrameṣu dvijātīnāṃ kārye vivadatāṃ mithaḥ & na vibrūyān nṛpo dharmaṃ cikīrṣan hitam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथार्हम् एतान् अभ्यर्च्य ब्राह्मणैः सह पार्थिवः & सान्त्वेन प्रशमय्या८दौ स्वधर्मं प्रतिपादयेत्
yathārham etān abhyarcya brāhmaṇaiḥ saha pārthivaḥ & sāntvena praśamayyā8dau svadharmaṃ pratipādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिवेश्या१नुवेश्यौ च कल्याणे विंशतिद्विजे & अर्हाव् अभोजयन् विप्रो दण्डम् अर्हति माषकम्
prativeśyā1nuveśyau ca kalyāṇe viṃśatidvije & arhāv abhojayan vipro daṇḍam arhati māṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोत्रियः श्रोत्रियं साधुं भूतिकृत्येष्व् अभोजयन् & तद्-अन्नं द्विगुणं दाप्यो हिरण्यं चै७व माषकम् [म्: हैरण्यं]
śrotriyaḥ śrotriyaṃ sādhuṃ bhūtikṛtyeṣv abhojayan & tad-annaṃ dviguṇaṃ dāpyo hiraṇyaṃ cai7va māṣakam [M: hairaṇyaṃ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्धो जडः पीठसर्पी सप्तत्या स्थविरश् च यः & श्रोत्रियेषूपकुर्वंश् च न दाप्याः केन चित् करम्
andho jaḍaḥ pīṭhasarpī saptatyā sthaviraś ca yaḥ & śrotriyeṣūpakurvaṃś ca na dāpyāḥ kena cit karam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोत्रियं व्याधिता३र्तौ च बाल-वृद्धाव् अकिंचनम् & महाकुलीनम् आर्यं च राजा संपूजयेत् सदा
śrotriyaṃ vyādhitā3rtau ca bāla-vṛddhāv akiṃcanam & mahākulīnam āryaṃ ca rājā saṃpūjayet sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाल्मलीफलके श्लक्ष्णे नेनिज्यान् नेजकः शनैः & न च वासांसि वासोभिर् निर्हरेन् न च वासयेत्
śālmalīphalake ślakṣṇe nenijyān nejakaḥ śanaiḥ & na ca vāsāṃsi vāsobhir nirharen na ca vāsayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्तुवायो दशपलं दद्याद् एकपला१धिकम् & अतो ऽन्यथा वर्तमानो दाप्यो द्वादशकं दमम्
tantuvāyo daśapalaṃ dadyād ekapalā1dhikam & ato 'nyathā vartamāno dāpyo dvādaśakaṃ damam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुल्कस्थानेषु कुशलाः सर्वपण्य-विचक्षणाः & कुर्युर् अर्घं यथापण्यं ततो विंशं नृपो हरेत्
śulkasthāneṣu kuśalāḥ sarvapaṇya-vicakṣaṇāḥ & kuryur arghaṃ yathāpaṇyaṃ tato viṃśaṃ nṛpo haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञः प्रख्यातभाण्डानि प्रतिषिद्धानि यानि च & ताणि निर्हरतो लोभात् सर्वहारं हरेन् नृपः
rājñaḥ prakhyātabhāṇḍāni pratiṣiddhāni yāni ca & tāṇi nirharato lobhāt sarvahāraṃ haren nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुल्कस्थानं परिहरन्न् अकाले क्रय-विक्रयी & मिथ्यावादी च संख्याने दाप्यो ऽष्टगुणम् अत्ययम्
śulkasthānaṃ pariharann akāle kraya-vikrayī & mithyāvādī ca saṃkhyāne dāpyo 'ṣṭaguṇam atyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगमं निर्गमं स्थानं तथा वृद्धि-क्षयाव् उभौ & विचार्य सर्वपण्यानां कारयेत् क्रय-विक्रयौ
āgamaṃ nirgamaṃ sthānaṃ tathā vṛddhi-kṣayāv ubhau & vicārya sarvapaṇyānāṃ kārayet kraya-vikrayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चरात्रे पञ्चरात्रे पक्षे पक्षे ऽथ वा गते & कुर्वीत चै७षां प्रत्यक्षम् अर्घसंस्थापनं नृपः
pañcarātre pañcarātre pakṣe pakṣe 'tha vā gate & kurvīta cai7ṣāṃ pratyakṣam arghasaṃsthāpanaṃ nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलामानं प्रतीमानं सर्वं च स्यात् सुलक्षितम् & षट्सु षट्सु च मासेषु पुनर् एव परीक्षयेत्
tulāmānaṃ pratīmānaṃ sarvaṃ ca syāt sulakṣitam & ṣaṭsu ṣaṭsu ca māseṣu punar eva parīkṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पणं यानं तरे दाप्यं पौरुषो ऽर्धपणं तरे & पादं पशुश् च योषिच् च पादार्धं रिक्तकः पुमान् [म्: पादे]
paṇaṃ yānaṃ tare dāpyaṃ pauruṣo 'rdhapaṇaṃ tare & pādaṃ paśuś ca yoṣic ca pādārdhaṃ riktakaḥ pumān [M: pāde]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भाण्डपूर्णानि यानानि तार्यं दाप्यानि सारतः & रिक्तभाण्डानि यत् किं चित् पुमांसश् चा७परिच्छदाः
bhāṇḍapūrṇāni yānāni tāryaṃ dāpyāni sārataḥ & riktabhāṇḍāni yat kiṃ cit pumāṃsaś cā7paricchadāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घाध्वनि यथादेशं यथाकालं तरो भवेत् & नदीतीरेषु तद् विद्यात् समुद्रे ना७स्ति लक्षणम्
dīrghādhvani yathādeśaṃ yathākālaṃ taro bhavet & nadītīreṣu tad vidyāt samudre nā7sti lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भिणी तु द्विमासादिस् तथा प्रव्रजितो मुनिः & ब्राह्मणा लिङ्गिनश् चै७व न दाप्यास् तारिकं तरे
garbhiṇī tu dvimāsādis tathā pravrajito muniḥ & brāhmaṇā liṅginaś cai7va na dāpyās tārikaṃ tare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन् नावि किं चिद् दाशानां विशीर्येता७पराधतः & तद् दाशैर् एव दातव्यं समागम्य स्वतो ऽंशतः
yan nāvi kiṃ cid dāśānāṃ viśīryetā7parādhataḥ & tad dāśair eva dātavyaṃ samāgamya svato 'ṃśataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष नौयायिनाम् उक्तो व्यवहारस्य निर्णयः & दाशापराधतस् तोये दैविके ना७स्ति निग्रहः
eṣa nauyāyinām ukto vyavahārasya nirṇayaḥ & dāśāparādhatas toye daivike nā7sti nigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाणिज्यं कारयेद् वैश्यं कुसीदं कृषिम् एव च & पशूनां रक्षणं चै७व दास्यं शूद्रं द्विजन्मनाम्
vāṇijyaṃ kārayed vaiśyaṃ kusīdaṃ kṛṣim eva ca & paśūnāṃ rakṣaṇaṃ cai7va dāsyaṃ śūdraṃ dvijanmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियं चै७व वैश्यं च ब्राह्मणो वृत्तिकर्शितौ & बिभृयाद् आनृशंस्येन स्वानि कर्माणि कारयेत्
kṣatriyaṃ cai7va vaiśyaṃ ca brāhmaṇo vṛttikarśitau & bibhṛyād ānṛśaṃsyena svāni karmāṇi kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्यं तु कारयंल् लोभाद् ब्राह्मणः संस्कृतान् द्विजान् & अनिच्छतः प्राभवत्याद् राज्ञा दण्ड्यः शतानि षट्
dāsyaṃ tu kārayaṃl lobhād brāhmaṇaḥ saṃskṛtān dvijān & anicchataḥ prābhavatyād rājñā daṇḍyaḥ śatāni ṣaṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रं तु कारयेद् दास्यं क्रीतम् अक्रीतम् एव वा & दास्यायै७व हि सृष्टो ऽसौ ब्राह्मणस्य स्वयंभुवा
śūdraṃ tu kārayed dāsyaṃ krītam akrītam eva vā & dāsyāyai7va hi sṛṣṭo 'sau brāhmaṇasya svayaṃbhuvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्वामिना निसृष्टो ऽपि शूद्रो दास्याद् विमुच्यते & निसर्गजं हि तत् तस्य कस् तस्मात् तद् अपोहति
na svāminā nisṛṣṭo 'pi śūdro dāsyād vimucyate & nisargajaṃ hi tat tasya kas tasmāt tad apohati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वजाहृतो भक्तदासो गृहजः क्रीत-दत्त्रिमौ & पैत्रिको दण्डदासश् च सप्तै७ते दासयोनयः
dhvajāhṛto bhaktadāso gṛhajaḥ krīta-dattrimau & paitriko daṇḍadāsaś ca saptai7te dāsayonayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्या पुत्रश् च दासश् च त्रय एवा७धनाः स्मृताः & यत् ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद् धनम्
bhāryā putraś ca dāsaś ca traya evā7dhanāḥ smṛtāḥ & yat te samadhigacchanti yasya te tasya tad dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्रब्धं ब्राह्मणः शूद्राद् द्रव्यो१पादानम् आचरेत् & न हि तस्या७स्ति किं चित् स्वं भर्तृहार्य-धनो हि सः
visrabdhaṃ brāhmaṇaḥ śūdrād dravyo1pādānam ācaret & na hi tasyā7sti kiṃ cit svaṃ bhartṛhārya-dhano hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्य-शूद्रौ प्रयत्नेन स्वानि कर्माणि कारयेत् & तौ हि च्युतौ स्वकर्मभ्यः क्षोभयेताम् इदं जगत्
vaiśya-śūdrau prayatnena svāni karmāṇi kārayet & tau hi cyutau svakarmabhyaḥ kṣobhayetām idaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहन्य् अहन्य् अवेक्षेत कर्मान्तान् वाहनानि च & आय-व्ययौ च नियताव् आकरान् कोशम् एव च
ahany ahany avekṣeta karmāntān vāhanāni ca & āya-vyayau ca niyatāv ākarān kośam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सर्वान् इमान् राजा व्यवहारान् समापयन् & व्यपोह्य किल्बिषं सर्वं प्राप्नोति परमां गतिम्
evaṃ sarvān imān rājā vyavahārān samāpayan & vyapohya kilbiṣaṃ sarvaṃ prāpnoti paramāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.