Library·Manu-Smrti (analytic version)·8
क्षेत्रेष्व् अन्येषु तु पशुः स-पादं पणम् अर्हति & सर्वत्र तु सदो देयः क्षेत्रिकस्ये७ति धारणा
kṣetreṣv anyeṣu tu paśuḥ sa-pādaṃ paṇam arhati & sarvatra tu sado deyaḥ kṣetrikasye7ti dhāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिर्दशाहां गां सूतां वृषान् देवपशूंस् तथा & स-पालान् वा वि-पालान् वा न दण्ड्यान् मनुर् अब्रवीत्
anirdaśāhāṃ gāṃ sūtāṃ vṛṣān devapaśūṃs tathā & sa-pālān vā vi-pālān vā na daṇḍyān manur abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रियस्या७त्यये दण्डो भागाद् दशगुणो भवेत् [म्: क्षेत्रिकस्या७त्यये] & ततो ऽर्धदण्डो भृत्यानाम् अज्ञानात् क्षेत्रिकस्य तु
kṣetriyasyā7tyaye daṇḍo bhāgād daśaguṇo bhavet [M: kṣetrikasyā7tyaye] & tato 'rdhadaṇḍo bhṛtyānām ajñānāt kṣetrikasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् विधानम् आतिष्ठेद् धार्मिकः पृथिवीपतिः & स्वामिनां च पशूनां च पालानां च व्यतिक्रमे
etad vidhānam ātiṣṭhed dhārmikaḥ pṛthivīpatiḥ & svāmināṃ ca paśūnāṃ ca pālānāṃ ca vyatikrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीमां प्रति समुत्पन्ने विवादे ग्रामयोर् द्वयोः & ज्येष्ठे मासि नयेत् सीमां सु-प्रकाशेषु सेतुषु
sīmāṃ prati samutpanne vivāde grāmayor dvayoḥ & jyeṣṭhe māsi nayet sīmāṃ su-prakāśeṣu setuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सींआवृक्षांश् च कुर्वीत न्यग्रोधा१श्वत्थ-किंशुकान् & शाल्मलीन् सालतालांश् च क्षीरिणश् चै७व पादपान्
sīṃāvṛkṣāṃś ca kurvīta nyagrodhā1śvattha-kiṃśukān & śālmalīn sālatālāṃś ca kṣīriṇaś cai7va pādapān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्मान् वेणूंश् च विविधान् शमी-वल्ली-स्थलानि च & शरान् कुब्जकगुल्मांश् च तथा सीमा न नश्यति
gulmān veṇūṃś ca vividhān śamī-vallī-sthalāni ca & śarān kubjakagulmāṃś ca tathā sīmā na naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तडागान्य् उदपानानि वाप्यः प्रस्रवणानि च & सीमासंधिषु कार्याणि देवतायतनानि च ॥ म्न् ८।२४८[म्२५०च्] ॥ उपछन्नानि चान्यानि सीमालिङ्गानि कारयेत् & सीमाज्ञाने नृणां वीक्ष्य नित्यं लोके विपर्ययम्
taḍāgāny udapānāni vāpyaḥ prasravaṇāni ca & sīmāsaṃdhiṣu kāryāṇi devatāyatanāni ca // Mn 8.248[M250c] // upachannāni cānyāni sīmāliṅgāni kārayet & sīmājñāne nṛṇāṃ vīkṣya nityaṃ loke viparyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्मनो ऽस्थीनि गोवालांस् तुषान् भस्म कपालिकाः & करीषम् इष्टका२ङ्गारांश् शर्करा वालुकास् तथा ॥ म्न् ८।२५०[म्२४८] ॥ यानि चै७वंप्रकाराणि कालाद् भूमिर् न भक्षयेत् & तानि संधिषु सीमायाम् अप्रकाशानि कारयेत् [म्: सीमाया]
aśmano 'sthīni govālāṃs tuṣān bhasma kapālikāḥ & karīṣam iṣṭakā2ṅgārāṃś śarkarā vālukās tathā // Mn 8.250[M248] // yāni cai7vaṃprakārāṇi kālād bhūmir na bhakṣayet & tāni saṃdhiṣu sīmāyām aprakāśāni kārayet [M: sīmāyā]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैर् लिङ्गैर् नयेत् सीमां राजा विवदमानयोः & पूर्वभुक्त्या च सततम् उदकस्या८गमेन च
etair liṅgair nayet sīmāṃ rājā vivadamānayoḥ & pūrvabhuktyā ca satatam udakasyā8gamena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि स्ंशय एव स्याल् लिङ्गानाम् अपि दर्शने & साक्षिप्रत्यय एव स्यात् सीमावादविनिर्णयः [म्: सीमावादविनिश्चयः]
yadi sṃśaya eva syāl liṅgānām api darśane & sākṣipratyaya eva syāt sīmāvādavinirṇayaḥ [M: sīmāvādaviniścayaḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामीयक-कुलानां च समक्षं सीम्नि साक्षिणः [म्: ग्रामेयक-] & प्रष्टव्याः सीमलिङ्गानि तयोश् चै७व विवादिनोः [म्: सीमालिङ्गानि]
grāmīyaka-kulānāṃ ca samakṣaṃ sīmni sākṣiṇaḥ [M: grāmeyaka-] & praṣṭavyāḥ sīmaliṅgāni tayoś cai7va vivādinoḥ [M: sīmāliṅgāni]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पृष्टास् तु यथा ब्रूयुः समस्ताः सीम्नि निश्चयम् & निबध्नीयात् तथा सीमां सर्वांस् तांश् चै७व नामतः
te pṛṣṭās tu yathā brūyuḥ samastāḥ sīmni niścayam & nibadhnīyāt tathā sīmāṃ sarvāṃs tāṃś cai7va nāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोभिस् ते गृहीत्वो९र्वीं स्रग्विणो रक्त-वाससः & सुकृतैः शापिथाः स्वैः स्वैर् नयेयुस् ते समञ्जसम्
śirobhis te gṛhītvo9rvīṃ sragviṇo rakta-vāsasaḥ & sukṛtaiḥ śāpithāḥ svaiḥ svair nayeyus te samañjasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथो२क्तेन नयन्तस् ते पूयन्ते सत्यसाक्षिणः & विपरीतं नयन्तस् तु दाप्याः स्युर् द्विशतं दमम्
yatho2ktena nayantas te pūyante satyasākṣiṇaḥ & viparītaṃ nayantas tu dāpyāḥ syur dviśataṃ damam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्ष्यभावे तु चत्वारो ग्रामाः सामन्तवासिनः [म्: ग्रामसीमान्तवासिनः] & सीमाविनिर्णयं कुर्युः प्रयता राजसंनिधौ
sākṣyabhāve tu catvāro grāmāḥ sāmantavāsinaḥ [M: grāmasīmāntavāsinaḥ] & sīmāvinirṇayaṃ kuryuḥ prayatā rājasaṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामन्तानाम् अभावे तु मौलानां सीम्नि साक्षिणाम् & इमान् अप्य् अनुयुञ्जीत पुरुषान् वन-गोचरान्
sāmantānām abhāve tu maulānāṃ sīmni sākṣiṇām & imān apy anuyuñjīta puruṣān vana-gocarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधाञ् शाकुनिकान् गोपान् कैवर्तान् मूलखानकान् & व्यालग्राहान् उञ्छवृत्तीन् अन्यांश् च वनचारिणः
vyādhāñ śākunikān gopān kaivartān mūlakhānakān & vyālagrāhān uñchavṛttīn anyāṃś ca vanacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पृष्टास् तु यथा ब्रूयुः सीमासंधिषु लक्षणम् & तत् तथा स्थापयेद् राजा धर्मेण ग्रामयोर् द्वयोः
te pṛṣṭās tu yathā brūyuḥ sīmāsaṃdhiṣu lakṣaṇam & tat tathā sthāpayed rājā dharmeṇa grāmayor dvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्र-कूप-तडागानाम् आरामस्य गृहस्य च & सामन्तप्रत्ययो ज्ञेयः सीमासेतुविनिर्णयः
kṣetra-kūpa-taḍāgānām ārāmasya gṛhasya ca & sāmantapratyayo jñeyaḥ sīmāsetuvinirṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामन्ताश् चेन् मृषा ब्रूयुः सेतौ विवादतां नृणाम् & सर्वे पृथक् पृथग् दण्ड्या राज्ञा मध्यमसाहसम्
sāmantāś cen mṛṣā brūyuḥ setau vivādatāṃ nṛṇām & sarve pṛthak pṛthag daṇḍyā rājñā madhyamasāhasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहं तडागम् आरामं क्षेत्रं वा भीषया हरन् & शतानि पञ्च दण्ड्यः स्याद् अज्ञानाद् द्विशतो दमः
gṛhaṃ taḍāgam ārāmaṃ kṣetraṃ vā bhīṣayā haran & śatāni pañca daṇḍyaḥ syād ajñānād dviśato damaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीमायाम् अविषह्यायां स्वयं राजै९व धर्मवित् & प्रदिशेद् भूमिम् एकेषाम् उपकाराद् इति स्थितिः
sīmāyām aviṣahyāyāṃ svayaṃ rājai9va dharmavit & pradiśed bhūmim ekeṣām upakārād iti sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषो ऽखिलेना७भिहितो धर्मः सीमाविनिर्णये & अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि वाक्पारुष्यविनिर्णयम्
eṣo 'khilenā7bhihito dharmaḥ sīmāvinirṇaye & ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi vākpāruṣyavinirṇayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतं ब्राह्मणम् आक्रुश्य क्षत्रियो दण्डम् अर्हति & वैश्यो ऽप्य् अर्धशतं द्वे वा शूद्रस् तु वधम् अर्हति
śataṃ brāhmaṇam ākruśya kṣatriyo daṇḍam arhati & vaiśyo 'py ardhaśataṃ dve vā śūdras tu vadham arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाशद् ब्राह्मणो दण्ड्यः क्षत्रियस्या७भिशंसने & वैश्ये स्याद् अर्धपञ्चाशच् छूद्रे द्वादशको दमः
pañcāśad brāhmaṇo daṇḍyaḥ kṣatriyasyā7bhiśaṃsane & vaiśye syād ardhapañcāśac chūdre dvādaśako damaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समवर्णे द्विजातीनां द्वादशै७व व्यतिक्रमे & वादेष्व् अवचनीयेषु तद् एव द्विगुणं भवेत्
samavarṇe dvijātīnāṃ dvādaśai7va vyatikrame & vādeṣv avacanīyeṣu tad eva dviguṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकजातिर् द्विजातींस् तु वाचा दारुणया क्षिपन् & जिह्वायाः प्राप्नुयाच् छेदं जघन्य-प्रभवो हि सः
ekajātir dvijātīṃs tu vācā dāruṇayā kṣipan & jihvāyāḥ prāpnuyāc chedaṃ jaghanya-prabhavo hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम-जातिग्रहं त्व् एषाम् अभिद्रोहेण कुर्वतः & निक्षेप्यो ऽयोमयः शङ्कुर् ज्वलन्न् आस्ये दशाङ्गुलः
nāma-jātigrahaṃ tv eṣām abhidroheṇa kurvataḥ & nikṣepyo 'yomayaḥ śaṅkur jvalann āsye daśāṅgulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मो१पदेशं दर्पेण विप्राणाम् अस्य कुर्वतः & तप्तम् आसेचयेत् तैलं वक्त्रे श्रोत्रे च पार्थिवः [म्: श्रौत्रे]
dharmo1padeśaṃ darpeṇa viprāṇām asya kurvataḥ & taptam āsecayet tailaṃ vaktre śrotre ca pārthivaḥ [M: śrautre]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतं देशं च जातिं च कर्म शरीरम् एव च & वितथेन ब्रुवन् दर्पाद् दाप्यः स्याद् द्विशतं दमम्
śrutaṃ deśaṃ ca jātiṃ ca karma śarīram eva ca & vitathena bruvan darpād dāpyaḥ syād dviśataṃ damam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काणं वा९प्य् अथ वा खञ्जम् अन्यं वा९पि तथाविधम् & तथ्येना७पि ब्रुवन् दाप्यो दण्डं कार्षापणा१वरम्
kāṇaṃ vā9py atha vā khañjam anyaṃ vā9pi tathāvidham & tathyenā7pi bruvan dāpyo daṇḍaṃ kārṣāpaṇā1varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं पितरं जायां भ्रातरं तनयं गुरुम् & आक्षारयञ् शतं दाप्यः पन्थानं चा७ददद् गुरोः
mātaraṃ pitaraṃ jāyāṃ bhrātaraṃ tanayaṃ gurum & ākṣārayañ śataṃ dāpyaḥ panthānaṃ cā7dadad guroḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण-क्षत्रियाभ्यां तु दण्डः कार्यो विजानता & ब्राह्मणे साहसः पूर्वः क्षत्रिये त्व् एव मध्यमः
brāhmaṇa-kṣatriyābhyāṃ tu daṇḍaḥ kāryo vijānatā & brāhmaṇe sāhasaḥ pūrvaḥ kṣatriye tv eva madhyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विट्-शूद्रयोर् एवम् एव स्वजातिं प्रति तत्त्वतः & छेद-वर्जं प्रणयनं दण्डस्ये७ति विनिश्चयः
viṭ-śūdrayor evam eva svajātiṃ prati tattvataḥ & cheda-varjaṃ praṇayanaṃ daṇḍasye7ti viniścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष दण्डविधिः प्रोक्तो वाक्पारुष्यस्य तत्त्वतः & अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि दण्डपारुष्यनिर्णयम्
eṣa daṇḍavidhiḥ prokto vākpāruṣyasya tattvataḥ & ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi daṇḍapāruṣyanirṇayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन केन चिद् अङ्गेन हिंस्याच् चेच् छ्रेष्ठम् अन्त्यजः & छेत्तव्यं तद् तद् एवा७स्य तन् मनोर् अनुशासनम्
yena kena cid aṅgena hiṃsyāc cec chreṣṭham antyajaḥ & chettavyaṃ tad tad evā7sya tan manor anuśāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणिम् उद्यम्य दण्डं वा पाणिच्छेदनम् अर्हति & पादेन प्रहरन् कोपात् पादच्छेदनम् अर्हति
pāṇim udyamya daṇḍaṃ vā pāṇicchedanam arhati & pādena praharan kopāt pādacchedanam arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहासनम् अभिप्रेप्सुर् उत्कृष्टस्या७पकृष्टजः & कट्यां कृता१ङ्को निर्वास्यः स्फिचं वा९स्या७वकर्तयेत्
sahāsanam abhiprepsur utkṛṣṭasyā7pakṛṣṭajaḥ & kaṭyāṃ kṛtā1ṅko nirvāsyaḥ sphicaṃ vā9syā7vakartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवनिष्ठीवतो दर्पाद् द्वाव् ओष्ठौ छेदयेन् नृपः & अवमूत्रयतो मेढ्रम् अवशर्धयतो गुदम्
avaniṣṭhīvato darpād dvāv oṣṭhau chedayen nṛpaḥ & avamūtrayato meḍhram avaśardhayato gudam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशेषु गृह्णतो हस्तौ छेदयेद् अविचारयन् & पादयोर् दाढिकायां च ग्रीवायां वृषणेषु च
keśeṣu gṛhṇato hastau chedayed avicārayan & pādayor dāḍhikāyāṃ ca grīvāyāṃ vṛṣaṇeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वग्भेदकः शतं दण्ड्यो लोहितस्य च दर्शकः & मांसभेत्ता तु षण्-निष्कान् प्रवास्यस् त्व् अस्थिभेदकः
tvagbhedakaḥ śataṃ daṇḍyo lohitasya ca darśakaḥ & māṃsabhettā tu ṣaṇ-niṣkān pravāsyas tv asthibhedakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनस्पतीनां सर्वेषाम् उपभोगो यथा यथा & यथा तथा दमः कार्यो हिंसायाम् इति धारणा
vanaspatīnāṃ sarveṣām upabhogo yathā yathā & yathā tathā damaḥ kāryo hiṃsāyām iti dhāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्याणां पशूनां च दुःखाय प्रहृते सति & यथा यथा महद् दुःखं दण्डं कुर्यात् तथा तथा
manuṣyāṇāṃ paśūnāṃ ca duḥkhāya prahṛte sati & yathā yathā mahad duḥkhaṃ daṇḍaṃ kuryāt tathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गावपीडनायां च व्रण-शोनितयोस् तथा [म्: प्राण-शोनितयोस्] & समुत्थानव्ययं दाप्यः सर्वदण्डम् अथा७पि वा
aṅgāvapīḍanāyāṃ ca vraṇa-śonitayos tathā [M: prāṇa-śonitayos] & samutthānavyayaṃ dāpyaḥ sarvadaṇḍam athā7pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्याणि हिंस्याद् यो यस्य ज्ञानतो ऽज्ञानतो ऽपि वा & स तस्यो७त्पादयेत् तुष्टिं राज्ञे दद्याच् च तत्समम्
dravyāṇi hiṃsyād yo yasya jñānato 'jñānato 'pi vā & sa tasyo7tpādayet tuṣṭiṃ rājñe dadyāc ca tatsamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चर्म-चार्मिकभाण्डेषु काष्ठ-लोष्टमयेषु & मूल्यात् पञ्चगुणो दण्डः पुष्प-मूल-फलेषु च
carma-cārmikabhāṇḍeṣu kāṣṭha-loṣṭamayeṣu & mūlyāt pañcaguṇo daṇḍaḥ puṣpa-mūla-phaleṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यानस्य चै७व यातुश् च यानस्वामिन एव च & दशातिवर्तनान्य् आहुः शेषे दण्डो विधीयते
yānasya cai7va yātuś ca yānasvāmina eva ca & daśātivartanāny āhuḥ śeṣe daṇḍo vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छिन्न-नास्ये भग्न-युगे तिर्यक्-प्रतिमुखा३गते & अक्ष-भङ्गे च यानस्य चक्र-भङ्गे तथै९व च
chinna-nāsye bhagna-yuge tiryak-pratimukhā3gate & akṣa-bhaṅge ca yānasya cakra-bhaṅge tathai9va ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छेदने चै७व यन्त्राणां योक्त्र-रश्म्योस् तथै९व च & आक्रन्दे चा७प्य् अपैही७ति न दण्डं मनुर् अब्रवीत्
chedane cai7va yantrāṇāṃ yoktra-raśmyos tathai9va ca & ākrande cā7py apaihī7ti na daṇḍaṃ manur abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्रा७पवर्तते युग्यं वैगुण्यात् प्राजकस्य तु & तत्र स्वामी भवेद् दण्ड्यो हिंसायां द्विशतं दमम्
yatrā7pavartate yugyaṃ vaiguṇyāt prājakasya tu & tatra svāmī bhaved daṇḍyo hiṃsāyāṃ dviśataṃ damam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राजकश् चेद् भवेद् आप्तः प्राजको दण्डम् अर्हति & युग्यस्थाः प्राजके ऽनाप्ते सर्वे दण्ड्याः शतं शतम्
prājakaś ced bhaved āptaḥ prājako daṇḍam arhati & yugyasthāḥ prājake 'nāpte sarve daṇḍyāḥ śataṃ śatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चेत् तु पथि संरुद्धः पशुभिर् वा रथेन वा & प्रमापयेत् प्राणभृतस् तत्र दण्डो ऽविचारितः
sa cet tu pathi saṃruddhaḥ paśubhir vā rathena vā & pramāpayet prāṇabhṛtas tatra daṇḍo 'vicāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्यमारणे क्षिप्रं चौरवत् किल्बिषं भवेत् & प्राणभृत्सु महत्स्व् अर्धं गो-गजो१ष्ट्र-हयादिषु
manuṣyamāraṇe kṣipraṃ cauravat kilbiṣaṃ bhavet & prāṇabhṛtsu mahatsv ardhaṃ go-gajo1ṣṭra-hayādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुद्रकाणां पशूनां तु हिंसायां द्विशतो दमः & पञ्चाशत् तु भवेद् दण्डः शुभेषु मृगपक्षिषु
kṣudrakāṇāṃ paśūnāṃ tu hiṃsāyāṃ dviśato damaḥ & pañcāśat tu bhaved daṇḍaḥ śubheṣu mṛgapakṣiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्धभा१जा३विकानां तु दण्डः स्यात् पञ्चमाषिकः [म्: पाञ्चमाषिकः] & माषिकस् तु भवेद् दण्डः श्व-सूकरनिपातने
gardhabhā1jā3vikānāṃ tu daṇḍaḥ syāt pañcamāṣikaḥ [M: pāñcamāṣikaḥ] & māṣikas tu bhaved daṇḍaḥ śva-sūkaranipātane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्या पुत्रश् च दासश् च प्रेष्यो भ्रात्रा च सो१दरः & प्राप्ता१पराधास् ताड्याः स्यू रज्ज्वा वेणुदलेन वा
bhāryā putraś ca dāsaś ca preṣyo bhrātrā ca so1daraḥ & prāptā1parādhās tāḍyāḥ syū rajjvā veṇudalena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठतस् तु शरीरस्य नो७त्तमाङ्गे कथं चन & अतो ऽन्यथा तु प्रहरन् प्राप्तः स्याच् चौरकिल्बिषम्
pṛṣṭhatas tu śarīrasya no7ttamāṅge kathaṃ cana & ato 'nyathā tu praharan prāptaḥ syāc caurakilbiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषो ऽखिलेना७भिहितो दण्डपारुष्यनिर्णयः & स्तेनस्या७तः प्रवक्ष्यामि विधिं दण्डविनिर्णये
eṣo 'khilenā7bhihito daṇḍapāruṣyanirṇayaḥ & stenasyā7taḥ pravakṣyāmi vidhiṃ daṇḍavinirṇaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमं यत्नम् आतिष्ठेत् स्तेनानां निग्रहे नृपः & स्तेनानां निग्रहाद् अस्य यशो राष्ट्रं च वर्धते
paramaṃ yatnam ātiṣṭhet stenānāṃ nigrahe nṛpaḥ & stenānāṃ nigrahād asya yaśo rāṣṭraṃ ca vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभयस्य हि यो दाता स पूज्यः सततं नृपः & सत्त्रं हि वर्धते तस्य सदै९वा७भय-दक्षिणम्
abhayasya hi yo dātā sa pūjyaḥ satataṃ nṛpaḥ & sattraṃ hi vardhate tasya sadai9vā7bhaya-dakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतो धर्मषड्भागो राज्ञो भवति रक्षतः & अधर्माद् अपि षड्भागो भवत्य् अस्य ह्य् अरक्षतः
sarvato dharmaṣaḍbhāgo rājño bhavati rakṣataḥ & adharmād api ṣaḍbhāgo bhavaty asya hy arakṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अधीते यद् यजते यद् ददाति यद् अर्चति & तस्य षड्भागभाग् राजा सम्यग् भवति रक्षणात्
yad adhīte yad yajate yad dadāti yad arcati & tasya ṣaḍbhāgabhāg rājā samyag bhavati rakṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षन् धर्मेण भूतानि राजा वध्यांश् च घातयन् & यजते ऽहर् अहर् यज्ञैः सहस्रशत-दक्षिणैः
rakṣan dharmeṇa bhūtāni rājā vadhyāṃś ca ghātayan & yajate 'har ahar yajñaiḥ sahasraśata-dakṣiṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽरक्षन् बलिम् आदत्ते करं शुल्कं च पार्थिवः & प्रतिभागं च दण्डं च स सद्यो नरकं व्रजेत्
yo 'rakṣan balim ādatte karaṃ śulkaṃ ca pārthivaḥ & pratibhāgaṃ ca daṇḍaṃ ca sa sadyo narakaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरक्षितारं राजानं बलिषड्भाग-हारिणम् [क्: अरक्षितारं अत्तारं] & तम् आहुः सर्वलोकस्य समग्रमल-हारकम्
arakṣitāraṃ rājānaṃ baliṣaḍbhāga-hāriṇam [K: arakṣitāraṃ attāraṃ] & tam āhuḥ sarvalokasya samagramala-hārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनपेक्षित-मर्यादं नास्तिकं विप्रलुंपकम् [म्: अनवेक्षित-मर्यादं] & अरक्षितारम् अत्तारं नृपं विद्याद् अधो-गतिम्
anapekṣita-maryādaṃ nāstikaṃ vipraluṃpakam [M: anavekṣita-maryādaṃ] & arakṣitāram attāraṃ nṛpaṃ vidyād adho-gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधार्मिकं त्रिभिर् न्यायैर् निगृह्णीयात् प्रयत्नतः & निरोधनेन बन्धेन विविधेन वधेन च
adhārmikaṃ tribhir nyāyair nigṛhṇīyāt prayatnataḥ & nirodhanena bandhena vividhena vadhena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निग्रहेण हि पापानां साधूनां संग्रहेण च & द्विजातय इवे७ज्याभिः पूयन्ते सततं नृपाः
nigraheṇa hi pāpānāṃ sādhūnāṃ saṃgraheṇa ca & dvijātaya ive7jyābhiḥ pūyante satataṃ nṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षन्तव्यं प्रभुणा नित्यं क्षिपतां कार्यिणां नृणाम् & बाल-वृद्धा३तुराणां च कुर्वता हितम् आत्मनः
kṣantavyaṃ prabhuṇā nityaṃ kṣipatāṃ kāryiṇāṃ nṛṇām & bāla-vṛddhā3turāṇāṃ ca kurvatā hitam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः क्षिप्तो मर्षयत्य् आर्तैस् तेन स्वर्गे महीयते & यस् त्व् ऐश्वर्यान् न क्षमते नरकं तेन गच्छति
yaḥ kṣipto marṣayaty ārtais tena svarge mahīyate & yas tv aiśvaryān na kṣamate narakaṃ tena gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा स्तेनेन गन्तव्यो मुक्त-केशेन धावता [म्: धीमता] & आचक्षाणेन तत् स्तेयम् एवंकर्मा९स्मि शाधि माम्
rājā stenena gantavyo mukta-keśena dhāvatā [M: dhīmatā] & ācakṣāṇena tat steyam evaṃkarmā9smi śādhi mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कन्धेना८दाय मुसलं लगुडं वा९पि खादिरम् [म्: मुशलं] & शक्तिं चो७भयतस् तीक्ष्णाम् आयसं दण्डम् एव वा
skandhenā8dāya musalaṃ laguḍaṃ vā9pi khādiram [M: muśalaṃ] & śaktiṃ co7bhayatas tīkṣṇām āyasaṃ daṇḍam eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शासनाद् वा विमोक्षाद् वा स्तेनः स्तेयाद् विमुच्यते & अशासित्वा तु तं राजा स्तेनस्या८प्नोति किल्बिषम्
śāsanād vā vimokṣād vā stenaḥ steyād vimucyate & aśāsitvā tu taṃ rājā stenasyā8pnoti kilbiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नादे भ्रूणहा मार्ष्टि पत्यौ भार्या९पचारिणी & गुरौ शिष्यश् च याज्यश् च स्तेनो राजनि किल्बिषम्
annāde bhrūṇahā mārṣṭi patyau bhāryā9pacāriṇī & gurau śiṣyaś ca yājyaś ca steno rājani kilbiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजभिः कृतदण्डास् तु कृत्वा पापानि मानवाः [म्: राजभिर् धृतदण्डास् तु] & निर्-मलाः स्वर्गम् आयान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा
rājabhiḥ kṛtadaṇḍās tu kṛtvā pāpāni mānavāḥ [M: rājabhir dhṛtadaṇḍās tu] & nir-malāḥ svargam āyānti santaḥ sukṛtino yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तु रज्जुं घटं कूपाद् धरेद् भिन्द्याच् च यः प्रपाम् & स दण्डं प्राप्नुयान् माषं तच् च तस्मिन् समाहरेत्
yas tu rajjuṃ ghaṭaṃ kūpād dhared bhindyāc ca yaḥ prapām & sa daṇḍaṃ prāpnuyān māṣaṃ tac ca tasmin samāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यं दशभ्यः कुम्भेभ्यो हरतो ऽभ्यधिकं वधः & शेषे ऽप्य् एकादशगुणं दाप्यस् तस्य च तद् धनम्
dhānyaṃ daśabhyaḥ kumbhebhyo harato 'bhyadhikaṃ vadhaḥ & śeṣe 'py ekādaśaguṇaṃ dāpyas tasya ca tad dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा धरिममेयानां शताद् अभ्यधिके वधः & सुवर्ण-रजतादीनाम् उत्तमानां च वाससाम्
tathā dharimameyānāṃ śatād abhyadhike vadhaḥ & suvarṇa-rajatādīnām uttamānāṃ ca vāsasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाशतस् त्व् अभ्यधिके हस्तच्छेदनम् इष्यते & शेषे त्व् एकादशगुणं मूल्याद् दण्डं प्रकल्पयेत्
pañcāśatas tv abhyadhike hastacchedanam iṣyate & śeṣe tv ekādaśaguṇaṃ mūlyād daṇḍaṃ prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषाणां कुलीनानां नारीणां च विशेषतः & मुख्यानां चै७व रत्नानां हरणे वधम् अर्हति
puruṣāṇāṃ kulīnānāṃ nārīṇāṃ ca viśeṣataḥ & mukhyānāṃ cai7va ratnānāṃ haraṇe vadham arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापशूनां हरणे शस्त्राणाम् औषधस्य च & कालम् आसाद्य कार्यं च दण्डं राजा प्रकल्पयेत्
mahāpaśūnāṃ haraṇe śastrāṇām auṣadhasya ca & kālam āsādya kāryaṃ ca daṇḍaṃ rājā prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोषु ब्राह्मणसंस्थासु छुरिकायाश् च भेदने [म्: खरिकायाश् च] & पशूनां हरणे चै७व सद्यः कार्यो ऽर्धपादिकः
goṣu brāhmaṇasaṃsthāsu churikāyāś ca bhedane [M: kharikāyāś ca] & paśūnāṃ haraṇe cai7va sadyaḥ kāryo 'rdhapādikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत्र-कार्पास-किण्वानां गोमयस्य गुडस्य च & दध्नः क्षीरस्य तक्रस्य पानीयस्य तृणस्य च
sūtra-kārpāsa-kiṇvānāṃ gomayasya guḍasya ca & dadhnaḥ kṣīrasya takrasya pānīyasya tṛṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेणुवैदलभाण्डानां लवणानां तथै९व च & मृण्मयानां च हरणे मृदो भस्मन एव च
veṇuvaidalabhāṇḍānāṃ lavaṇānāṃ tathai9va ca & mṛṇmayānāṃ ca haraṇe mṛdo bhasmana eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्स्यानां पक्षिणां चै७व तैलस्य च घृतस्य च & मांसस्य मधुनश् चै७व यच् चा७न्यत् पशु-संभवम्
matsyānāṃ pakṣiṇāṃ cai7va tailasya ca ghṛtasya ca & māṃsasya madhunaś cai7va yac cā7nyat paśu-saṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येषां चै७वम्-आदीनां मद्यानाम् ओदनस्य च [म्: चै७वमादीनाम् अद्यानाम्] & पक्वान्नानां च सर्वेषां तन्मुल्याद् द्विगुणो दमः
anyeṣāṃ cai7vam-ādīnāṃ madyānām odanasya ca [M: cai7vamādīnām adyānām] & pakvānnānāṃ ca sarveṣāṃ tanmulyād dviguṇo damaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पेषु हरिते धान्ये गुल्म-वल्ली-नगेषु च & अन्येष्व् अपरिपूतेषु दण्डः स्यात् पञ्चकृष्णलः
puṣpeṣu harite dhānye gulma-vallī-nageṣu ca & anyeṣv aparipūteṣu daṇḍaḥ syāt pañcakṛṣṇalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिपूतेषु धान्येषु शाक-मूल-फलेषु च & निरन्वये शतं दण्डः सान्वये ऽर्धशतं दमः
paripūteṣu dhānyeṣu śāka-mūla-phaleṣu ca & niranvaye śataṃ daṇḍaḥ sānvaye 'rdhaśataṃ damaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यात् साहसं त्व् अन्वयवत् प्रसभं कर्म यत् कृतम् & निरन्वयं भवेत् स्तेयं हृत्वा९पव्ययते च यत्
syāt sāhasaṃ tv anvayavat prasabhaṃ karma yat kṛtam & niranvayaṃ bhavet steyaṃ hṛtvā9pavyayate ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् त्व् एतान्य् उपकॢप्तानि द्रव्याणि स्तेनयेन् नरः & तम् आद्यं दण्डयेद् राजा यश् चाग्निं चोरयेद् गृहात् [म्: तं शतं]
yas tv etāny upakḷptāni dravyāṇi stenayen naraḥ & tam ādyaṃ daṇḍayed rājā yaś cāgniṃ corayed gṛhāt [M: taṃ śataṃ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन येन यथाङ्गेन स्तेनो नृषु विचेष्टते & तत् तद् एव हरेत् तस्य प्रत्यादेशाय पार्थिवः
yena yena yathāṅgena steno nṛṣu viceṣṭate & tat tad eva haret tasya pratyādeśāya pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिता०चार्यः सुहृन् माता भार्या पुत्रः पुरोहितः & ना७दण्ड्यो नाम राज्ञो ऽस्ति यः स्वधर्मे न तिष्ठति
pitā0cāryaḥ suhṛn mātā bhāryā putraḥ purohitaḥ & nā7daṇḍyo nāma rājño 'sti yaḥ svadharme na tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्षापणं भवेद् दण्ड्यो यत्रा७न्यः प्राकृतो जनः & तत्र राजा भवेद् दण्ड्यः सहस्रम् इति धारणा
kārṣāpaṇaṃ bhaved daṇḍyo yatrā7nyaḥ prākṛto janaḥ & tatra rājā bhaved daṇḍyaḥ sahasram iti dhāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टापाद्यं तु शूद्रस्य स्तेये भवति किल्बिषम् & षोडशै७व तु वैश्यस्य द्वात्रिंशत् क्षत्रियस्य च
aṣṭāpādyaṃ tu śūdrasya steye bhavati kilbiṣam & ṣoḍaśai7va tu vaiśyasya dvātriṃśat kṣatriyasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्य चतुःषष्टिः पूर्णं वा९पि शतं भवेत् & द्विगुणा वा चतुःषष्टिस् तद्दोषगुणविद् धि सः
brāhmaṇasya catuḥṣaṣṭiḥ pūrṇaṃ vā9pi śataṃ bhavet & dviguṇā vā catuḥṣaṣṭis taddoṣaguṇavid dhi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वानस्पत्यं मूल-फलं दार्व् अग्न्य्-अर्थं तथै९व च & तृणं च गोभ्यो ग्रासा१र्थम् अस्तेयं मनुर् अब्रवीत्
vānaspatyaṃ mūla-phalaṃ dārv agny-arthaṃ tathai9va ca & tṛṇaṃ ca gobhyo grāsā1rtham asteyaṃ manur abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽदत्तादायिनो हस्ताल् लिप्सेत ब्राह्मणो धनम् & याजना१ध्यापनेना७पि यथा स्तेनस् तथै९व सः
yo 'dattādāyino hastāl lipseta brāhmaṇo dhanam & yājanā1dhyāpanenā7pi yathā stenas tathai9va saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजो ऽध्वगः क्षीण-वृत्तिर् द्वाव् इक्षू द्वे च मूलके & आददानः परक्षेत्रान् न दण्डं दातुम् अर्हति
dvijo 'dhvagaḥ kṣīṇa-vṛttir dvāv ikṣū dve ca mūlake & ādadānaḥ parakṣetrān na daṇḍaṃ dātum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंदितानां संदाता संदितानां च मोक्षकः & दासा१श्व-रथहर्ता च प्राप्तः स्याच् चोरकिल्बिषम्
asaṃditānāṃ saṃdātā saṃditānāṃ ca mokṣakaḥ & dāsā1śva-rathahartā ca prāptaḥ syāc corakilbiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन विधिना राजा कुर्वाणः स्तेननिग्रहम् & यशो ऽस्मिन् प्राप्नुयाल् लोके प्रेत्य चा७नुत्तमं सुखम्
anena vidhinā rājā kurvāṇaḥ stenanigraham & yaśo 'smin prāpnuyāl loke pretya cā7nuttamaṃ sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्रं स्थानम् अभिप्रेप्सुर् यशश् चा७क्षयम् अव्ययम् & नो७पेक्षेत क्षणम् अपि राजा साहसिकं नरम्
aindraṃ sthānam abhiprepsur yaśaś cā7kṣayam avyayam & no7pekṣeta kṣaṇam api rājā sāhasikaṃ naram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग्दुष्टात् तस्कराच् चै७व दण्डेनै७व च हिंसतः & साहसस्य नरः कर्ता विज्ञेयः पापकृत्तमः
vāgduṣṭāt taskarāc cai7va daṇḍenai7va ca hiṃsataḥ & sāhasasya naraḥ kartā vijñeyaḥ pāpakṛttamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साहसे वर्तमानं तु यो मर्षयति पार्थिवः & स विनाशं व्रजत्य् आशु विद्वेषं चा७धिगच्छति
sāhase vartamānaṃ tu yo marṣayati pārthivaḥ & sa vināśaṃ vrajaty āśu vidveṣaṃ cā7dhigacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मित्रकारणाद् राजा विपुलाद् वा धनागमात् & समुत्सृजेत् साहसिकान् सर्वभूतभयावहान्
na mitrakāraṇād rājā vipulād vā dhanāgamāt & samutsṛjet sāhasikān sarvabhūtabhayāvahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्रं द्विजातिभिर् ग्राह्यं धर्मो यत्रो७परुध्यते & द्विजातीनां च वर्णानां विप्लवे कालकारिते
śastraṃ dvijātibhir grāhyaṃ dharmo yatro7parudhyate & dvijātīnāṃ ca varṇānāṃ viplave kālakārite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनश् च परित्राणे दक्षिणानां च संगरे & स्त्री-विप्राभ्युपपत्तौ च घ्नन् धर्मेण न दुष्यति
ātmanaś ca paritrāṇe dakṣiṇānāṃ ca saṃgare & strī-viprābhyupapattau ca ghnan dharmeṇa na duṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुं वा बाल-वृद्धौ वा ब्राह्मणं वा बहु-श्रुतम् & आततायिनम् आयान्तं हन्याद् एवा७विचारयन्
guruṃ vā bāla-vṛddhau vā brāhmaṇaṃ vā bahu-śrutam & ātatāyinam āyāntaṃ hanyād evā7vicārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ना८ततायिवधे दोषो हन्तुर् भवति कश् चन & प्रकाशं वा९प्रकाशं वा मन्युस् तं मन्युम् ऋच्छति
nā8tatāyivadhe doṣo hantur bhavati kaś cana & prakāśaṃ vā9prakāśaṃ vā manyus taṃ manyum ṛcchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परदाराभिमर्शेषु प्रवृत्तान् नॄन् महीपतिः & उद्वेजनकरैर् दण्डैश् छिन्नयित्वा प्रवासयेत् [म्: चिह्नयित्वा]
paradārābhimarśeṣu pravṛttān nṝn mahīpatiḥ & udvejanakarair daṇḍaiś chinnayitvā pravāsayet [M: cihnayitvā]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्-समुत्थो हि लोकस्य जायते वर्णसंकरः & येन मूलहरो ऽधर्मः सर्वनाशाय कल्पते
tat-samuttho hi lokasya jāyate varṇasaṃkaraḥ & yena mūlaharo 'dharmaḥ sarvanāśāya kalpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्य पत्न्या पुरुषः संभाषां योजयन् रहः & पूर्वम् आक्षारितो दोषैः प्राप्नुयात् पूर्वसाहसम्
parasya patnyā puruṣaḥ saṃbhāṣāṃ yojayan rahaḥ & pūrvam ākṣārito doṣaiḥ prāpnuyāt pūrvasāhasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् त्व् अनाक्षारितः पूर्वम् अभिभाषते कारणात् & न दोषं प्राप्नुयात् किं चिन् न हि तस्य व्यतिक्रमः
yas tv anākṣāritaḥ pūrvam abhibhāṣate kāraṇāt & na doṣaṃ prāpnuyāt kiṃ cin na hi tasya vyatikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्त्रियं यो ऽभिवदेत् तीर्थे ऽरण्ये वने ऽपि वा & नदीनां वा९पि संभेदे स संग्रहणम् आप्नुयात्
parastriyaṃ yo 'bhivadet tīrthe 'raṇye vane 'pi vā & nadīnāṃ vā9pi saṃbhede sa saṃgrahaṇam āpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपचारक्रिया केलिः स्पर्शो भूषण-वाससाम् [म्: उपकारक्रिया] & सह खट्वा०सनं चै७व सर्वं संग्रहणं स्मृतम्
upacārakriyā keliḥ sparśo bhūṣaṇa-vāsasām [M: upakārakriyā] & saha khaṭvā0sanaṃ cai7va sarvaṃ saṃgrahaṇaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियं स्पृशेद् अदेशे यः स्पृष्टो वा मर्षयेत् तया & परस्परस्या७नुमते सर्वं संग्रहणं स्मृतम्
striyaṃ spṛśed adeśe yaḥ spṛṣṭo vā marṣayet tayā & parasparasyā7numate sarvaṃ saṃgrahaṇaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्राह्मणः संग्रहणे प्राणान्तं दण्डम् अर्हति & चतुर्णाम् अपि वर्णानां दारा रक्ष्यतमाः सदा
abrāhmaṇaḥ saṃgrahaṇe prāṇāntaṃ daṇḍam arhati & caturṇām api varṇānāṃ dārā rakṣyatamāḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षुका बन्दिनश् चै७व दीक्षिताः कारवस् तथा & संभाषनं सह स्त्रीभिः कुर्युर् अप्रतिवारिताः
bhikṣukā bandinaś cai7va dīkṣitāḥ kāravas tathā & saṃbhāṣanaṃ saha strībhiḥ kuryur aprativāritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न संभाषां परस्त्रीभिः प्रतिषिद्धः समाचरेत् & निषिद्धो भाषमाणस् तु सुवर्णं दण्डम् अर्हति
na saṃbhāṣāṃ parastrībhiḥ pratiṣiddhaḥ samācaret & niṣiddho bhāṣamāṇas tu suvarṇaṃ daṇḍam arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नै७ष चारणदारेषु विधिर् ना८त्मो१पजीविषु & सज्जयन्ति हि ते नारीर् निगूढाश् चारयन्ति च
nai7ṣa cāraṇadāreṣu vidhir nā8tmo1pajīviṣu & sajjayanti hi te nārīr nigūḍhāś cārayanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.