उपसर्जनं प्रधानस्य धर्मतो नो७पपद्यते & पिता प्रधानं प्रजने तस्माद् धर्मेण तं भजेत्
upasarjanaṃ pradhānasya dharmato no7papadyate & pitā pradhānaṃ prajane tasmād dharmeṇa taṃ bhajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Manu-Smrti (analytic version)·9
Manu-Smrti (analytic version) 9
पुत्रः कनिष्ठो ज्येष्ठायां कनिष्ठायां च पूर्वजः & कथं तत्र विभागः स्याद् इति चेत् संशयो भवेत्
putraḥ kaniṣṭho jyeṣṭhāyāṃ kaniṣṭhāyāṃ ca pūrvajaḥ & kathaṃ tatra vibhāgaḥ syād iti cet saṃśayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकं वृषभम् उद्धारं संहरेत स पूर्वजः & ततो ऽपरे ज्येष्ठवृषास् तद्-ऊनानां स्वमातृतः
ekaṃ vṛṣabham uddhāraṃ saṃhareta sa pūrvajaḥ & tato 'pare jyeṣṭhavṛṣās tad-ūnānāṃ svamātṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठस् तु जातो ज्येष्ठायां हरेद् वृषभ-षोडशाः & ततः स्वमातृतः शेषा भजेरन्न् इति धारणा
jyeṣṭhas tu jāto jyeṣṭhāyāṃ hared vṛṣabha-ṣoḍaśāḥ & tataḥ svamātṛtaḥ śeṣā bhajerann iti dhāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदृशस्त्रीषु जातानां पुत्राणाम् अविशेषतः & न मातृतो ज्यैष्ठ्यम् अस्ति जन्मतो ज्यैष्ठ्यम् उच्यते
sadṛśastrīṣu jātānāṃ putrāṇām aviśeṣataḥ & na mātṛto jyaiṣṭhyam asti janmato jyaiṣṭhyam ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मज्येष्ठेन चा८ह्वानं सुब्रह्मण्यास्व् अपि स्मृतम् & यमयोश् चै७व गर्भेषु जन्मतो ज्येष्ठता स्मृता
janmajyeṣṭhena cā8hvānaṃ subrahmaṇyāsv api smṛtam & yamayoś cai7va garbheṣu janmato jyeṣṭhatā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुत्रो ऽनेन विधिना सुतां कुर्वीत पुत्रिकाम् & यद् अपत्यं भवेद् अस्यां तन् मम स्यात् स्वधाकरम्
aputro 'nena vidhinā sutāṃ kurvīta putrikām & yad apatyaṃ bhaved asyāṃ tan mama syāt svadhākaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन तु विधानेन पुरा चक्रे ऽथ पुत्रिकाः & विवृद्ध्यर्थं स्ववंशस्य स्वयं दक्षः प्रजापतिः
anena tu vidhānena purā cakre 'tha putrikāḥ & vivṛddhyarthaṃ svavaṃśasya svayaṃ dakṣaḥ prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश & सोमाय राज्ञे सत्कृत्य प्रीता३त्मा सप्तविंशतिम्
dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa & somāya rājñe satkṛtya prītā3tmā saptaviṃśatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथै९वा८त्मा तथा पुत्रः पुत्रेण दुहिता समा & तस्याम् आत्मनि तिष्ठन्त्यां कथम् अन्यो धनं हरेत्
yathai9vā8tmā tathā putraḥ putreṇa duhitā samā & tasyām ātmani tiṣṭhantyāṃ katham anyo dhanaṃ haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुस् तु यौतकं यत् स्यात् कुमारीभाग एव सः & दौहित्र एव च हरेद् अपुत्रस्या७खिलं धनम्
mātus tu yautakaṃ yat syāt kumārībhāga eva saḥ & dauhitra eva ca hared aputrasyā7khilaṃ dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दौहित्रो ह्य् अखिलं रिक्थम् अपुत्रस्य पितुर् हरेत् & स एव दद्याद् द्वौ पिण्डौ पित्रे मातामहाय च
dauhitro hy akhilaṃ riktham aputrasya pitur haret & sa eva dadyād dvau piṇḍau pitre mātāmahāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौत्र-दौहित्रयोर् लोके न विशेषो ऽस्ति धर्मतः & तयोर् हि माता-पितरौ संभूतौ तस्य देहतः
pautra-dauhitrayor loke na viśeṣo 'sti dharmataḥ & tayor hi mātā-pitarau saṃbhūtau tasya dehataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रिकायां कृतायां तु यदि पुत्रो ऽनुजायते & समस् तत्र विभागः स्याज् ज्येष्ठता ना७स्ति हि स्त्रियाः
putrikāyāṃ kṛtāyāṃ tu yadi putro 'nujāyate & samas tatra vibhāgaḥ syāj jyeṣṭhatā nā7sti hi striyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपुत्रायां मृतायां तु पुत्रिकायां कथं चन & धनं तत् पुत्रिकाभर्ता हरेतै७वा७विचारयन्
aputrāyāṃ mṛtāyāṃ tu putrikāyāṃ kathaṃ cana & dhanaṃ tat putrikābhartā haretai7vā7vicārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृता वा कृता वा९पि यं विन्देत् सदृशात् सुतम् & पौत्री मातामहस् तेन दद्यात् पिण्डं हरेद् धनम्
akṛtā vā kṛtā vā9pi yaṃ vindet sadṛśāt sutam & pautrī mātāmahas tena dadyāt piṇḍaṃ hared dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रेण लोकाञ् जयति पौत्रेणा८नन्त्यम् अश्नुते & अथ पुत्रस्य पौत्रेण ब्रध्नस्या८प्नोति विष्टपम्
putreṇa lokāñ jayati pautreṇā8nantyam aśnute & atha putrasya pautreṇa bradhnasyā8pnoti viṣṭapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुं-नाम्नो नरकाद् यस्मात् त्रायते पितरं सुतः & तस्मात् पुत्र इति प्रोक्तः स्वयम् एव स्वयंभुवा
puṃ-nāmno narakād yasmāt trāyate pitaraṃ sutaḥ & tasmāt putra iti proktaḥ svayam eva svayaṃbhuvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौत्र-दौहित्रयोर् लोके विशेषो नो७पपद्यते & दौहित्रो ऽपि ह्य् अमुत्रै७नं संतारयति पौत्रवत्
pautra-dauhitrayor loke viśeṣo no7papadyate & dauhitro 'pi hy amutrai7naṃ saṃtārayati pautravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुः प्रथमतः पिण्डं निर्वपेत् पुत्रिकासुतः & द्वितीयं तु पितुस् तस्यास् तृतीयं तत्पितुः पितुः
mātuḥ prathamataḥ piṇḍaṃ nirvapet putrikāsutaḥ & dvitīyaṃ tu pitus tasyās tṛtīyaṃ tatpituḥ pituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपपन्नो गुणैः सर्वैः पुत्रो यस्य तु दत्त्रिमः & स हरेतै७व तद्रिक्थं संप्राप्तो ऽप्य् अन्यगोत्रतः
upapanno guṇaiḥ sarvaiḥ putro yasya tu dattrimaḥ & sa haretai7va tadrikthaṃ saṃprāpto 'py anyagotrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोत्र-रिक्थे जनयितुर् न हरेद् दत्त्रिमः क्व चित् & गोत्र-रिक्थानुगः पिण्डो व्यपैति ददतः स्वधा
gotra-rikthe janayitur na hared dattrimaḥ kva cit & gotra-rikthānugaḥ piṇḍo vyapaiti dadataḥ svadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनियुक्तासुतश् चै७व पुत्रिण्या०प्तश् च देवरात् & उभौ तौ ना७र्हतो भागं जारजातक-कामजौ
aniyuktāsutaś cai7va putriṇyā0ptaś ca devarāt & ubhau tau nā7rhato bhāgaṃ jārajātaka-kāmajau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियुक्तायाम् अपि पुमान् नार्यां जातो ऽविधानतः & नै७वा७र्हः पैतृकं रिक्थं पतितो१त्पादितो हि सः
niyuktāyām api pumān nāryāṃ jāto 'vidhānataḥ & nai7vā7rhaḥ paitṛkaṃ rikthaṃ patito1tpādito hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेत् तत्र नियुक्तायां जातः पुत्रो यथा९उरसः & क्षेत्रिकस्य तु तद् बीजं धर्मतः प्रसवश् च सः
haret tatra niyuktāyāṃ jātaḥ putro yathā9urasaḥ & kṣetrikasya tu tad bījaṃ dharmataḥ prasavaś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनं यो बिभृयाद् भ्रातुर् मृतस्य स्त्रियम् एव च & सो ऽपत्यं भ्रातुर् उत्पाद्य दद्यात् तस्यै७व तद्धनम्
dhanaṃ yo bibhṛyād bhrātur mṛtasya striyam eva ca & so 'patyaṃ bhrātur utpādya dadyāt tasyai7va taddhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या नियुक्ता९न्यतः पुत्रं देवराद् वा९प्य् अवाप्नुयात् & तं कामजम् अरिक्थीयं वृथो२त्पन्नं प्रचक्षते [म्: मिथ्यो२त्पन्नं]
yā niyuktā9nyataḥ putraṃ devarād vā9py avāpnuyāt & taṃ kāmajam arikthīyaṃ vṛtho2tpannaṃ pracakṣate [M: mithyo2tpannaṃ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् विधानं विज्ञेयं विभागस्यै७कयोनिषु & बह्वीषु चै७कजातानां नानास्त्रीषु निबोधत
etad vidhānaṃ vijñeyaṃ vibhāgasyai7kayoniṣu & bahvīṣu cai7kajātānāṃ nānāstrīṣu nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्या७नुपूर्व्येण चतस्रस् तु यदि स्त्रियः & तासां पुत्रेषु जातेषु विभागे ऽयं विधिः स्मृतः
brāhmaṇasyā7nupūrvyeṇa catasras tu yadi striyaḥ & tāsāṃ putreṣu jāteṣu vibhāge 'yaṃ vidhiḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीनाशो गोवृषो यानम् अलङ्कारश् च वेश्म च & विप्रस्या७उद्धारिकं देयम् एकांशश् च प्रधानतः
kīnāśo govṛṣo yānam alaṅkāraś ca veśma ca & viprasyā7uddhārikaṃ deyam ekāṃśaś ca pradhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यंशं दायाद् धरेद् विप्रो द्वाव् अंशौ क्षत्रियासुतः & वैश्याजः सा१र्धम् एवा७ंशम् अंशं शूद्रासुतो हरेत्
tryaṃśaṃ dāyād dhared vipro dvāv aṃśau kṣatriyāsutaḥ & vaiśyājaḥ sā1rdham evā7ṃśam aṃśaṃ śūdrāsuto haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं वा रिक्थजातं तद् दशधा परिकल्प्य च & धर्म्यं विभागं कुर्वीत विधिना९नेन धर्मवित्
sarvaṃ vā rikthajātaṃ tad daśadhā parikalpya ca & dharmyaṃ vibhāgaṃ kurvīta vidhinā9nena dharmavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरो ऽंशान् हरेद् विप्रस् त्रीन् अंशान् क्षत्रियासुतः & वैश्यापुत्रो हरेद् द्व्यंशं अंशं शूद्रासुतो हरेत्
caturo 'ṃśān hared vipras trīn aṃśān kṣatriyāsutaḥ & vaiśyāputro hared dvyaṃśaṃ aṃśaṃ śūdrāsuto haret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् अपि स्यात् तु सत्-पुत्रो ऽप्य् असत्-पुत्रो ऽपि वा भवेत् [म्: यद्य् अपि स्यात् तु सत्-पुत्रो यद्य् अपुत्रो ऽपि वा भवेत्] & ना७धिकं दशमाद् दद्याच् छूद्रापुत्राय धर्मतः
yady api syāt tu sat-putro 'py asat-putro 'pi vā bhavet [M: yady api syāt tu sat-putro yady aputro 'pi vā bhavet] & nā7dhikaṃ daśamād dadyāc chūdrāputrāya dharmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण-क्षत्रिय-विशां शूद्रापुत्रो न रिक्थभाक् & यद् एवा७स्य पिता दद्यात् तद् एवा७स्य धनं भवेत्
brāhmaṇa-kṣatriya-viśāṃ śūdrāputro na rikthabhāk & yad evā7sya pitā dadyāt tad evā7sya dhanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम-वर्णासु वा जाताः सर्वे पुत्रा द्विजन्मनाम् & उद्धारं ज्यायसे दत्त्वा भजेरन्न् इतरे समम्
sama-varṇāsu vā jātāḥ sarve putrā dvijanmanām & uddhāraṃ jyāyase dattvā bhajerann itare samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रस्य तु सवर्णै९व ना७न्या भार्या विधीयते & तस्यां जाताः समा१ंशाः स्युर् यदि पुत्रशतं भवेत्
śūdrasya tu savarṇai9va nā7nyā bhāryā vidhīyate & tasyāṃ jātāḥ samā1ṃśāḥ syur yadi putraśataṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रान् द्वादश यान् आह नॄणां स्वायंभुवो मनुः & तेषां षड् बन्धु-दायादाः षड् अदायाद-बान्धवाः
putrān dvādaśa yān āha nṝṇāṃ svāyaṃbhuvo manuḥ & teṣāṃ ṣaḍ bandhu-dāyādāḥ ṣaḍ adāyāda-bāndhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औरसः क्षेत्रजश् चै७व दत्तः कृत्रिम एव च & गूढो१त्पन्नो ऽपविद्धश् च दायादा बान्धवाश् च षट्
aurasaḥ kṣetrajaś cai7va dattaḥ kṛtrima eva ca & gūḍho1tpanno 'paviddhaś ca dāyādā bāndhavāś ca ṣaṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कानीनश् च सहोढश् च क्रीतः पौनर्भवस् तथा & स्वयंदत्तश् च शौद्रश् च षड् अदायाद-बान्धवाः
kānīnaś ca sahoḍhaś ca krītaḥ paunarbhavas tathā & svayaṃdattaś ca śaudraś ca ṣaḍ adāyāda-bāndhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यादृशं फलम् आप्नोति कुप्लवैः संतरञ् जलम् & तादृशं फलम् आप्नोति कुपुत्रैः संतरंस् तमः
yādṛśaṃ phalam āpnoti kuplavaiḥ saṃtarañ jalam & tādṛśaṃ phalam āpnoti kuputraiḥ saṃtaraṃs tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एकरिक्थिनौ स्याताम् औरस-क्षेत्रजौ सुतौ & यस्य यत् पैतृकं रिक्थं स तद् गृह्णीत ने७तरः
yady ekarikthinau syātām aurasa-kṣetrajau sutau & yasya yat paitṛkaṃ rikthaṃ sa tad gṛhṇīta ne7taraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक एवा७उरसः पुत्रः पित्र्यस्य वसुनः प्रभुः & शेषाणाम् आनृशंस्यार्थं प्रदद्यात् तु प्रजीवनम्
eka evā7urasaḥ putraḥ pitryasya vasunaḥ prabhuḥ & śeṣāṇām ānṛśaṃsyārthaṃ pradadyāt tu prajīvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठं तु क्षेत्रजस्या७ंशं प्रदद्यात् पैतृकाद् धनात् & औरसो विभजन् दायं पित्र्यं पञ्चमम् एव वा
ṣaṣṭhaṃ tu kṣetrajasyā7ṃśaṃ pradadyāt paitṛkād dhanāt & auraso vibhajan dāyaṃ pitryaṃ pañcamam eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औरस-क्षेत्रजौ पुत्रौ पितृ-रिक्थस्य भागिनौ & दशा७परे तु क्रमशो गोत्र-रिक्थांशभागिनः
aurasa-kṣetrajau putrau pitṛ-rikthasya bhāginau & daśā7pare tu kramaśo gotra-rikthāṃśabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वक्षेत्रे संस्कृतायां तु स्वयम् उत्पादयेद् धि यम् & तम् औरसं विजानीयात् पुत्रं प्राथमकल्पिकम्
svakṣetre saṃskṛtāyāṃ tu svayam utpādayed dhi yam & tam aurasaṃ vijānīyāt putraṃ prāthamakalpikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तल्पजः प्रमीतस्य क्लीबस्य व्याधितस्य वा & स्वधर्मेण नियुक्तायां स पुत्रः क्षेत्रजः स्मृतः
yas talpajaḥ pramītasya klībasya vyādhitasya vā & svadharmeṇa niyuktāyāṃ sa putraḥ kṣetrajaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माता पिता वा दद्यातां यम् अद्भिः पुत्रम् आपदि & सदृशं प्रीतिसंयुक्तं स ज्ञेयो दत्त्रिमः सुतः
mātā pitā vā dadyātāṃ yam adbhiḥ putram āpadi & sadṛśaṃ prītisaṃyuktaṃ sa jñeyo dattrimaḥ sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदृशं तु प्रकुर्याद् यं गुण-दोष-विचक्षणम् & पुत्रं पुत्रगुणैर् युक्तं स विज्ञेयश् च कृत्रिमः
sadṛśaṃ tu prakuryād yaṃ guṇa-doṣa-vicakṣaṇam & putraṃ putraguṇair yuktaṃ sa vijñeyaś ca kṛtrimaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पद्यते गृहे यस् तु न च ज्ञायेत कस्य सः & स गृहे गूढ उत्पन्नस् तस्य स्याद् यस्य तल्पजः
utpadyate gṛhe yas tu na ca jñāyeta kasya saḥ & sa gṛhe gūḍha utpannas tasya syād yasya talpajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माता-पितृभ्याम् उत्सृष्टं तयोर् अन्यतरेण वा & यं पुत्रं परिगृह्णीयाद् अपविद्धः स उच्यते
mātā-pitṛbhyām utsṛṣṭaṃ tayor anyatareṇa vā & yaṃ putraṃ parigṛhṇīyād apaviddhaḥ sa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृवेश्मनि कन्या तु यं पुत्रं जनयेद् रहः & तं कानीनं वदेन् नाम्ना वोढुः कन्या-समुद्भवम्
pitṛveśmani kanyā tu yaṃ putraṃ janayed rahaḥ & taṃ kānīnaṃ vaden nāmnā voḍhuḥ kanyā-samudbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या गर्भिणी संस्क्रियते ज्ञाता२ज्ञाता९पि वा सती & वोढुः स गर्भो भवति सहोढ इति चो७च्यते
yā garbhiṇī saṃskriyate jñātā2jñātā9pi vā satī & voḍhuḥ sa garbho bhavati sahoḍha iti co7cyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीणीयाद् यस् त्व् अपत्यार्थं माता-पित्रोर् यम् अन्तिकात् & स क्रीतकः सुतस् तस्य सदृशो ऽसदृशो ऽपि वा
krīṇīyād yas tv apatyārthaṃ mātā-pitror yam antikāt & sa krītakaḥ sutas tasya sadṛśo 'sadṛśo 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या पत्या वा परित्यक्ता विधवा वा स्वये९च्छया & उत्पादयेत् पुनर् भूत्वा स पौनर्भव उच्यते
yā patyā vā parityaktā vidhavā vā svaye9cchayā & utpādayet punar bhūtvā sa paunarbhava ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा चेद् अक्षत-योनिः स्याद् गत-प्रत्यागता९पि वा & पौनर्भवेन भर्त्रा सा पुनः संस्कारम् अर्हति
sā ced akṣata-yoniḥ syād gata-pratyāgatā9pi vā & paunarbhavena bhartrā sā punaḥ saṃskāram arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माता-पितृ-विहीनो यस् त्यक्तो वा स्याद् अकारणात् & आत्मानम् अर्पयेद् यस्मै स्वयंदत्तस् तु स स्मृतः
mātā-pitṛ-vihīno yas tyakto vā syād akāraṇāt & ātmānam arpayed yasmai svayaṃdattas tu sa smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं ब्राह्मणस् तु शूद्रायां कामाद् उत्पादयेत् सुतम् & स पारयन्न् एव शवस् तस्मात् पारशवः स्मृतः
yaṃ brāhmaṇas tu śūdrāyāṃ kāmād utpādayet sutam & sa pārayann eva śavas tasmāt pāraśavaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्यां वा दासदास्यां वा यः शूद्रस्य सुतो भवेत् & सो ऽनुज्ञातो हरेद् अंशम् इति धर्मो व्यवस्थितः
dāsyāṃ vā dāsadāsyāṃ vā yaḥ śūdrasya suto bhavet & so 'nujñāto hared aṃśam iti dharmo vyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रजा३दीन् सुतान् एतान् एकादश यथो२दितान् & पुत्रप्रतिनिधीन् आहुः क्रियालोपान् मनीषिणः
kṣetrajā3dīn sutān etān ekādaśa yatho2ditān & putrapratinidhīn āhuḥ kriyālopān manīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एते ऽभिहिताः पुत्राः प्रसङ्गाद् अन्यबीजजाः & यस्य ते बीजतो जातास् तस्य ते ने७तरस्य तु
ya ete 'bhihitāḥ putrāḥ prasaṅgād anyabījajāḥ & yasya te bījato jātās tasya te ne7tarasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातॄणाम् एकजातानाम् एकश् चेत् पुत्रवान् भवेत् & सर्वांस् तांस् तेन पुत्रेण पुत्रिणो मनुर् अब्रवीत्
bhrātṝṇām ekajātānām ekaś cet putravān bhavet & sarvāṃs tāṃs tena putreṇa putriṇo manur abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वासाम् एक-पत्नीनाम् एका चेत् पुत्रिणी भवेत् & सर्वास् तास् तेन पुत्रेण प्राह पुत्रवतीर् मनुः
sarvāsām eka-patnīnām ekā cet putriṇī bhavet & sarvās tās tena putreṇa prāha putravatīr manuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेयसः श्रेयसो ऽलाभे पापीयान् रिक्थम् अर्हति & बहवश् चेत् तु सदृशाः सर्वे रिक्थस्य भागिनः
śreyasaḥ śreyaso 'lābhe pāpīyān riktham arhati & bahavaś cet tu sadṛśāḥ sarve rikthasya bhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भ्रातरो न पितरः पुत्रा रिक्थहराः पितुः & पिता हरेद् अपुत्रस्य रिक्थं भ्रातर एव च
na bhrātaro na pitaraḥ putrā rikthaharāḥ pituḥ & pitā hared aputrasya rikthaṃ bhrātara eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयाणाम् उदकं कार्यं त्रिषु पिण्डः प्रवर्तते & चतुर्थः संप्रदातै९षां पञ्चमो नो७पपद्यते
trayāṇām udakaṃ kāryaṃ triṣu piṇḍaḥ pravartate & caturthaḥ saṃpradātai9ṣāṃ pañcamo no7papadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तरः सपिण्डाद् यस् तस्य तस्य धनं भवेत् & अत ऊर्ध्वं सकुल्यः स्याद् आचार्यः शिष्य एव वा
anantaraḥ sapiṇḍād yas tasya tasya dhanaṃ bhavet & ata ūrdhvaṃ sakulyaḥ syād ācāryaḥ śiṣya eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् अप्य् अभावे तु ब्राह्मणा रिक्थभागिनः & त्रैविद्याः शुचयो दान्तास् तथा धर्मो न हीयते
sarveṣām apy abhāve tu brāhmaṇā rikthabhāginaḥ & traividyāḥ śucayo dāntās tathā dharmo na hīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहार्यं ब्राह्मणद्रव्यं राज्ञा नित्यम् इति स्थितिः & इतरेषां तु वर्णानां सर्वा१भावे हरेन् नृपः
ahāryaṃ brāhmaṇadravyaṃ rājñā nityam iti sthitiḥ & itareṣāṃ tu varṇānāṃ sarvā1bhāve haren nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्थितस्या७नपत्यस्य सगोत्रात् पुत्रम् आहरेत् & तत्र यद् रिक्थजातं स्यात् तत् तस्मिन् प्रतिपादयेत्
saṃsthitasyā7napatyasya sagotrāt putram āharet & tatra yad rikthajātaṃ syāt tat tasmin pratipādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ तु यौ विवदेयातां द्वाभ्यां जातौ स्त्रिया धने & तयोर् यद् यस्य पित्र्यं स्यात् तत् स गृह्णीत ने७तरः
dvau tu yau vivadeyātāṃ dvābhyāṃ jātau striyā dhane & tayor yad yasya pitryaṃ syāt tat sa gṛhṇīta ne7taraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनन्यां संस्थितायां तु समं सर्वे सहो१दराः & भजेरन् मातृकं रिक्थं भगिन्यश् च स-नाभयः
jananyāṃ saṃsthitāyāṃ tu samaṃ sarve saho1darāḥ & bhajeran mātṛkaṃ rikthaṃ bhaginyaś ca sa-nābhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यास् तासां स्युर् दुहितरस् तासाम् अपि यथार्हतः [ह्: तस्यां] & मातामह्या धनात् किं चित् प्रदेयं प्रीतिपूर्वकम्
yās tāsāṃ syur duhitaras tāsām api yathārhataḥ [H: tasyāṃ] & mātāmahyā dhanāt kiṃ cit pradeyaṃ prītipūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यग्न्य्-अध्यावाहनिकं दत्तं च प्रीतिकर्मणि & भ्रातृ-मातृ-पितृप्राप्तं षड्विधं स्त्रीधनं स्मृतम्
adhyagny-adhyāvāhanikaṃ dattaṃ ca prītikarmaṇi & bhrātṛ-mātṛ-pitṛprāptaṃ ṣaḍvidhaṃ strīdhanaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्वाधेयं च यद् दत्तं पत्या प्रीतेन चै७व यत् & पत्यौ जीवति वृत्तायाः प्रजायास् तद् धनं भवेत्
anvādheyaṃ ca yad dattaṃ patyā prītena cai7va yat & patyau jīvati vṛttāyāḥ prajāyās tad dhanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्म-दैवा३र्ष-गान्धर्व- प्राजापत्येषु यद् वसु & अप्रजायाम् अतीतायां भर्तुर् एव तद् इष्यते
brāhma-daivā3rṣa-gāndharva- prājāpatyeṣu yad vasu & aprajāyām atītāyāṃ bhartur eva tad iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् त्व् अस्याः स्याद् धनं दत्तं विवाहेष्व् आसुरा३दिषु & अप्रजायाम् अतीतायां माता-पित्रोस् तद् इष्यते
yat tv asyāḥ syād dhanaṃ dattaṃ vivāheṣv āsurā3diṣu & aprajāyām atītāyāṃ mātā-pitros tad iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियां तु यद् भवेद् वित्तं पित्रा दत्तं कथं चन & ब्राह्मणी तद् धरेत् कन्या तदपत्यस्य वा भवेत्
striyāṃ tu yad bhaved vittaṃ pitrā dattaṃ kathaṃ cana & brāhmaṇī tad dharet kanyā tadapatyasya vā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न निर्हारं स्त्रियः कुर्युः कुटुम्बाद् बहुमध्यगात् & स्वकाद् अपि च वित्ताद् धि स्वस्य भर्तुर् अनाज्ञया
na nirhāraṃ striyaḥ kuryuḥ kuṭumbād bahumadhyagāt & svakād api ca vittād dhi svasya bhartur anājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्यौ जीवति यः स्त्रीभिर् अलङ्कारो धृतो भवेत् & न तं भजेरन् दायादा भजमानाः पतन्ति ते
patyau jīvati yaḥ strībhir alaṅkāro dhṛto bhavet & na taṃ bhajeran dāyādā bhajamānāḥ patanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनंशौ क्लीब-पतितौ जात्यन्ध-बधिरौ तथा & उन्मत्त-जड-मूकाश् च ये च के चिन् निर्-इन्द्रियाः
anaṃśau klība-patitau jātyandha-badhirau tathā & unmatta-jaḍa-mūkāś ca ye ca ke cin nir-indriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् अपि तु न्याय्यं दातुं शक्त्या मनीषिणा & ग्रासा३च्छादनम् अत्यन्तं पतितो ह्य् अददद् भवेत्
sarveṣām api tu nyāyyaṃ dātuṃ śaktyā manīṣiṇā & grāsā3cchādanam atyantaṃ patito hy adadad bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् अर्थिता तु दारैः स्यात् क्लीबादीनां कथं चन & तेषाम् उत्पन्न-तन्तूनाम् अपत्यं दायम् अर्हति
yady arthitā tu dāraiḥ syāt klībādīnāṃ kathaṃ cana & teṣām utpanna-tantūnām apatyaṃ dāyam arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् किं चित् पितरि प्रेते धनं ज्येष्ठो ऽधिगच्छति & भागो यवीयसां तत्र यदि विद्यानुपालिनः
yat kiṃ cit pitari prete dhanaṃ jyeṣṭho 'dhigacchati & bhāgo yavīyasāṃ tatra yadi vidyānupālinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविद्यानां तु सर्वेषां ईहातश् चेद् धनं भवेत् & समस् तत्र विभागः स्याद् अपित्र्य इति धारणा
avidyānāṃ tu sarveṣāṃ īhātaś ced dhanaṃ bhavet & samas tatra vibhāgaḥ syād apitrya iti dhāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधनं तु यद्य् अस्य तत् तस्यै७व धनं भवेत् & मैत्र्यम् औद्वाहिकं चै७व माधुपर्किकम् एव च
vidyādhanaṃ tu yady asya tat tasyai7va dhanaṃ bhavet & maitryam audvāhikaṃ cai7va mādhuparkikam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातॄणां यस् तु ने८हेत धनं शक्तः स्वकर्मणा & स निर्भाज्यः स्वकाद् अंशात् किं चिद् दत्त्वो९पजीवनम्
bhrātṝṇāṃ yas tu ne8heta dhanaṃ śaktaḥ svakarmaṇā & sa nirbhājyaḥ svakād aṃśāt kiṃ cid dattvo9pajīvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुपघ्नन् पितृद्रव्यं श्रमेण यद् उपार्जितम् & स्वयम् ईहितलब्धं तन् ना७कामो दातुम् अर्हति
anupaghnan pitṛdravyaṃ śrameṇa yad upārjitam & svayam īhitalabdhaṃ tan nā7kāmo dātum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पैतृकं तु पिता द्रव्यम् अनवाप्तं यद् आप्नुयात् & न तत् पुत्रैर् भजेत् सार्धम् अकामः स्वयम् अर्जितम्
paitṛkaṃ tu pitā dravyam anavāptaṃ yad āpnuyāt & na tat putrair bhajet sārdham akāmaḥ svayam arjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभक्ताः सह जीवन्तो विभजेरन् पुनर् यदि & समस् तत्र विभागः स्याज् ज्यैष्ठ्यं तत्र न विद्यते
vibhaktāḥ saha jīvanto vibhajeran punar yadi & samas tatra vibhāgaḥ syāj jyaiṣṭhyaṃ tatra na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां ज्येष्ठः कनिष्ठो वा हीयेता७ंशप्रदानतः & म्रियेता७न्यतरो वा९पि तस्य भागो न लुप्यते
yeṣāṃ jyeṣṭhaḥ kaniṣṭho vā hīyetā7ṃśapradānataḥ & mriyetā7nyataro vā9pi tasya bhāgo na lupyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोदर्या विभजेरंस् तं समेत्य सहिताः समम् & भ्रातरो ये च संसृष्टा भागिन्यश् च स-नाभयः
sodaryā vibhajeraṃs taṃ sametya sahitāḥ samam & bhrātaro ye ca saṃsṛṣṭā bhāginyaś ca sa-nābhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ज्येष्ठो विनिकुर्वीत लोभाद् भ्रातॄन् यवीयसः & सो ऽज्येष्ठः स्याद् अभागश् च नियन्तव्यश् च राजभिः
yo jyeṣṭho vinikurvīta lobhād bhrātṝn yavīyasaḥ & so 'jyeṣṭhaḥ syād abhāgaś ca niyantavyaś ca rājabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व एव विकर्मस्था ना७र्हन्ति भ्रातरो धनम् & न चा७दत्त्वा कनिष्ठेभ्यो ज्येष्ठः कुर्वीत यौतकम्
sarva eva vikarmasthā nā7rhanti bhrātaro dhanam & na cā7dattvā kaniṣṭhebhyo jyeṣṭhaḥ kurvīta yautakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातॄणाम् अविभक्तानां यद्य् उत्थानं भवेत् सह & न पुत्रभागं विषमं पिता दद्यात् कथं चन
bhrātṝṇām avibhaktānāṃ yady utthānaṃ bhavet saha & na putrabhāgaṃ viṣamaṃ pitā dadyāt kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं विभागाज् जातस् तु पित्र्यम् एव हरेद् धनम् & संसृष्टास् तेन वा ये स्युर् विभजेत स तैः सह
ūrdhvaṃ vibhāgāj jātas tu pitryam eva hared dhanam & saṃsṛṣṭās tena vā ye syur vibhajeta sa taiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनपत्यस्य पुत्रस्य माता दायम् अवाप्नुयात् & मातर्य् अपि च वृत्तायां पितुर् माता हरेद् धनम्
anapatyasya putrasya mātā dāyam avāpnuyāt & mātary api ca vṛttāyāṃ pitur mātā hared dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋणे धने च सर्वस्मिन् प्रविभक्ते यथाविधि & पश्चाद् दृश्येत यत् किं चित् तत् सर्वं समतां नयेत्
ṛṇe dhane ca sarvasmin pravibhakte yathāvidhi & paścād dṛśyeta yat kiṃ cit tat sarvaṃ samatāṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्त्रं पत्रम् अलङ्कारं कृतान्नम् उदकं स्त्रियः & योगक्षेमं प्रचारं च न विभाज्यं प्रचक्षते
vastraṃ patram alaṅkāraṃ kṛtānnam udakaṃ striyaḥ & yogakṣemaṃ pracāraṃ ca na vibhājyaṃ pracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् उक्तो विभागो वः पुत्राणां च क्रियाविधिः & क्रमशः क्षेत्रजादीनां द्यूतधर्मं निबोधत
ayam ukto vibhāgo vaḥ putrāṇāṃ ca kriyāvidhiḥ & kramaśaḥ kṣetrajādīnāṃ dyūtadharmaṃ nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्यूतं समाह्वयं चै७व राजा राष्ट्रान् निवारयेत् & राजान्तकरणाव् एतौ द्वौ दोषौ पृथिवीक्षिताम्
dyūtaṃ samāhvayaṃ cai7va rājā rāṣṭrān nivārayet & rājāntakaraṇāv etau dvau doṣau pṛthivīkṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशम् एतत् तास्कर्यं यद् देवन-समाह्वयौ & तयोर् नित्यं प्रतीघाते नृपतिर् यत्नवान् भवेत्
prakāśam etat tāskaryaṃ yad devana-samāhvayau & tayor nityaṃ pratīghāte nṛpatir yatnavān bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्राणिभिर् यत् क्रियते तल् लोके द्यूतम् उच्यते & प्राणिभिः क्रियते यस् तु स विज्ञेयः समाह्वयः
aprāṇibhir yat kriyate tal loke dyūtam ucyate & prāṇibhiḥ kriyate yas tu sa vijñeyaḥ samāhvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्यूतं समाह्वयं चै७व यः कुर्यात् कारयेत वा & तान् सर्वान् घातयेद् राजा शूद्रांश् च द्विजलिङ्गिनः
dyūtaṃ samāhvayaṃ cai7va yaḥ kuryāt kārayeta vā & tān sarvān ghātayed rājā śūdrāṃś ca dvijaliṅginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कितवान् कुशीलवान् क्रूरान् पाषण्डस्थांश् च मानवान् & विकर्मस्थान् शौण्डिकांश् च क्षिप्रं निर्वासयेत् पुरात्
kitavān kuśīlavān krūrān pāṣaṇḍasthāṃś ca mānavān & vikarmasthān śauṇḍikāṃś ca kṣipraṃ nirvāsayet purāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते राष्ट्रे वर्तमाना राज्ञः प्रछन्नतस्कराः & विकर्मक्रियया नित्यं बाधन्ते भद्रिकाः प्रजाः
ete rāṣṭre vartamānā rājñaḥ prachannataskarāḥ & vikarmakriyayā nityaṃ bādhante bhadrikāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्यूतम् एतत् पुरा कल्पे दृष्टं वैरकरं महत् & तस्माद् द्यूतं न सेवेत हास्यार्थम् अपि बुद्धिमान्
dyūtam etat purā kalpe dṛṣṭaṃ vairakaraṃ mahat & tasmād dyūtaṃ na seveta hāsyārtham api buddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रच्छन्नं वा प्रकाशं वा तन् निषेवेत यो नरः & तस्य दण्डविकल्पः स्याद् यथे२ष्टं नृपतेस् तथा
pracchannaṃ vā prakāśaṃ vā tan niṣeveta yo naraḥ & tasya daṇḍavikalpaḥ syād yathe2ṣṭaṃ nṛpates tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्र-विट्-शूद्रयोनिस् तु दण्डं दातुम् अशक्नुवन् & आनृण्यं कर्मणा गच्छेद् विप्रो दद्याच् छनैः शनैः
kṣatra-viṭ-śūdrayonis tu daṇḍaṃ dātum aśaknuvan & ānṛṇyaṃ karmaṇā gacched vipro dadyāc chanaiḥ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्री-बालो१न्मत्त-वृद्धानां दरिद्राणां च रोगिणाम् & शिफा-विदल-रज्ज्व्-आद्यैर् विदध्यान् नृपतिर् दमम्
strī-bālo1nmatta-vṛddhānāṃ daridrāṇāṃ ca rogiṇām & śiphā-vidala-rajjv-ādyair vidadhyān nṛpatir damam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये नियुक्तास् तु कार्येषु हन्युः कार्याणि कार्यिणाम् & धनो१ष्मणा पच्यमानास् तान् निः-स्वान् कारयेन् नृपः
ye niyuktās tu kāryeṣu hanyuḥ kāryāṇi kāryiṇām & dhano1ṣmaṇā pacyamānās tān niḥ-svān kārayen nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूटशासनकर्तॄंश् च प्रकृतीनां च दूषकान् & स्त्री-बाल-ब्राह्मणघ्नांश् च हन्याद् द्विट्-सेविनस् तथा
kūṭaśāsanakartṝṃś ca prakṛtīnāṃ ca dūṣakān & strī-bāla-brāhmaṇaghnāṃś ca hanyād dviṭ-sevinas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीरितं चा७नुशिष्टं च यत्र क्व चन यद् भवेत् & कृतं तद् धर्मतो विद्यान् न तद् भूयो निवर्तयेत्
tīritaṃ cā7nuśiṣṭaṃ ca yatra kva cana yad bhavet & kṛtaṃ tad dharmato vidyān na tad bhūyo nivartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमात्याः प्राड्विवाको वा यत् कुर्युः कार्यम् अन्यथा & तत् स्वयं नृपतिः कुर्यात् तान् सहस्रं च दण्डयेत् [म्: तं]
amātyāḥ prāḍvivāko vā yat kuryuḥ kāryam anyathā & tat svayaṃ nṛpatiḥ kuryāt tān sahasraṃ ca daṇḍayet [M: taṃ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महा च सुरापश् च स्तेयी च गुरुतल्पगः [म्: तस्करो गुरुतल्पगः] & एते सर्वे पृथग् ज्ञेया महापातकिनो नराः
brahmahā ca surāpaś ca steyī ca gurutalpagaḥ [M: taskaro gurutalpagaḥ] & ete sarve pṛthag jñeyā mahāpātakino narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्णाम् अपि चै७तेषां प्रायश्चित्तम् अकुर्वताम् & शारीरं धनसंयुक्तं दण्डं धर्म्यं प्रकल्पयेत्
caturṇām api cai7teṣāṃ prāyaścittam akurvatām & śārīraṃ dhanasaṃyuktaṃ daṇḍaṃ dharmyaṃ prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुतल्पे भगः कार्यः सुरापाने सुराध्वजः & स्तेये च श्वपदं कार्यं ब्रह्महण्य् अशिराः पुमान् [म्: तस्करे श्वपदं कार्यं]
gurutalpe bhagaḥ kāryaḥ surāpāne surādhvajaḥ & steye ca śvapadaṃ kāryaṃ brahmahaṇy aśirāḥ pumān [M: taskare śvapadaṃ kāryaṃ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंभोज्या ह्य् असंयाज्या असंपाठ्या ऽविवाहिनः & चरेयुः पृथिवीं दीनाः सर्वधर्मबहिष्कृताः
asaṃbhojyā hy asaṃyājyā asaṃpāṭhyā 'vivāhinaḥ & careyuḥ pṛthivīṃ dīnāḥ sarvadharmabahiṣkṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञाति-संबन्धिभिस् त्व् एते त्यक्तव्याः कृत-लक्षणाः & निर्-दया निर्-नमस्कारास् तन् मनोर् अनुशासनम्
jñāti-saṃbandhibhis tv ete tyaktavyāḥ kṛta-lakṣaṇāḥ & nir-dayā nir-namaskārās tan manor anuśāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तं तु कुर्वाणाः सर्ववर्णा यथो३दितम् [म्: पूर्वे वर्णा यथो२दितम्] & ना७ङ्क्या राज्ञा ललाटे स्युर् दाप्यास् तू७त्तमसाहसम्
prāyaścittaṃ tu kurvāṇāḥ sarvavarṇā yatho3ditam [M: pūrve varṇā yatho2ditam] & nā7ṅkyā rājñā lalāṭe syur dāpyās tū7ttamasāhasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.