Library·Manu-Smrti (analytic version)·9
आगःसु ब्राह्मणस्यै७व कार्यो मध्यमसाहसः & विवास्यो वा भवेद् राष्ट्रात् स-द्रव्यः स-परिच्छदः
āgaḥsu brāhmaṇasyai7va kāryo madhyamasāhasaḥ & vivāsyo vā bhaved rāṣṭrāt sa-dravyaḥ sa-paricchadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतरे कृतवन्तस् तु पापान्य् एतान्य् अकामतः & सर्वस्वहारम् अर्हन्ति कामतस् तु प्रवासनम्
itare kṛtavantas tu pāpāny etāny akāmataḥ & sarvasvahāram arhanti kāmatas tu pravāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ना८ददीत नृपः साधुर् महापातकिनो धनम् & आददानस् तु तल् लोभात् तेन दोषेण लिप्यते
nā8dadīta nṛpaḥ sādhur mahāpātakino dhanam & ādadānas tu tal lobhāt tena doṣeṇa lipyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सु प्रवेश्य तं दण्डं वरुणायो७पपादयेत् & श्रुत-वृत्तो१पपन्ने वा ब्राह्मणे प्रतिपादयेत्
apsu praveśya taṃ daṇḍaṃ varuṇāyo7papādayet & śruta-vṛtto1papanne vā brāhmaṇe pratipādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशो दण्डस्य वरुणो राज्ञां दण्डधरो हि सः & ईशः सर्वस्य जगतो ब्राह्मणो वेदपारगः
īśo daṇḍasya varuṇo rājñāṃ daṇḍadharo hi saḥ & īśaḥ sarvasya jagato brāhmaṇo vedapāragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र वर्जयते राजा पापकृद्भ्यो धनागमम् & तत्र कालेन जायन्ते मानवा दीर्घजीविनः
yatra varjayate rājā pāpakṛdbhyo dhanāgamam & tatra kālena jāyante mānavā dīrghajīvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्पद्यन्ते च सस्यानि यथो२प्तानि विशां पृथक् & बालाश् च न प्रमीयन्ते विकृतं च न जायते
niṣpadyante ca sasyāni yatho2ptāni viśāṃ pṛthak & bālāś ca na pramīyante vikṛtaṃ ca na jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणान् बाधमानं तु कामाद् अवरवर्णजम् & हन्याच् चित्रैर् वधो१पायैर् उद्वेजनकरैर् नृपः
brāhmaṇān bādhamānaṃ tu kāmād avaravarṇajam & hanyāc citrair vadho1pāyair udvejanakarair nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावान् अवध्यस्य वधे तावान् वध्यस्य मोक्षणे & अधर्मो नृपतेर् दृष्टो धर्मस् तु विनियच्छतः
yāvān avadhyasya vadhe tāvān vadhyasya mokṣaṇe & adharmo nṛpater dṛṣṭo dharmas tu viniyacchataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदितो ऽयं विस्तरशो मिथो विवादमानयोः & अष्टादशसु मार्गेषु व्यवहारस्य निर्णयः
udito 'yaṃ vistaraśo mitho vivādamānayoḥ & aṣṭādaśasu mārgeṣu vyavahārasya nirṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं धर्म्याणि कार्याणि सम्यक् कुर्वन् महीपतिः & देशान् अलब्धांल् लिप्सेत लब्धांश् च परिपालयेत्
evaṃ dharmyāṇi kāryāṇi samyak kurvan mahīpatiḥ & deśān alabdhāṃl lipseta labdhāṃś ca paripālayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यङ् निविष्ट-देशस् तु कृत-दुर्गश् च शास्त्रतः & कण्टको१द्धरणे नित्यम् आतिष्ठेद् यत्नम् उत्तमम्
samyaṅ niviṣṭa-deśas tu kṛta-durgaś ca śāstrataḥ & kaṇṭako1ddharaṇe nityam ātiṣṭhed yatnam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षनाद् आर्यवृत्तानां कण्टकानां च शोधनात् & नरेन्द्रास् त्रिदिवं यान्ति प्रजापालन-तत्पराः
rakṣanād āryavṛttānāṃ kaṇṭakānāṃ ca śodhanāt & narendrās tridivaṃ yānti prajāpālana-tatparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशासंस् तस्करान् यस् तु बलिं गृह्णाति पार्थिवः & तस्य प्रक्षुभ्यते राष्ट्रं स्वर्गाच् च परिहीयते
aśāsaṃs taskarān yas tu baliṃ gṛhṇāti pārthivaḥ & tasya prakṣubhyate rāṣṭraṃ svargāc ca parihīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्भयं तु भवेद् यस्य राष्ट्रं बाहु-बलाश्रितम् & तस्य तद् वर्धते नित्यं सिच्यमान इव द्रुमः
nirbhayaṃ tu bhaved yasya rāṣṭraṃ bāhu-balāśritam & tasya tad vardhate nityaṃ sicyamāna iva drumaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विविधांस् तस्करान् विद्यात् परद्रव्यापहारकान् & प्रकाशांश् चा७प्रकाशांश् च चार-चक्षुर् महीपतिः
dvividhāṃs taskarān vidyāt paradravyāpahārakān & prakāśāṃś cā7prakāśāṃś ca cāra-cakṣur mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशवञ्चकास् तेषां नानापण्यो७पजीविनः & प्रच्छन्नवञ्चकास् त्व् एते ये स्तेना१टविकादयः
prakāśavañcakās teṣāṃ nānāpaṇyo7pajīvinaḥ & pracchannavañcakās tv ete ye stenā1ṭavikādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्कोचकाश् चा७उपधिका वञ्चकाः कितवास् तथा & मङ्गलादेश-वृत्ताश् च भद्राश् चे८क्षणिकैः सह [म्: भद्रप्रेक्षणिकैः सह]
utkocakāś cā7upadhikā vañcakāḥ kitavās tathā & maṅgalādeśa-vṛttāś ca bhadrāś ce8kṣaṇikaiḥ saha [M: bhadraprekṣaṇikaiḥ saha]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असम्यक्कारिणश् चै७व महामात्राश् चिकित्सकाः & शिल्पो१पचारयुक्ताश् च निपुणाः पण्ययोषितः
asamyakkāriṇaś cai7va mahāmātrāś cikitsakāḥ & śilpo1pacārayuktāś ca nipuṇāḥ paṇyayoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमादीन् विजानीयात् प्रकाशांल् लोककण्टकान् [म्: एवमाद्यान्] & निगूढचारिणश् चा७न्यान् अनार्यान् आर्यलिङ्गिनः
evamādīn vijānīyāt prakāśāṃl lokakaṇṭakān [M: evamādyān] & nigūḍhacāriṇaś cā7nyān anāryān āryaliṅginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् विदित्वा सुचरितैर् गूढैस् तत्कर्मकारिभिः & चारैश् चा७नेक-संस्थानैः प्रोत्साद्य वशम् आनयेत्
tān viditvā sucaritair gūḍhais tatkarmakāribhiḥ & cāraiś cā7neka-saṃsthānaiḥ protsādya vaśam ānayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां दोषान् अभिख्याप्य स्वे स्वे कर्मणि तत्त्वतः & कुर्वीत शासनं राजा सम्यक् सारा१पराधतः
teṣāṃ doṣān abhikhyāpya sve sve karmaṇi tattvataḥ & kurvīta śāsanaṃ rājā samyak sārā1parādhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि दण्डाद् ऋते शक्यः कर्तुं पाप-विनिग्रहः & स्तेनानां पापबुद्धीनां निभृतं चरतां क्षितौ
na hi daṇḍād ṛte śakyaḥ kartuṃ pāpa-vinigrahaḥ & stenānāṃ pāpabuddhīnāṃ nibhṛtaṃ caratāṃ kṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभा-प्रपा२पूप-शाला- वेश-मद्या१न्न-विक्रयाः & चतुष्पथांश् चैत्यवृक्षाः समाजाः प्रेक्षणानि च
sabhā-prapā2pūpa-śālā- veśa-madyā1nna-vikrayāḥ & catuṣpathāṃś caityavṛkṣāḥ samājāḥ prekṣaṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णो१द्यानान्य् अरण्यानि कारुकावेशनानि च & शून्यानि चा७प्य् अगाराणि वनान्य् उपवनानि च
jīrṇo1dyānāny araṇyāni kārukāveśanāni ca & śūnyāni cā7py agārāṇi vanāny upavanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंविधान् नृपो देशान् गुल्मैः स्थावर-जङ्गमैः & तस्करप्रतिषेधार्थं चारैश् चा७प्य् अनुचारयेत्
evaṃvidhān nṛpo deśān gulmaiḥ sthāvara-jaṅgamaiḥ & taskarapratiṣedhārthaṃ cāraiś cā7py anucārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सहायैर् अनुगतैर् नानाकर्मप्रवेदिभिः & विद्याद् उत्सादयेच् चै७व निपुणैः पूर्वतस्करैः
tatsahāyair anugatair nānākarmapravedibhiḥ & vidyād utsādayec cai7va nipuṇaiḥ pūrvataskaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ष्य-भोज्यो१पदेशैश् च ब्राह्मणानां च दर्शनैः & शौर्यकर्मापदेशैश् च कुर्युस् तेषां समागमम्
bhakṣya-bhojyo1padeśaiś ca brāhmaṇānāṃ ca darśanaiḥ & śauryakarmāpadeśaiś ca kuryus teṣāṃ samāgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये तत्र नो७पसर्पेयुर् मूलप्रणिहिताश् च ये & तान् प्रसह्य नृपो हन्यात् स-मित्र-ज्ञाति-बान्धवान्
ye tatra no7pasarpeyur mūlapraṇihitāś ca ye & tān prasahya nṛpo hanyāt sa-mitra-jñāti-bāndhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हो८ढेन विना चौरं घातयेद् धार्मिको नृपः & सहो८ढं सो१पकरणं घातयेद् अविचारयन्
na ho8ḍhena vinā cauraṃ ghātayed dhārmiko nṛpaḥ & saho8ḍhaṃ so1pakaraṇaṃ ghātayed avicārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामेष्व् अपि च ये के चिच् चौराणां भक्तदायकाः & भाण्डा१वकाशदाश् चै७व सर्वांस् तान् अपि घातयेत्
grāmeṣv api ca ye ke cic caurāṇāṃ bhaktadāyakāḥ & bhāṇḍā1vakāśadāś cai7va sarvāṃs tān api ghātayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राष्ट्रेषु रक्षाधिकृतान् सामन्तांश् चै७व चोदितान् & अभ्याघातेषु मध्यस्थाञ् शिष्याच् चौरान् इव द्रुतम्
rāṣṭreṣu rakṣādhikṛtān sāmantāṃś cai7va coditān & abhyāghāteṣu madhyasthāñ śiṣyāc caurān iva drutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चा७पि धर्मसमयात् प्रच्युतो धर्म-जीवनः & दण्डेनै७व तम् अप्य् ओषेत् स्वकाद् धर्माद् धि विच्युतम्
yaś cā7pi dharmasamayāt pracyuto dharma-jīvanaḥ & daṇḍenai7va tam apy oṣet svakād dharmād dhi vicyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामघाते हिताभङ्गे पथि मोषाभिदर्शने & शक्तितो ना७भिधावन्तो निर्वास्याः स-परिच्छदाः
grāmaghāte hitābhaṅge pathi moṣābhidarśane & śaktito nā7bhidhāvanto nirvāsyāḥ sa-paricchadāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञः कोशापहर्तॄंश् च प्रतिकूलेषु च स्थितान् [म्: प्रातिकूल्येष्व् अवस्थितान्] & घातयेद् विविधैर् दण्डैर् अरीणां चो७पजापकान्
rājñaḥ kośāpahartṝṃś ca pratikūleṣu ca sthitān [M: prātikūlyeṣv avasthitān] & ghātayed vividhair daṇḍair arīṇāṃ co7pajāpakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधिं छित्त्वा तु ये चौर्यं रात्रौ कुर्वन्ति तस्कराः [म्: संधिं भित्त्वा] & तेषां छित्त्वा नृपो हस्तौ तीक्ष्णे शूले निवेशयेत्
saṃdhiṃ chittvā tu ye cauryaṃ rātrau kurvanti taskarāḥ [M: saṃdhiṃ bhittvā] & teṣāṃ chittvā nṛpo hastau tīkṣṇe śūle niveśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुलीर् ग्रन्थिभेदस्य छेदयेत् प्रथमे ग्रहे & द्वितीये हस्त-चरणौ तृतीये वधम् अर्हति
aṅgulīr granthibhedasya chedayet prathame grahe & dvitīye hasta-caraṇau tṛtīye vadham arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निदान् भक्तदांश् चै७व तथा शस्त्रा१वकाशदान् & संनिधातॄंश् च मोषस्य हन्याच् चौरम् इवे८श्वरः
agnidān bhaktadāṃś cai7va tathā śastrā1vakāśadān & saṃnidhātṝṃś ca moṣasya hanyāc cauram ive8śvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तडागभेदकं हन्याद् अप्सु शुद्धवधेन वा & यद् वा९पि प्रतिसंस्कुर्याद् दाप्यस् तू७त्तमसाहसम्
taḍāgabhedakaṃ hanyād apsu śuddhavadhena vā & yad vā9pi pratisaṃskuryād dāpyas tū7ttamasāhasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोष्ठागारा३युधागार- देवतागार-भेदकान् & हस्त्य्-अश्व-रथहर्तॄंश् च हन्याद् एवा७विचारयन्
koṣṭhāgārā3yudhāgāra- devatāgāra-bhedakān & hasty-aśva-rathahartṝṃś ca hanyād evā7vicārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तु पूर्वनिविष्टस्य तडागस्यो७दकं हरेत् & आगमं वा९प्य् अपां भिन्द्यात् स दाप्यः पूर्वसाहसम्
yas tu pūrvaniviṣṭasya taḍāgasyo7dakaṃ haret & āgamaṃ vā9py apāṃ bhindyāt sa dāpyaḥ pūrvasāhasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुत्सृजेद् राजमार्गे यस् त्व् अमेध्यम् अनापदि & स द्वौ कार्षापणौ दद्याद् अमेध्यं चा८शु शोधयेत्
samutsṛjed rājamārge yas tv amedhyam anāpadi & sa dvau kārṣāpaṇau dadyād amedhyaṃ cā8śu śodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपद्गतो ऽथ वा वृद्धा गर्भिणी बाल एव वा & परिभाषणम् अर्हन्ति तच् च शोध्यम् इति स्थितिः
āpadgato 'tha vā vṛddhā garbhiṇī bāla eva vā & paribhāṣaṇam arhanti tac ca śodhyam iti sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिकित्सकानां सर्वेषां मिथ्याप्रचरतां दमः & अमानुषेषु प्रथमो मानुषेषु तु मध्यमः
cikitsakānāṃ sarveṣāṃ mithyāpracaratāṃ damaḥ & amānuṣeṣu prathamo mānuṣeṣu tu madhyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संक्रम-ध्वज-यष्टीनां प्रतिमानां च भेदकः & प्रतिकुर्याच् च तत् सर्वं पञ्च दद्याच् छतानि च
saṃkrama-dhvaja-yaṣṭīnāṃ pratimānāṃ ca bhedakaḥ & pratikuryāc ca tat sarvaṃ pañca dadyāc chatāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदूषितानां द्रव्याणां दूषणे भेदने तथा & मणीनाम् अपवेधे च दण्डः प्रथमसाहसः
adūṣitānāṃ dravyāṇāṃ dūṣaṇe bhedane tathā & maṇīnām apavedhe ca daṇḍaḥ prathamasāhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समैर् हि विषमं यस् तु चरेद् वै मूल्यतो ऽपि वा & समाप्नुयाद् दमं पूर्वं नरो मध्यमम् एव वा
samair hi viṣamaṃ yas tu cared vai mūlyato 'pi vā & samāpnuyād damaṃ pūrvaṃ naro madhyamam eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धनानि च सर्वाणि राजा मार्गे निवेशयेत् [म्: राजमार्गे] & दुःखिता यत्र दृश्येरन् विकृताः पापकारिणह्
bandhanāni ca sarvāṇi rājā mārge niveśayet [M: rājamārge] & duḥkhitā yatra dṛśyeran vikṛtāḥ pāpakāriṇah
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राकारस्य च भेत्तारं परिखाणां च पूरकम् & द्वाराणां चै७व भङ्क्तारं क्षिप्रम् एव प्रवासयेत्
prākārasya ca bhettāraṃ parikhāṇāṃ ca pūrakam & dvārāṇāṃ cai7va bhaṅktāraṃ kṣipram eva pravāsayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिचारेषु सर्वेषु कर्तव्यो द्विशतो दमः & मूलकर्मणि चा७नाप्तेः कृत्यासु विविधासु च [म्: चा७नाप्तैः]
abhicāreṣu sarveṣu kartavyo dviśato damaḥ & mūlakarmaṇi cā7nāpteḥ kṛtyāsu vividhāsu ca [M: cā7nāptaiḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अबीजविक्रयी चै७व बीजो१त्कृष्टा तथै९व च & मर्यादाभेदकश् चै७व विकृतं प्राप्नुयाद् वधम्
abījavikrayī cai7va bījo1tkṛṣṭā tathai9va ca & maryādābhedakaś cai7va vikṛtaṃ prāpnuyād vadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकण्टकपापिष्ठं हेमकारं तु पार्थिवः & प्रवर्तमानम् अन्याये छेदयेल् लवशः क्षुरैः [म्: छेदयेत् खण्डशः क्षुरैः]
sarvakaṇṭakapāpiṣṭhaṃ hemakāraṃ tu pārthivaḥ & pravartamānam anyāye chedayel lavaśaḥ kṣuraiḥ [M: chedayet khaṇḍaśaḥ kṣuraiḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीता-द्रव्यापहरणे शस्त्राणाम् औषधस्य च & कालम् आसाद्य कार्यं च राजा दण्डं प्रकल्पयेत्
sītā-dravyāpaharaṇe śastrāṇām auṣadhasya ca & kālam āsādya kāryaṃ ca rājā daṇḍaṃ prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाम्य्-अमात्यौ पुरं राष्ट्रं कोश-दण्डौ सुहृत् तथा & सप्त प्रकृतयो ह्य् एताः सप्ताङ्गं राज्यम् उच्यते
svāmy-amātyau puraṃ rāṣṭraṃ kośa-daṇḍau suhṛt tathā & sapta prakṛtayo hy etāḥ saptāṅgaṃ rājyam ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तानां प्रकृतीनां तु राज्यस्या८सां यथाक्रमम् & पूर्वं पूर्वं गुरुतरं जानीयाद् व्यसनं महत्
saptānāṃ prakṛtīnāṃ tu rājyasyā8sāṃ yathākramam & pūrvaṃ pūrvaṃ gurutaraṃ jānīyād vyasanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ता१ङ्गस्ये७ह राज्यस्य विष्टब्धस्य त्रिदण्डवत् & अन्योन्यगुणवैशेष्यान् न किं चिद् अतिरिच्यते
saptā1ṅgasye7ha rājyasya viṣṭabdhasya tridaṇḍavat & anyonyaguṇavaiśeṣyān na kiṃ cid atiricyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु तेषु तु कृत्येषु तत् तद् अङ्गं विशिष्यते & येन यत् साध्यते कार्यं तत् तस्मिञ् श्रेष्ठम् उच्यते
teṣu teṣu tu kṛtyeṣu tat tad aṅgaṃ viśiṣyate & yena yat sādhyate kāryaṃ tat tasmiñ śreṣṭham ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चारेणो७त्साहयोगेन क्रिययै९व च कर्मणाम् & स्वशक्तिं परशक्तिं च नित्यं विद्यान् महीपतिः [म्: विद्यात् परा३त्मनोः]
cāreṇo7tsāhayogena kriyayai9va ca karmaṇām & svaśaktiṃ paraśaktiṃ ca nityaṃ vidyān mahīpatiḥ [M: vidyāt parā3tmanoḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीडनानि च सर्वाणि व्यसनानि तथै९व च & आरभेत ततः कार्यं संचिन्त्य गुरु-लाघवम्
pīḍanāni ca sarvāṇi vyasanāni tathai9va ca & ārabheta tataḥ kāryaṃ saṃcintya guru-lāghavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरभेतै७व कर्माणि श्रान्तः श्रान्तः पुनः पुनः & कर्माण्य् आरभमाणं हि पुरुषं श्रीर् निषेवते
ārabhetai7va karmāṇi śrāntaḥ śrāntaḥ punaḥ punaḥ & karmāṇy ārabhamāṇaṃ hi puruṣaṃ śrīr niṣevate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतं त्रेतायुगं चै७व द्वापरं कलिर् एव च & राज्ञो वृत्तानि सर्वाणि राजा हि युगम् उच्यते
kṛtaṃ tretāyugaṃ cai7va dvāparaṃ kalir eva ca & rājño vṛttāni sarvāṇi rājā hi yugam ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिः प्रसुप्तो भवति स जाग्रद् द्वापरं युगम् & कर्मस्व् अभ्युद्यतस् त्रेता विचरंस् तु कृतं युगम्
kaliḥ prasupto bhavati sa jāgrad dvāparaṃ yugam & karmasv abhyudyatas tretā vicaraṃs tu kṛtaṃ yugam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रस्या७र्कस्य वायोश् च यमस्य वरुणस्य च & चन्द्रस्या७ग्नेः पृथिव्याश् च तेजोवृत्तं नृपश् चरेत्
indrasyā7rkasya vāyoś ca yamasya varuṇasya ca & candrasyā7gneḥ pṛthivyāś ca tejovṛttaṃ nṛpaś caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वार्षिकांश् चतुरो मासान् यथे९न्द्रो ऽभिप्रवर्षति & तथा९भिवर्षेत् स्वं राष्ट्रं कामैर् इन्द्रव्रतं चरन्
vārṣikāṃś caturo māsān yathe9ndro 'bhipravarṣati & tathā9bhivarṣet svaṃ rāṣṭraṃ kāmair indravrataṃ caran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टौ मासान् यथा०दित्यस् तोयं हरति रश्मिभिः & तथा हरेत् करं राष्ट्रान् नित्यम् अर्कव्रतं हि तत्
aṣṭau māsān yathā0dityas toyaṃ harati raśmibhiḥ & tathā haret karaṃ rāṣṭrān nityam arkavrataṃ hi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविश्य सर्वभूतानि यथा चरति मारुतः & तथा चारैः प्रवेष्टव्यं व्रतम् एतद् धि मारुतम्
praviśya sarvabhūtāni yathā carati mārutaḥ & tathā cāraiḥ praveṣṭavyaṃ vratam etad dhi mārutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यमः प्रिय-द्वेष्यौ प्राप्ते काले नियच्छति & तथा राज्ञा नियन्तव्याः प्रजास् तद् धि यमव्रतम्
yathā yamaḥ priya-dveṣyau prāpte kāle niyacchati & tathā rājñā niyantavyāḥ prajās tad dhi yamavratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुणेन यथा पाशैर् बद्ध एवा७भिदृश्यते & तथा पापान् निगृह्णीयाद् व्रतम् एतद् धि वारुणम्
varuṇena yathā pāśair baddha evā7bhidṛśyate & tathā pāpān nigṛhṇīyād vratam etad dhi vāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिपूर्णं यथा चन्द्रं दृष्ट्वा हृष्यन्ति मानवाः & तथा प्रकृतयो यस्मिन् स चान्द्रव्रतिको नृपः
paripūrṇaṃ yathā candraṃ dṛṣṭvā hṛṣyanti mānavāḥ & tathā prakṛtayo yasmin sa cāndravratiko nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतापयुक्तस् तेजस्वी नित्यं स्यात् पापकर्मसु & दुष्टसामन्तहिंस्रश् च तद् आग्नेयं व्रतं स्मृतम्
pratāpayuktas tejasvī nityaṃ syāt pāpakarmasu & duṣṭasāmantahiṃsraś ca tad āgneyaṃ vrataṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा सर्वाणि भूतानि धरा धारयते समम् & तथा सर्वाणि भूतानि बिभ्रतः पार्थिवं व्रतम्
yathā sarvāṇi bhūtāni dharā dhārayate samam & tathā sarvāṇi bhūtāni bibhrataḥ pārthivaṃ vratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैर् उपायैर् अन्यैश् च युक्तो नित्यम् अतन्द्रितः & स्तेनान् राजा निगृह्णीयात् स्वराष्ट्रे पर एव च
etair upāyair anyaiś ca yukto nityam atandritaḥ & stenān rājā nigṛhṇīyāt svarāṣṭre para eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराम् अप्य् आपदं प्राप्तो ब्राह्मणान् न प्रकोपयेत् & ते ह्य् एनं कुपिता हन्युः सद्यः स-बल-वाहनम्
parām apy āpadaṃ prāpto brāhmaṇān na prakopayet & te hy enaṃ kupitā hanyuḥ sadyaḥ sa-bala-vāhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यैः कृतः सर्वभक्ष्यो ऽग्निर् अपेयश् च महोदधिः [म्: सर्वभक्षो] & क्षयी चा८प्यायितः सोमः को न नश्येत् प्रकोप्य तान्
yaiḥ kṛtaḥ sarvabhakṣyo 'gnir apeyaś ca mahodadhiḥ [M: sarvabhakṣo] & kṣayī cā8pyāyitaḥ somaḥ ko na naśyet prakopya tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकान् अन्यान् सृजेयुर् ये लोकपालांश् च कोपिताः & देवान् कुर्युर् अदेवांश् च कः क्षिण्वंस् तान् समृध्नुयात्
lokān anyān sṛjeyur ye lokapālāṃś ca kopitāḥ & devān kuryur adevāṃś ca kaḥ kṣiṇvaṃs tān samṛdhnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यान् उपाश्रित्य तिष्ठन्ति लोका देवाश् च सर्वदा & ब्रह्म चै७व धनं येषां को हिंस्यात् ताञ् जिजीविषुः
yān upāśritya tiṣṭhanti lokā devāś ca sarvadā & brahma cai7va dhanaṃ yeṣāṃ ko hiṃsyāt tāñ jijīviṣuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविद्वांश् चै७व विद्वांश् च ब्राह्मणो दैवतं महत् & प्रणीतश् चा७प्रणीतश् च यथा९ग्निर् दैवतं महत्
avidvāṃś cai7va vidvāṃś ca brāhmaṇo daivataṃ mahat & praṇītaś cā7praṇītaś ca yathā9gnir daivataṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्मशानेष्व् अपि तेजस्वी पावको नै७व दुष्यति & हूयमानश् च यज्ञेषु भूय एवा७भिवर्धते
śmaśāneṣv api tejasvī pāvako nai7va duṣyati & hūyamānaś ca yajñeṣu bhūya evā7bhivardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं यद्य् अप्य् अनिष्टेषु वर्तन्ते सर्वकर्मसु & सर्वथा ब्राह्मणाः पूज्याः परमं दैवतं हि तत्
evaṃ yady apy aniṣṭeṣu vartante sarvakarmasu & sarvathā brāhmaṇāḥ pūjyāḥ paramaṃ daivataṃ hi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रस्या७तिप्रवृद्धस्य ब्राह्मणान् प्रति सर्वशः & ब्रह्मै७व संनियन्तृ स्यात् क्षत्रं हि ब्रह्म-संभवम्
kṣatrasyā7tipravṛddhasya brāhmaṇān prati sarvaśaḥ & brahmai7va saṃniyantṛ syāt kṣatraṃ hi brahma-saṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्भ्यो ऽग्निर् ब्रह्मतः क्षत्रम् अश्मनो लोहम् उत्थितम् & तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति
adbhyo 'gnir brahmataḥ kṣatram aśmano loham utthitam & teṣāṃ sarvatragaṃ tejaḥ svāsu yoniṣu śāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ना७ब्रह्म क्षत्रम् ऋध्नोति ना७क्षत्रं ब्रह्म वर्धते & ब्रह्म क्षत्रं च संपृक्तम् इह चा७मुत्र वर्धते
nā7brahma kṣatram ṛdhnoti nā7kṣatraṃ brahma vardhate & brahma kṣatraṃ ca saṃpṛktam iha cā7mutra vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा धनं तु विप्रेभ्यः सर्वदण्डसमुत्थितम् & पुत्रे राज्यं समासृज्य कुर्वीत प्रायणं रणे [म्: समासाद्य]
dattvā dhanaṃ tu viprebhyaḥ sarvadaṇḍasamutthitam & putre rājyaṃ samāsṛjya kurvīta prāyaṇaṃ raṇe [M: samāsādya]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चरन् सदा युक्तो राजधर्मेषु पार्थिवः & हितेषु चै७व लोकस्य सर्वान् भृत्यान् नियोजयेत् [म्: हितेषु चै७व लोकेभ्यः]
evaṃ caran sadā yukto rājadharmeṣu pārthivaḥ & hiteṣu cai7va lokasya sarvān bhṛtyān niyojayet [M: hiteṣu cai7va lokebhyaḥ]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषो ऽखिलः कर्मविधिर् उक्तो राज्ञः सनातनः & इमं कर्मविधिं विद्यात् क्रमशो वैश्य-शूद्रयोः
eṣo 'khilaḥ karmavidhir ukto rājñaḥ sanātanaḥ & imaṃ karmavidhiṃ vidyāt kramaśo vaiśya-śūdrayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यस् तु कृत-संस्कारः कृत्वा दारपरिग्रहम् & वार्तायां नित्ययुक्तः स्यात् पशूनां चै७व रक्षणे
vaiśyas tu kṛta-saṃskāraḥ kṛtvā dāraparigraham & vārtāyāṃ nityayuktaḥ syāt paśūnāṃ cai7va rakṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिर् हि वैश्याय सृष्ट्वा परिददे पशून् & ब्राह्मणाय च राज्ञे च सर्वाः परिददे प्रजाः
prajāpatir hi vaiśyāya sṛṣṭvā paridade paśūn & brāhmaṇāya ca rājñe ca sarvāḥ paridade prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च वैश्यस्य कामः स्यान् न रक्षेयं पशून् इति & वैश्ये चे७च्छति ना७न्येन रक्षितव्याः कथं चन
na ca vaiśyasya kāmaḥ syān na rakṣeyaṃ paśūn iti & vaiśye ce7cchati nā7nyena rakṣitavyāḥ kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणि-मुक्ता-प्रवालानां लोहानां तान्तवस्य च & गन्धानां च रसानां च विद्याद् अर्घ-बला१बलम्
maṇi-muktā-pravālānāṃ lohānāṃ tāntavasya ca & gandhānāṃ ca rasānāṃ ca vidyād argha-balā1balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीजानाम् उप्तिविच् च स्यात् क्षेत्रदोष-गुणस्य च & मानयोगं च जानीयात् तुलायोगांश् च सर्वशः
bījānām uptivic ca syāt kṣetradoṣa-guṇasya ca & mānayogaṃ ca jānīyāt tulāyogāṃś ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारा१सारं च भाण्डानां देशानां च गुणा१गुणान् & लाभा१लाभं च पण्यानां पशूनां परिवर्धनम्
sārā1sāraṃ ca bhāṇḍānāṃ deśānāṃ ca guṇā1guṇān & lābhā1lābhaṃ ca paṇyānāṃ paśūnāṃ parivardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृत्यानां च भृतिं विद्याद् भाषाश् च विविधा नृणां & द्रव्याणां स्थान-योगांश् च क्रय-विक्रयम् एव च
bhṛtyānāṃ ca bhṛtiṃ vidyād bhāṣāś ca vividhā nṛṇāṃ & dravyāṇāṃ sthāna-yogāṃś ca kraya-vikrayam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेण च द्रव्यवृद्धाव् आतिष्ठेद् यत्नम् उत्तमम् & दद्याच् च सर्वभूतानाम् अन्नम् एव प्रयत्नतः
dharmeṇa ca dravyavṛddhāv ātiṣṭhed yatnam uttamam & dadyāc ca sarvabhūtānām annam eva prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राणां वेदविदुषां गृहस्थानां यशस्विनाम् & शुश्रूषै९व तु शूद्रस्य धर्मो नैश्रेयसः परः [क्: परम्]
viprāṇāṃ vedaviduṣāṃ gṛhasthānāṃ yaśasvinām & śuśrūṣai9va tu śūdrasya dharmo naiśreyasaḥ paraḥ [K: param]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचिर् उत्कृष्टशुश्रूषुर् मृदु-वाग् अनहंकृतः & ब्राह्मणाद्य्-आश्रयो नित्यम् उत्कृष्टां जातिम् अश्नुते [म्: ब्राह्मणा१पाश्रयो]
śucir utkṛṣṭaśuśrūṣur mṛdu-vāg anahaṃkṛtaḥ & brāhmaṇādy-āśrayo nityam utkṛṣṭāṃ jātim aśnute [M: brāhmaṇā1pāśrayo]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषो ऽनापदि वर्णानाम् उक्तः कर्मविधिः शुभः & आपद्य् अपि हि यस् तेषां क्रमशस् तन् निबोधत
eṣo 'nāpadi varṇānām uktaḥ karmavidhiḥ śubhaḥ & āpady api hi yas teṣāṃ kramaśas tan nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.