Mrgendragama 1.13

अथोक्तार्थप्रसिद्ध्यर्थं भुवनादि विनिर्ममे । साधारणेभ्यो योनिभ्यः कलादिभ्यो महेश्वरः

athoktārthaprasiddhyarthaṃ bhuvanādi vinirmame / sādhāraṇebhyo yonibhyaḥ kalādibhyo maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि कालानलादीनि कलाप्रान्तानि मण्डलम् । संसारमिति तत्त्वज्ञा भोगस्थानं प्रचक्षते

tāni kālānalādīni kalāprāntāni maṇḍalam / saṃsāramiti tattvajñā bhogasthānaṃ pracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायायामपि पठ्यन्ते गहनेशादयो ऽधिपाः । तत्त्वशुद्धिश्च दीक्षायां सर्वं तत्कृतिमस्तके

māyāyāmapi paṭhyante gahaneśādayo 'dhipāḥ / tattvaśuddhiśca dīkṣāyāṃ sarvaṃ tatkṛtimastake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यत्वव्यापकत्वादि- श्रवणादवसीयते । दृष्टं पुरादि यद्भोग्यं मूर्तं प्रलयधर्मि च

nityatvavyāpakatvādi- śravaṇādavasīyate / dṛṣṭaṃ purādi yadbhogyaṃ mūrtaṃ pralayadharmi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धाध्वन्यपि मायायाः परस्याः पतयः कृतौ । ते तस्यामपि पठ्यन्ते ते ऽपि तत्कृतिमस्तके

śuddhādhvanyapi māyāyāḥ parasyāḥ patayaḥ kṛtau / te tasyāmapi paṭhyante te 'pi tatkṛtimastake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजो विलोक्यते तिर्यग्- जालाविष्टार्करोचिषाम् । तदष्टाष्टगुणस्थाने तृतीये स्यात्कचाग्रकम्

rajo vilokyate tiryag- jālāviṣṭārkarociṣām / tadaṣṭāṣṭaguṇasthāne tṛtīye syātkacāgrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिक्षा यूका यवो ऽप्येवम् अङ्गुलं तत्त्रिसंगुणैः । तैरेव गुणितं पाणिर् धनुस्तद्वेदलक्षितम्

likṣā yūkā yavo 'pyevam aṅgulaṃ tattrisaṃguṇaiḥ / taireva guṇitaṃ pāṇir dhanustadvedalakṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डो द्वे धनुषी ज्ञेयः क्रोशस्तद्द्विसहस्रकम् । द्विक्रोशमाहुर्गव्यूतिं द्विगव्यूतिं च योजनम्

daṇḍo dve dhanuṣī jñeyaḥ krośastaddvisahasrakam / dvikrośamāhurgavyūtiṃ dvigavyūtiṃ ca yojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपालमर्बुदं स्थौल्याद् ब्रह्मणो ऽण्डस्य योजनैः । तस्यान्तः काञ्चनं धाम कालाग्नेस्तावदेव हि

kapālamarbudaṃ sthaulyād brahmaṇo 'ṇḍasya yojanaiḥ / tasyāntaḥ kāñcanaṃ dhāma kālāgnestāvadeva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रान्तकालतीक्ष्णांशु- कोटितेजास्तथाविधैः । रुद्रैरास्ते वृतो देवः कालाग्निरिति विश्रुतः

yatrāntakālatīkṣṇāṃśu- koṭitejāstathāvidhaiḥ / rudrairāste vṛto devaḥ kālāgniriti viśrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाध्ववर्तिभूतानां यस्मिन्नुद्वृत्ततेजसि । भयमुत्पद्यते शक्त्या संहर्त्र्या चोदिते प्रभोः

sarvādhvavartibhūtānāṃ yasminnudvṛttatejasi / bhayamutpadyate śaktyā saṃhartryā codite prabhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य स्वभावतो ज्वालाः प्रवृत्ता दशकोटयः । योजनानां तदर्धेन धूमः सान्द्रः सुदारुणः

tasya svabhāvato jvālāḥ pravṛttā daśakoṭayaḥ / yojanānāṃ tadardhena dhūmaḥ sāndraḥ sudāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पुटास्त्रयस्त्रिंशद्- दशलक्षोनकोटिकाः । तदन्तराणि द्वात्रिंशल्- लक्षकाणि दुरात्मनाम्

tataḥ puṭāstrayastriṃśad- daśalakṣonakoṭikāḥ / tadantarāṇi dvātriṃśal- lakṣakāṇi durātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानानि यातनाहेतोर् निर्मितान्यध्ववेधसा । तानि ते नामभिर्वक्ष्ये द्विजमुख्य निबोध मे

sthānāni yātanāhetor nirmitānyadhvavedhasā / tāni te nāmabhirvakṣye dvijamukhya nibodha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रौरवध्वान्तशीतोष्ण- संतापाब्जमहाम्बुजाः । कालसूत्राष्टमा ह्येते नरका इति विश्रुतः

rauravadhvāntaśītoṣṇa- saṃtāpābjamahāmbujāḥ / kālasūtrāṣṭamā hyete narakā iti viśrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूच्यास्यतालखड्गाख्य क्षुरधाराम्बरीषकाः । कालखड्गाख्य क्स्त्स् तप्ताङ्गारा महादाहाः संतापाश्चेति ये मुने

sūcyāsyatālakhaḍgākhya kṣuradhārāmbarīṣakāḥ / kālakhaḍgākhya KSTS taptāṅgārā mahādāhāḥ saṃtāpāśceti ye mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्त्यष्टौ सुबीभत्सा महाशब्दपदानुगाः । लाक्षाप्रलेपमांसाद- निरुच्छ्वासनसोच्छ्वासाः

bhavantyaṣṭau subībhatsā mahāśabdapadānugāḥ / lākṣāpralepamāṃsāda- nirucchvāsanasocchvāsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युग्माद्रिशाल्मलीलोह- प्रदीप्तक्षुत्पिपासकाः । कृमीणां निचयश्चेति राजानः परिकीर्तिताः

yugmādriśālmalīloha- pradīptakṣutpipāsakāḥ / kṛmīṇāṃ nicayaśceti rājānaḥ parikīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोहस्तम्भो ऽथ विण्मूत्रस् तथा वैतरणी नदी । तामिस्रश्चान्धतामिस्रः कुम्भीपाकः सरौरवः

lohastambho 'tha viṇmūtras tathā vaitaraṇī nadī / tāmisraścāndhatāmisraḥ kumbhīpākaḥ sarauravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापदानुगो ऽवीची राजराजेश्वरेश्वराः । एषां पुटानां नरकैः सार्धं योजनसंख्यया

mahāpadānugo 'vīcī rājarājeśvareśvarāḥ / eṣāṃ puṭānāṃ narakaiḥ sārdhaṃ yojanasaṃkhyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति कोटयस्त्रिंशद् द्वे च लक्षे द्विजोत्तम । ततस्त्त्रिंशत्सहस्राणि त्यक्त्वा भूर्नवलाक्षिकी

bhavanti koṭayastriṃśad dve ca lakṣe dvijottama / tatasttriṃśatsahasrāṇi tyaktvā bhūrnavalākṣikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्ययोमय्यर्धेन पूर्वेणार्धेन काञ्चनी । यो ऽप्यधस्तात्पुटस्तस्या मृदर्धं चार्धमायसम्

bhavatyayomayyardhena pūrveṇārdhena kāñcanī / yo 'pyadhastātpuṭastasyā mṛdardhaṃ cārdhamāyasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र द्वात्रिंशतो ऽमीषां निरयाणां पतिः स्थितः । कूष्माण्ड इति विख्यातः प्रलयार्कानलद्युतिः

tatra dvātriṃśato 'mīṣāṃ nirayāṇāṃ patiḥ sthitaḥ / kūṣmāṇḍa iti vikhyātaḥ pralayārkānaladyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करालवदनः क्रुद्धो वृत्तकोटरलोचनः । तङ्कपाणिस्तथाभूतैर् भूतैर्भूयोभिरावृतः

karālavadanaḥ kruddho vṛttakoṭaralocanaḥ / taṅkapāṇistathābhūtair bhūtairbhūyobhirāvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोरुक्मपुटादूर्ध्वम् अष्टमीयं वसुन्धरा । साहस्राः षट् परा मध्या व्यर्कलक्षत्रिकोटिकी

ayorukmapuṭādūrdhvam aṣṭamīyaṃ vasundharā / sāhasrāḥ ṣaṭ parā madhyā vyarkalakṣatrikoṭikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसत्यो नवसाहस्राः परा दशसहस्रिकी । तदासां सप्तकं सद्भिः ख्यातं पातालसप्तकम्

vasatyo navasāhasrāḥ parā daśasahasrikī / tadāsāṃ saptakaṃ sadbhiḥ khyātaṃ pātālasaptakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्नामतो ऽधिपतित उच्यमानं निबोध मे । आभासं परतालाख्यं त्रितलं च गभस्तिमान्

tannāmato 'dhipatita ucyamānaṃ nibodha me / ābhāsaṃ paratālākhyaṃ tritalaṃ ca gabhastimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महातलं रसाङ्कं च पातालं सप्तमं मुने । सप्तस्वेतेषु दैत्येन्द्र- भुजङ्गक्षणदाचराः

mahātalaṃ rasāṅkaṃ ca pātālaṃ saptamaṃ mune / saptasveteṣu daityendra- bhujaṅgakṣaṇadācarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्त सप्त समाख्यातास् तानप्यथ निबोध मे । दैत्याः शङ्कुश्रुतिः पूर्वे प्रह्लादः शिशुपालकः

sapta sapta samākhyātās tānapyatha nibodha me / daityāḥ śaṅkuśrutiḥ pūrve prahlādaḥ śiśupālakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्कन्धको हिरण्याक्षो बृहद्गर्भो बलिस्तथा । काद्रवेयाः कुटिलको वासुकिः कम्बलस्तथा

karkandhako hiraṇyākṣo bṛhadgarbho balistathā / kādraveyāḥ kuṭilako vāsukiḥ kambalastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्कोटको ऽथ कालाङ्गो दुर्दर्शस्तक्षकस्तथा । विकटो लोहिताक्षश्च यमाक्षो विकटाननः

kārkoṭako 'tha kālāṅgo durdarśastakṣakastathā / vikaṭo lohitākṣaśca yamākṣo vikaṭānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करालो भीमनिर्ह्रादः पिङ्गलश्चेति राक्षसाः । तेषामुपरि निशेष- पातालाधिपतीश्वरः

karālo bhīmanirhrādaḥ piṅgalaśceti rākṣasāḥ / teṣāmupari niśeṣa- pātālādhipatīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहस्रे काञ्चने धाम- मण्डले हाटकः स्थितः । यं स्तुवन्ति प्रियप्राप्त्यै यता यतिविभूषणैः

sāhasre kāñcane dhāma- maṇḍale hāṭakaḥ sthitaḥ / yaṃ stuvanti priyaprāptyai yatā yativibhūṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैत्ययक्षासुराधीश- ललना ललितैः पदैः । ततः कोटिशतं पृथ्वी नानाजनसमाश्रया

daityayakṣāsurādhīśa- lalanā lalitaiḥ padaiḥ / tataḥ koṭiśataṃ pṛthvī nānājanasamāśrayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वीपशैलसरिद्वारि- निधिमण्डलमण्डिता । जम्बूशाककुशक्रौञ्च- शाल्मगोमेधपुष्कराः

dvīpaśailasaridvāri- nidhimaṇḍalamaṇḍitā / jambūśākakuśakrauñca- śālmagomedhapuṣkarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षादिद्विगुणा द्वीपाः क्षाराद्यब्धिभिरावृताः । ततो हिरण्मयी भूमिर् लोकालोकश्च पर्वतः

lakṣādidviguṇā dvīpāḥ kṣārādyabdhibhirāvṛtāḥ / tato hiraṇmayī bhūmir lokālokaśca parvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमः परस्ताद्गर्भोदः कटाहश्चेति भूतलम् । त्रिशैलसरिद्द्वीपकान् अन्[अल्]ओदध्यलंकृताम्

tamaḥ parastādgarbhodaḥ kaṭāhaśceti bhūtalam / triśailasariddvīpakān an[al]odadhyalaṃkṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथ्वीं भगवतीं शक्र श्रोतुमिच्छामि विस्तरात् । त्वयि वक्तरि देवेश सर्वप्रत्यक्षदर्शिनि

pṛthvīṃ bhagavatīṃ śakra śrotumicchāmi vistarāt / tvayi vaktari deveśa sarvapratyakṣadarśini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्ठाज्ञप्तिरसाकृष्टं श्रुतौ धावति मे मनः । वर्तयिष्ये द्विजश्रेष्ठ प्रस्तुतोक्तिशरीरवत्

niṣṭhājñaptirasākṛṣṭaṃ śrutau dhāvati me manaḥ / vartayiṣye dvijaśreṣṭha prastutoktiśarīravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वीपान्नदीवनान्तांश्च शृणुश्वैकाग्रमानसः । जम्बुद्वीपं क्षितेर्नाभिस् तद्वृत्तं लक्षयोजनम्

dvīpānnadīvanāntāṃśca śṛṇuśvaikāgramānasaḥ / jambudvīpaṃ kṣiternābhis tadvṛttaṃ lakṣayojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षाराब्धिना परिवृत्तं परिवृत्तेन तावता । तस्य मध्ये स्थितः शैल- राजराजो हिरण्मयः

kṣārābdhinā parivṛttaṃ parivṛttena tāvatā / tasya madhye sthitaḥ śaila- rājarājo hiraṇmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिरस्कृतांशुमज्ज्योतिर् मेरुः सुरनिषेवितः । स षोडश सहस्राणि क्षितौ विष्टो महीतलात्

tiraskṛtāṃśumajjyotir meruḥ suraniṣevitaḥ / sa ṣoḍaśa sahasrāṇi kṣitau viṣṭo mahītalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदूनमुन्नतो लक्षं मूले षोडश विस्तृतः । त्रिषु पादान्तरेष्वस्य चतुर्वृद्धेषु पर्वसु

tadūnamunnato lakṣaṃ mūle ṣoḍaśa vistṛtaḥ / triṣu pādāntareṣvasya caturvṛddheṣu parvasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेमयः कटकाकारा निर्गता दीप्तिमत्तराः । एका दशसहस्रा तु मनुसाहस्रिकी परा

nemayaḥ kaṭakākārā nirgatā dīptimattarāḥ / ekā daśasahasrā tu manusāhasrikī parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेमिर्या मस्तकोपान्ते लोकपालसमाश्रया । चक्रवाटेति तामाहुः सर्वरत्नप्रभावतीम्

nemiryā mastakopānte lokapālasamāśrayā / cakravāṭeti tāmāhuḥ sarvaratnaprabhāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धगन्धर्वमहतां तदधः पर्वसु स्थितिः । प्राच्यादिष्विन्द्रमुख्यानां नामतस्तानिबोधत

siddhagandharvamahatāṃ tadadhaḥ parvasu sthitiḥ / prācyādiṣvindramukhyānāṃ nāmatastānibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानरत्नप्रभाजाल- मण्डलालङ्कृता हरेः । सिद्धसाध्यमरुज्जुष्टा रुक्मभूरमरावती

nānaratnaprabhājāla- maṇḍalālaṅkṛtā hareḥ / siddhasādhyamarujjuṣṭā rukmabhūramarāvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तपीतमणिप्राय- हेमप्राकारगोपुरा । वह्नेस्तेजोवती वह्नि- तुल्यभूतनिषेविता

raktapītamaṇiprāya- hemaprākāragopurā / vahnestejovatī vahni- tulyabhūtaniṣevitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृत्योः संयमनी तुङ्ग- लोहप्राकारमण्डला । कालपाशपितृव्यादि- प्रेतमारिनिषेविता

mṛtyoḥ saṃyamanī tuṅga- lohaprākāramaṇḍalā / kālapāśapitṛvyādi- pretamāriniṣevitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णा दैत्यपतेर्मृत्योर् धामवद्दैत्यसेविता । नीलरत्नप्रभाजाल- वितानवरभूषणा

kṛṣṇā daityapatermṛtyor dhāmavaddaityasevitā / nīlaratnaprabhājāla- vitānavarabhūṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धवत्यम्बुनाथस्य स्फटिकोपलनिर्मिता । पाण्डुराभ्रोपमैर्यादः- सेविता भाति धामभिः

śuddhavatyambunāthasya sphaṭikopalanirmitā / pāṇḍurābhropamairyādaḥ- sevitā bhāti dhāmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायोर्गन्धवती तुङ्ग- श्वेतपीतध्वजाकुला । बलवद्भूतसंजुष्टा सर्वरत्नविनिर्मिता

vāyorgandhavatī tuṅga- śvetapītadhvajākulā / balavadbhūtasaṃjuṣṭā sarvaratnavinirmitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महोदया चन्द्रमसः श्वेता मुक्तादिनिर्मिता । द्विजसंघस्तुता भाति पुरैर्हिमगिरिप्रभैः

mahodayā candramasaḥ śvetā muktādinirmitā / dvijasaṃghastutā bhāti purairhimagiriprabhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वलल्ललाटदृग्दग्ध- स्मरमृत्युयशोभृतः । पुरी यशोवती सर्व- रत्नजा रुद्रसेविता

jvalallalāṭadṛgdagdha- smaramṛtyuyaśobhṛtaḥ / purī yaśovatī sarva- ratnajā rudrasevitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सर्वर्तुसुखदाश् चक्रवाटार्धविस्तृताः । पुर्यो ऽष्टावनिलोद्धूत- पारिजातरजोरुणाः

iti sarvartusukhadāś cakravāṭārdhavistṛtāḥ / puryo 'ṣṭāvaniloddhūta- pārijātarajoruṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेधसा निर्मिता लोक- पालचक्रानुवर्तिनाम् । भूतये स्वर्ग इत्येता गीयन्ते कविभिः क्षितौ

vedhasā nirmitā loka- pālacakrānuvartinām / bhūtaye svarga ityetā gīyante kavibhiḥ kṣitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दश सहस्राणि योजनानां स्वयंभुवः । मध्ये मनोवती नाम पुरी लोकेशवन्दिता

caturdaśa sahasrāṇi yojanānāṃ svayaṃbhuvaḥ / madhye manovatī nāma purī lokeśavanditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या चकारारुणानुच्चैर् विद्युन्मार्गान्महःश्रिया । सावित्र्या स्पर्धमानेव स्वर्गकामातिवर्तिनी

yā cakārāruṇānuccair vidyunmārgānmahaḥśriyā / sāvitryā spardhamāneva svargakāmātivartinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यामुपासते देवा मुनयश्च महौजसः । महायोगीश्वरं सिद्ध्यै यमाद्यैर्भूतवेधसम्

tasyāmupāsate devā munayaśca mahaujasaḥ / mahāyogīśvaraṃ siddhyai yamādyairbhūtavedhasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदीशभागे तस्याद्रेः शृङ्गमादित्यसन्निभम् । यत्तज्ज्योतिष्कमित्याहुः सदा पशुपतिप्रियम्

tadīśabhāge tasyādreḥ śṛṅgamādityasannibham / yattajjyotiṣkamityāhuḥ sadā paśupatipriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य सानुषु हैमेषु रत्नचित्रेषु संस्थिताः । स्कन्दनन्दिमहाकाल- गणेशादिगणावराः

tasya sānuṣu haimeṣu ratnacitreṣu saṃsthitāḥ / skandanandimahākāla- gaṇeśādigaṇāvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्ध्नि देवादिदेवस्य स्थानं त्रिपुरविद्विषः । रुद्रायुतगणैर्जुष्टं ब्रह्माद्यैश्च सुरोत्तमैः

mūrdhni devādidevasya sthānaṃ tripuravidviṣaḥ / rudrāyutagaṇairjuṣṭaṃ brahmādyaiśca surottamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मेरुरधो ऽस्यान्ते दिक्षु ये भूधराः स्थिताः । तच्छिष्टानि नवद्वीपे वर्षाण्यस्मिन्निबोध मे

iti meruradho 'syānte dikṣu ye bhūdharāḥ sthitāḥ / tacchiṣṭāni navadvīpe varṣāṇyasminnibodha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषधो हेमकूटश्च हिमवांश्चाचलोत्तमाः । मेरोर्दक्षिणतो नीलः श्वेतः शृङ्गीति वामतः

niṣadho hemakūṭaśca himavāṃścācalottamāḥ / merordakṣiṇato nīlaḥ śvetaḥ śṛṅgīti vāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रद्वयविष्कम्भा दशोत्सेधा नवान्तराः । प्रागायतः सुपर्वाणाः सागराहितकोटयः

sahasradvayaviṣkambhā daśotsedhā navāntarāḥ / prāgāyataḥ suparvāṇāḥ sāgarāhitakoṭayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्धेनात्तविष्कम्भौ माल्यवद्गन्धमादनौ । याम्योत्तरौ प्राक्प्रतीच्योर् मेरुतस्तावदन्तरौ

tadardhenāttaviṣkambhau mālyavadgandhamādanau / yāmyottarau prākpratīcyor merutastāvadantarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चान्माल्यवतः प्राच्यां गन्धमादनशैलतः । इलावृतं नीलगिरेर् याम्यतो निषधादुदक्

paścānmālyavataḥ prācyāṃ gandhamādanaśailataḥ / ilāvṛtaṃ nīlagirer yāmyato niṣadhādudak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्राश्वं माल्यवत्प्राच्यां वर्षं भद्रजनाकुलम् । सुकेतनं केतुमालं प्रतीच्यां गन्धमादनात्

bhadrāśvaṃ mālyavatprācyāṃ varṣaṃ bhadrajanākulam / suketanaṃ ketumālaṃ pratīcyāṃ gandhamādanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषधाद्धरिवर्षे यद् याम्यतो हेमकूटतः । नाम्ना किंपुरुषं ख्यातं भारतं हिमवद्गिरेः

niṣadhāddharivarṣe yad yāmyato hemakūṭataḥ / nāmnā kiṃpuruṣaṃ khyātaṃ bhārataṃ himavadgireḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रम्यकाख्यमुदङ्नीलाद् धिरण्यं श्वेतपर्वतात् । यदुत्तरे शृङ्गवतः कुरुवर्षं तदुच्यते

ramyakākhyamudaṅnīlād dhiraṇyaṃ śvetaparvatāt / yaduttare śṛṅgavataḥ kuruvarṣaṃ taducyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्कम्भशैलाश्चत्वारो मेरोः स्थैर्याय वेधसा । लक्षार्धोन्नतः कॢप्तास् [ते] तेषां पूर्वेण मन्दरः

niṣkambhaśailāścatvāro meroḥ sthairyāya vedhasā / lakṣārdhonnataḥ kḷptās [te] teṣāṃ pūrveṇa mandaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतो हरिद्राचूर्णाभो याम्यतो गन्धमादनः । प्रतीच्यां विपुलो नीलः सुपार्श्वः सौम्यतो ऽरुणः

śveto haridrācūrṇābho yāmyato gandhamādanaḥ / pratīcyāṃ vipulo nīlaḥ supārśvaḥ saumyato 'ruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रयोजनच्छायास् तेषु कल्पद्रुमाः स्थिताः । कदम्बजम्ब्वावश्वत्थ- न्यग्रोधौ चोत्तरान्तिकाः

sahasrayojanacchāyās teṣu kalpadrumāḥ sthitāḥ / kadambajambvāvaśvattha- nyagrodhau cottarāntikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जम्बूफलरसोद्भूता मेरुं पर्येत्य निम्नगा । विवेश मूलमेवास्य कनकीकृत्य तां महीम्

jambūphalarasodbhūtā meruṃ paryetya nimnagā / viveśa mūlamevāsya kanakīkṛtya tāṃ mahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं पीत्वा पक्षिसर्पाखु- मृगशाखामृगादयः । बभूवुः काञ्चना ये च सत्त्वास्तस्यां कृताप्लवाः

taṃ pītvā pakṣisarpākhu- mṛgaśākhāmṛgādayaḥ / babhūvuḥ kāñcanā ye ca sattvāstasyāṃ kṛtāplavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वीपकेतुरभूज्जम्बूः कल्पशाखिषु सत्स्वपि । प्रभावातिशयात्ख्यातं जम्बूद्वीपमिदं ततः

dvīpaketurabhūjjambūḥ kalpaśākhiṣu satsvapi / prabhāvātiśayātkhyātaṃ jambūdvīpamidaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राच्यां विष्कम्भशैलस्य मूले चैत्ररथं वनम् । सरो ऽरुणोदकं नाम तत्र हेमाब्जमण्डितम्

prācyāṃ viṣkambhaśailasya mūle caitrarathaṃ vanam / saro 'ruṇodakaṃ nāma tatra hemābjamaṇḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याम्याद्रिमूले गन्धर्व- सुरसिद्धाप्सरोवृतम् । नन्दनं मानसं तत्र सरो मानसतस्करम्

yāmyādrimūle gandharva- surasiddhāpsarovṛtam / nandanaṃ mānasaṃ tatra saro mānasataskaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैभ्राजं वैपुले मूले सितोदश्च ह्रदोत्तमः । देवैर्निषेव्यते छन्नः कमलैरंशुमप्रभैः

vaibhrājaṃ vaipule mūle sitodaśca hradottamaḥ / devairniṣevyate channaḥ kamalairaṃśumaprabhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौपार्श्वे धृतिमन्नाम काननं भद्रको ह्रदः । सौगन्धिकाम्बुजच्छन्नः सेव्यते पितृभिः सदा

saupārśve dhṛtimannāma kānanaṃ bhadrako hradaḥ / saugandhikāmbujacchannaḥ sevyate pitṛbhiḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयोदशसहस्रायुर्- जम्बूफलरसाशनः । मेर्वालोकोपलब्धार्थो जनः सुत्वगिलावृते

trayodaśasahasrāyur- jambūphalarasāśanaḥ / mervālokopalabdhārtho janaḥ sutvagilāvṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षायुतायुर्नीलाब्ज- द्युतिः पनससारभुक् । केतुमाले जनो दिव्य- देहबन्धः सुखी बली

varṣāyutāyurnīlābja- dyutiḥ panasasārabhuk / ketumāle jano divya- dehabandhaḥ sukhī balī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रबिम्बद्युतिर्नीला- -ब्जाशनो भद्रवाजिनि । दशवर्षसहस्रायुर्- दुःखशोकभयोज्झितः

candrabimbadyutirnīlā- -bjāśano bhadravājini / daśavarṣasahasrāyur- duḥkhaśokabhayojjhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिंशदब्दसहस्रायुः कामवृक्षफलाशनः । युग्मप्रसूतिः कुरुषु श्यामापुष्पद्युतिर्जनः

triṃśadabdasahasrāyuḥ kāmavṛkṣaphalāśanaḥ / yugmaprasūtiḥ kuruṣu śyāmāpuṣpadyutirjanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतवेदसहस्रौ द्वाव् एकदिक्संधिलक्षितौ । सोमवाय्वाशयोः सिद्ध- मुनिचारणसेवितौ

bhūtavedasahasrau dvāv ekadiksaṃdhilakṣitau / somavāyvāśayoḥ siddha- municāraṇasevitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रभद्राकरौ द्वीपौ चन्द्ररक्ताब्जरुग्जनौ । ऐलावृतं तयोरायुः फलं मूलं च भोजनम्

candrabhadrākarau dvīpau candraraktābjarugjanau / ailāvṛtaṃ tayorāyuḥ phalaṃ mūlaṃ ca bhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्भावः कुरुष्वब्धौ सान्निध्यात्कीर्तितौ ततः । अध्यर्धानि सहस्राणि द्वादशायुर्हिरण्वति

antarbhāvaḥ kuruṣvabdhau sānnidhyātkīrtitau tataḥ / adhyardhāni sahasrāṇi dvādaśāyurhiraṇvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनस्येन्दुत्विषो नित्यम् अश्नतो लाकुचं फलम् । नीलनीरजरम्यस्य रम्यके द्वादशस्थितिः

janasyendutviṣo nityam aśnato lākucaṃ phalam / nīlanīrajaramyasya ramyake dvādaśasthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनस्याब्दसहस्राणि न्यग्रोधफलमश्नतः । रजतद्युतिरिक्ष्वादस् तावदायुर्हरौ जनः

janasyābdasahasrāṇi nyagrodhaphalamaśnataḥ / rajatadyutirikṣvādas tāvadāyurharau janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रौक्मः किंपुरुषे प्लक्ष- भोजनो ऽब्दायुतस्थितिः । इति किम्पुरुषादीनि वर्षाण्युक्तानि यानि ते

raukmaḥ kiṃpuruṣe plakṣa- bhojano 'bdāyutasthitiḥ / iti kimpuruṣādīni varṣāṇyuktāni yāni te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तेष्ववस्थाभेदो ऽस्ति विवर्तिषु कृतादिषु । युगानुरूपप्रज्ञायुस् तेजोबलधनप्रजः

na teṣvavasthābhedo 'sti vivartiṣu kṛtādiṣu / yugānurūpaprajñāyus tejobaladhanaprajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्टाकृष्टाशनो दुःख- त्रयार्तो भारते जनः । गुण एको यदुद्युक्तो नेष्टं किंचिन्न साधयेत्

kṛṣṭākṛṣṭāśano duḥkha- trayārto bhārate janaḥ / guṇa eko yadudyukto neṣṭaṃ kiṃcinna sādhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वासां फलभूमीनां कर्मभूः कारणं यतः । नवाब्धिस्रोतसि द्वीपा नव चात्रार्धकस्थले

sarvāsāṃ phalabhūmīnāṃ karmabhūḥ kāraṇaṃ yataḥ / navābdhisrotasi dvīpā nava cātrārdhakasthale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रद्वीपप्रभृतयो नामतस्तान्निबोध मे । इन्द्रद्वीपः कशेरुश्च ताम्रपर्णो गभस्तिमान्

indradvīpaprabhṛtayo nāmatastānnibodha me / indradvīpaḥ kaśeruśca tāmraparṇo gabhastimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागद्वीपश्चान्द्रमसो गान्धर्वो वारुणस्तथा । कुमारिकाख्यो नवमो नानापर्वतनिम्नगाः

nāgadvīpaścāndramaso gāndharvo vāruṇastathā / kumārikākhyo navamo nānāparvatanimnagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाजातिजनाकीर्णा भारताखे प्रकीर्तिताः । आग्नीध्रो नाम नृपतिर् जम्बूनाथो मनोः कुले

nānājātijanākīrṇā bhāratākhe prakīrtitāḥ / āgnīdhro nāma nṛpatir jambūnātho manoḥ kule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज्जातनृपसंज्ञाभिः कथ्यन्ते भारतादयः । क्षारक्षीरदधिस्नेह- रसमध्वामृतोदकैः

tajjātanṛpasaṃjñābhiḥ kathyante bhāratādayaḥ / kṣārakṣīradadhisneha- rasamadhvāmṛtodakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षादिद्विगुणा द्वीपा जम्बूद्वीपादयो वृताः । शाके शाकद्रुमस्त्वङ्गः शाकसंज्ञानिबन्धनः

lakṣādidviguṇā dvīpā jambūdvīpādayo vṛtāḥ / śāke śākadrumastvaṅgaḥ śākasaṃjñānibandhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशो ऽभूत्काञ्चनः कौशे स्वयंभुवि यियक्षति । क्रौञ्चे क्रौञ्चो हतो दैत्यः क्रौञ्चाद्रौ हेमकन्दरे

kuśo 'bhūtkāñcanaḥ kauśe svayaṃbhuvi yiyakṣati / krauñce krauñco hato daityaḥ krauñcādrau hemakandare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्देन युद्ध्वा सुचिरं चित्रमयी सुमायिना । स शैलस्तस्य दैत्यस्य ख्यातश्चित्रेण कर्मणा

skandena yuddhvā suciraṃ citramayī sumāyinā / sa śailastasya daityasya khyātaścitreṇa karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केतुतामगमत्तस्य नाम्ना क्रौञ्चं तदुच्यते । शाल्मले शाल्मलीवृक्षो हैमः साहस्रिको ऽर्कभाः

ketutāmagamattasya nāmnā krauñcaṃ taducyate / śālmale śālmalīvṛkṣo haimaḥ sāhasriko 'rkabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियो ऽमराणां तत्केतुः स तदाख्यानिबन्धनः । गोमेदे गोपतिर्नाम राजाभूद्गोसवोद्यतः

priyo 'marāṇāṃ tatketuḥ sa tadākhyānibandhanaḥ / gomede gopatirnāma rājābhūdgosavodyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याज्यो ऽभूद्वह्निकल्पानाम् औतथ्यानां मनोः कुले । स तेषु हरियज्ञाय प्रवृत्तेषु भृगून् गुरून्

yājyo 'bhūdvahnikalpānām autathyānāṃ manoḥ kule / sa teṣu hariyajñāya pravṛtteṣu bhṛgūn gurūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वव्रे तं गौतमः कोपा- दशपदगमत्क्षयम् । यज्ञवाटे ऽस्य ता गावो दग्धाः कोपाग्निना मुनेः

vavre taṃ gautamaḥ kopā- daśapadagamatkṣayam / yajñavāṭe 'sya tā gāvo dagdhāḥ kopāgninā muneḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मेदसा मही छन्ना गोमेदः स ततो ऽभवत् । नदी पुष्करिणी नाम हेमपुष्करमण्डिता

tanmedasā mahī channā gomedaḥ sa tato 'bhavat / nadī puṣkariṇī nāma hemapuṣkaramaṇḍitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया स पुष्करद्वीपः ख्यापितः सुरसेवितः । यथा किम्पुरुषाद्येषु कृतावासः सदा जनः

tayā sa puṣkaradvīpaḥ khyāpitaḥ surasevitaḥ / yathā kimpuruṣādyeṣu kṛtāvāsaḥ sadā janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाकद्वीपादिषु तथा क्षीरादिकृतभोजनः । हिमेन्दुहिमनीलाब्ज- सस्यकस्फटिकद्युतिः

śākadvīpādiṣu tathā kṣīrādikṛtabhojanaḥ / himenduhimanīlābja- sasyakasphaṭikadyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशवर्षसहस्रायुर्- नष्टदुःखैककण्टकः । सप्तमामुदधेरर्वाक् द्वे कोटी सत्रिकं दलम्

daśavarṣasahasrāyur- naṣṭaduḥkhaikakaṇṭakaḥ / saptamāmudadherarvāk dve koṭī satrikaṃ dalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाशच्च सहस्राणि कर्णाद्धेमाद्रिगर्भतः । ततो हिरण्मयी भूमिर् नानारत्नद्रुमाचला

pañcāśacca sahasrāṇi karṇāddhemādrigarbhataḥ / tato hiraṇmayī bhūmir nānāratnadrumācalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडार्थं वेधसा सृष्टा देवानां दशकोटिकी । लोकालोको बहिस्तस्या लोकालोकनियामकः

krīḍārthaṃ vedhasā sṛṣṭā devānāṃ daśakoṭikī / lokāloko bahistasyā lokālokaniyāmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजनायुतविष्कम्भस् तुङ्गशृङ्गपरिच्छदः । तस्य शृङ्गेषु तीक्ष्णांशोर् भासश्चन्द्रातपोपमाः

yojanāyutaviṣkambhas tuṅgaśṛṅgaparicchadaḥ / tasya śṛṅgeṣu tīkṣṇāṃśor bhāsaścandrātapopamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तापयति वैकृष्ट्याद् धामान्याशाभृतां मुने । तमः परस्तान्निबिडं लक्षाण्येकोनविंशतिः

na tāpayati vaikṛṣṭyād dhāmānyāśābhṛtāṃ mune / tamaḥ parastānnibiḍaṃ lakṣāṇyekonaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वारिंशत्सहस्राणि पञ्चत्रिंशच्च कोटयः । सप्तविंशतिलक्षाणि कोटिश्चैका समुद्ररात्

catvāriṃśatsahasrāṇi pañcatriṃśacca koṭayaḥ / saptaviṃśatilakṣāṇi koṭiścaikā samudrarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हैमं कटाहकं कोटिर् गर्भादेति समन्ततः । तिथिलक्षो भुवर्लोको ध्रुवप्रान्तो महीतलात्

haimaṃ kaṭāhakaṃ koṭir garbhādeti samantataḥ / tithilakṣo bhuvarloko dhruvaprānto mahītalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रुवे प्रान्तो क्स्त्स्; बुत् क़ुओतेद् अद् स्वच्छन्द १०: ५१६च्--५१७ब् wइथ् ध्रुवप्रान्तो, अन्द् ध्रुवप्रान्तो इस् सुप्पोर्तेद् ब्य् नारयण। तदूनकोटिस्वर्लोकः स्वर्गिवर्यसमाश्रयः । स्वर्लोक<> क्स्त्स्; बुत् क़ुओतेद् उप् तो थे एन्द् ओफ़् थिस् पाद अद् स्वच्छन्द १०:५१६च्--५१७ब्, wहिछ् इम्प्लिएस् थत् थिस् wओर्द् स्प्लित् wअस् मदे। महर्द्विकोटिर्यत्रास्ते मरीच्यादिमुनिव्रजः

dhruve prānto KSTS; but quoted ad Svacchanda 10: 516c--517b with dhruvaprānto, and dhruvaprānto is supported by Nārayaṇa. tadūnakoṭisvarlokaḥ svargivaryasamāśrayaḥ / svarloka<> KSTS; but quoted up to the end of this pāda ad Svacchanda 10:516c--517b, which implies that this word split was made. mahardvikoṭiryatrāste marīcyādimunivrajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनो ऽष्टकोट्यवच्छिन्नः पितृजह्नुजनाश्रयः । तपो ऽर्ककोटिर्यत्रास्ते महायोगी सनन्दनः

jano 'ṣṭakoṭyavacchinnaḥ pitṛjahnujanāśrayaḥ / tapo 'rkakoṭiryatrāste mahāyogī sanandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋभुः सनत्कुमारश्च सनकश्च महातपाः । ततः सत्य[म]धिःस्थानं सत्यलोकः स्वयम्भुवः

ṛbhuḥ sanatkumāraśca sanakaśca mahātapāḥ / tataḥ satya[ma]dhiḥsthānaṃ satyalokaḥ svayambhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामातिशयसम्पन्नः कोटयो नव सप्त च । सावित्री मूर्तिमत्यास्ते यत्र वेदाश्च सानुगाः

kāmātiśayasampannaḥ koṭayo nava sapta ca / sāvitrī mūrtimatyāste yatra vedāśca sānugāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्चतस्रः षट् चेति मधुत्रिपुरविद्विषोः । स्थाने ज्योतिष्मतीचित्रे कोटिरण्डकटाहकः

tataścatasraḥ ṣaṭ ceti madhutripuravidviṣoḥ / sthāne jyotiṣmatīcitre koṭiraṇḍakaṭāhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतकोटिप्रविस्तीर्ण इति ब्रह्माण्डगोलकः । भूयसा तुल्य एवायं सर्वस्रोतःसु मानतः

śatakoṭipravistīrṇa iti brahmāṇḍagolakaḥ / bhūyasā tulya evāyaṃ sarvasrotaḥsu mānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.