Narahari: Bodhasara 14.2

ज्ञानभूमिकाः जिज्ञासाऽथ विचाराख्या ततस्तु तनुमानसा । सत्त्वापत्तिरसंसक्तिः पदार्थाभाविनी तथा

jñānabhūmikāḥ jijñāsā'tha vicārākhyā tatastu tanumānasā / sattvāpattirasaṃsaktiḥ padārthābhāvinī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमी तुर्यमित्युक्ता तुर्यातीतमतः परम् । आसामेव नामान्तराणि । मुमुक्षा च समक्षा च परीक्षा च परोक्षका

saptamī turyamityuktā turyātītamataḥ param / āsāmeva nāmāntarāṇi / mumukṣā ca samakṣā ca parīkṣā ca parokṣakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरोक्षा महादीक्षा पराकक्षेति सप्त ताः । प्रथमा त्वधिकाराख्या द्वितीया श्रवणात्मिका

aparokṣā mahādīkṣā parākakṣeti sapta tāḥ / prathamā tvadhikārākhyā dvitīyā śravaṇātmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीया मननप्राया निदिध्यासश्चतुर्थिका । साक्षात्कारः पञ्चमी स्यात्षष्ठी परिणतिः स्मृता

tṛtīyā mananaprāyā nididhyāsaścaturthikā / sākṣātkāraḥ pañcamī syātṣaṣṭhī pariṇatiḥ smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमी तु परा काष्ठा सैव तुर्यमितीरिता । प्रथमायां तु विद्यार्थी द्वितीयायां पदार्थवित्

saptamī tu parā kāṣṭhā saiva turyamitīritā / prathamāyāṃ tu vidyārthī dvitīyāyāṃ padārthavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसंशयस्तृतीयायां चतुर्थ्यां पण्डितो भवेत् । प्राप्तानुभूतिः पञ्चम्यां षष्ठ्यामानन्दघूर्णितः

niḥsaṃśayastṛtīyāyāṃ caturthyāṃ paṇḍito bhavet / prāptānubhūtiḥ pañcamyāṃ ṣaṣṭhyāmānandaghūrṇitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमी सहजा तुर्या तुर्यातीतमतः परम् । भूमिका त्रितयं पूर्वं त्वत्र जाग्रदिति स्मृतम्

saptamī sahajā turyā turyātītamataḥ param / bhūmikā tritayaṃ pūrvaṃ tvatra jāgraditi smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिज्ञासोरत्र संसारो यथापूर्वं यतः स्थितः । चतुर्थी स्वप्न इत्युक्ता स्वप्नाभं यत्र वै जगत्

jijñāsoratra saṃsāro yathāpūrvaṃ yataḥ sthitaḥ / caturthī svapna ityuktā svapnābhaṃ yatra vai jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषुप्तिः शिथिला गाढा द्विविधाऽऽद्या तु पञ्चमी । षष्ठी गाढसुषुप्तिः स्यात्सप्तमी तुर्यमुच्यते

suṣuptiḥ śithilā gāḍhā dvividhā''dyā tu pañcamī / ṣaṣṭhī gāḍhasuṣuptiḥ syātsaptamī turyamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र प्रश्नः संसारमेव यो वेत्ति मोक्षमार्गं न वेत्ति यः । तस्य संसारिणः पूर्वं मुमुक्षा जायते कथम्

atra praśnaḥ saṃsārameva yo vetti mokṣamārgaṃ na vetti yaḥ / tasya saṃsāriṇaḥ pūrvaṃ mumukṣā jāyate katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यादृशो यस्य संस्कारस्तादृशी तस्य वासनाः । संसारसंस्कारवतो मुमुक्षा जायते कथम्

yādṛśo yasya saṃskārastādṛśī tasya vāsanāḥ / saṃsārasaṃskāravato mumukṣā jāyate katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्षे तु विषयो नास्ति सुखं न विषयैर्विना । इति मूढधियां पूर्वं मुमुक्षैव कथं भवेत्

mokṣe tu viṣayo nāsti sukhaṃ na viṣayairvinā / iti mūḍhadhiyāṃ pūrvaṃ mumukṣaiva kathaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रोतरम् । निष्कामा वा सकामा वा भक्तिर्विष्णोः शिवस्य वा । सप्रेम हृदये जाता मुमुक्षाकारणं हि तत्

atrotaram | niṣkāmā vā sakāmā vā bhaktirviṣṇoḥ śivasya vā / saprema hṛdaye jātā mumukṣākāraṇaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिच्छुद्धभावेन गङ्गातीरे तपः कृतम् । तत्पुण्यपरिपाकेन मुमुक्षा जायते सताम्

kadācicchuddhabhāvena gaṅgātīre tapaḥ kṛtam / tatpuṇyaparipākena mumukṣā jāyate satām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदुषां वीतरागाणामन्नपानादिसेवया । सङ्गत्या प्रणयेनापि मुमुक्षाऽऽकस्मिकी भवेत्

viduṣāṃ vītarāgāṇāmannapānādisevayā / saṅgatyā praṇayenāpi mumukṣā''kasmikī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदुक्तम् । मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये । यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः

taduktam | manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye / yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च वासिष्ठे । चलार्णवयुगच्छिद्रकूर्मग्रीवाप्रवेशवत् । अनेकजन्मनामन्ते विवेकी जायते पुमान्

tathā ca vāsiṣṭhe | calārṇavayugacchidrakūrmagrīvāpraveśavat / anekajanmanāmante vivekī jāyate pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोपास्तीनां कर्मणां तु चित्तशुद्धिः फलं मतम् । वेदनेच्छा वेदनं वा चित्रा सत्कर्मणां गतिः

sopāstīnāṃ karmaṇāṃ tu cittaśuddhiḥ phalaṃ matam / vedanecchā vedanaṃ vā citrā satkarmaṇāṃ gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदान्तैरपि जिज्ञासोस् तस्मात्कर्मोररी कृतम् । श्रद्धा चित्तस्य शान्तिश्च दान्तिश्चोपरमस्तथा । मुमुक्षा साधनानां हि संपत्प्रथमभूमिका

vedāntairapi jijñāsos tasmātkarmorarī kṛtam / śraddhā cittasya śāntiśca dāntiścoparamastathā / mumukṣā sādhanānāṃ hi saṃpatprathamabhūmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूपसदनं पूर्वं कर्त्तव्यं हि मुमुक्षुणा । गुरुमेवाभिगच्छेच्च विज्ञानार्थमिति श्रुतिः

gurūpasadanaṃ pūrvaṃ karttavyaṃ hi mumukṣuṇā / gurumevābhigacchecca vijñānārthamiti śrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तल्लक्षणानि । मोक्ष एव ममास्त्वीश माऽस्तु संसारदर्शनम् । इति यः सुदृढो भावो मुमुक्षालक्षणं हि तत्

tallakṣaṇāni | mokṣa eva mamāstvīśa mā'stu saṃsāradarśanam / iti yaḥ sudṛḍho bhāvo mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यक्षेत्रेषु या बुद्धिः पुण्यतीर्थेषु या रुचिः । मोक्षधर्मेषु या श्रद्धा मुमुक्षालक्षणं हि तत्

puṇyakṣetreṣu yā buddhiḥ puṇyatīrtheṣu yā ruciḥ / mokṣadharmeṣu yā śraddhā mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतः कुतश्चिदानीय ज्ञानशास्त्राण्यवेक्षते । चिन्तयंस्तस्य तात्पर्यं मुमुक्षालक्षणं हि तत्

yataḥ kutaścidānīya jñānaśāstrāṇyavekṣate / cintayaṃstasya tātparyaṃ mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महताऽपि प्रयत्नेन कुर्यात्पण्डितसङ्गतिम् । संस्थापयित्वा मूर्धानं तेषां चरणपङ्कजे

mahatā'pi prayatnena kuryātpaṇḍitasaṅgatim / saṃsthāpayitvā mūrdhānaṃ teṣāṃ caraṇapaṅkaje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रश्नान्मनोगतान्पृच्छेत्स्वाज्ञानं च प्रकाशयेत् । तेषामुत्तरवाक्यानां तात्पर्यं हृदि भावयेत्

praśnānmanogatānpṛcchetsvājñānaṃ ca prakāśayet / teṣāmuttaravākyānāṃ tātparyaṃ hṛdi bhāvayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाधर्मो रोचते यस्य यस्य धर्मे सदा रुचिः । काम्यधर्मे न च श्रद्धा मुमुक्षालक्षणं हि तत्

nādharmo rocate yasya yasya dharme sadā ruciḥ / kāmyadharme na ca śraddhā mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागद्वेषमदक्रोधलोभमत्सरवृत्तिषु । स्वभावाद्ग्लानिमाप्नोति मुमुक्षालक्षणं हि तत्

rāgadveṣamadakrodhalobhamatsaravṛttiṣu / svabhāvādglānimāpnoti mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र श्लोकः । प्रेक्षितुं न विजानाति प्रेक्षणे कुरुते मनः । लज्जां जहाति नैवेयं वयःसन्धिरयं किल

tatra ślokaḥ | prekṣituṃ na vijānāti prekṣaṇe kurute manaḥ / lajjāṃ jahāti naiveyaṃ vayaḥsandhirayaṃ kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चलिता स्वामिगेहाय वधूः खिद्यति रोदिति । इदमत्र समाधानं पदमग्रे दधाति यत्

calitā svāmigehāya vadhūḥ khidyati roditi / idamatra samādhānaṃ padamagre dadhāti yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.