Narahari: Bodhasara 16.10

अथ प्राणायामनिर्णयः । शरीराभ्यन्तरो वायुः प्राणापान इतीरितः । स एव गतिभेदेन संज्ञादशकमागतः

atha prāṇāyāmanirṇayaḥ | śarīrābhyantaro vāyuḥ prāṇāpāna itīritaḥ / sa eva gatibhedena saṃjñādaśakamāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वाधोगतिमुख्यं द्विरूपं तस्य गतिद्वयम् । ऊर्ध्वं गच्छन्भवेत्प्राणस्त्वपानः स्यादधश्चलन्

ūrdhvādhogatimukhyaṃ dvirūpaṃ tasya gatidvayam / ūrdhvaṃ gacchanbhavetprāṇastvapānaḥ syādadhaścalan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपानः कर्षति प्राणं प्राणोऽपानं च कर्षति । अनयोः शृङ्खला देहे तेन जीवो न निश्चलः

apānaḥ karṣati prāṇaṃ prāṇo'pānaṃ ca karṣati / anayoḥ śṛṅkhalā dehe tena jīvo na niścalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चले वाते चलं चित्तं निश्चले निश्चलं भवेत् । चित्ते चले चलः प्राणो निश्चले निश्चलो भवेत्

cale vāte calaṃ cittaṃ niścale niścalaṃ bhavet / citte cale calaḥ prāṇo niścale niścalo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चित्प्राणजयेनैव मनोनिश्चलतां भजेत् । कश्चिन्मनोजयेनैव प्राणनिश्चलतां भजेत्

kaścitprāṇajayenaiva manoniścalatāṃ bhajet / kaścinmanojayenaiva prāṇaniścalatāṃ bhajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चिद्द्वयजयेनैव मनोनिश्चलतां भजेत् । इति योगगतिज्ञानां त्रिविधा योगिनां गतिः

kaściddvayajayenaiva manoniścalatāṃ bhajet / iti yogagatijñānāṃ trividhā yogināṃ gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणद्वारा मनः साध्यं मतं हि हठयोगिनाम् । मनसैव मनः साध्यमिति विज्ञानयोगिनाम्

prāṇadvārā manaḥ sādhyaṃ mataṃ hi haṭhayoginām / manasaiva manaḥ sādhyamiti vijñānayoginām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनःप्राणद्वययुजस्ते तु श्रेष्ठतराः स्मृताः । चेच्छुष्कहठिनो मूढास्ते भण्डा न तु योगिनः

manaḥprāṇadvayayujaste tu śreṣṭhatarāḥ smṛtāḥ / cecchuṣkahaṭhino mūḍhāste bhaṇḍā na tu yoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते त्वर्धयोगिनः प्रोक्ताः क्षुद्रसिद्ध्यर्थयोगिनः । पिङ्गलेडा सुषुम्णा च मुख्यास्तिस्रस्तु नाडिषु

te tvardhayoginaḥ proktāḥ kṣudrasiddhyarthayoginaḥ / piṅgaleḍā suṣumṇā ca mukhyāstisrastu nāḍiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इडा वामा पिङ्गलान्या सुषुम्णा मध्यवर्तिनी । वामदक्षिणमार्गेण सदा वहति मारुतः

iḍā vāmā piṅgalānyā suṣumṇā madhyavartinī / vāmadakṣiṇamārgeṇa sadā vahati mārutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा द्वावपि रुध्येते प्राणमार्गौ सुयोगिना । तदाऽन्यत्सर्पवत्प्राणो रन्ध्रमाविशति स्वयम्

yadā dvāvapi rudhyete prāṇamārgau suyoginā / tadā'nyatsarpavatprāṇo randhramāviśati svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिता कुण्डलिनी मूले जीवशक्तिरनुत्तमा । तामुत्थाप्य तया सार्धं सुषुम्णां प्राण आविशेत्

sthitā kuṇḍalinī mūle jīvaśaktiranuttamā / tāmutthāpya tayā sārdhaṃ suṣumṇāṃ prāṇa āviśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषुम्णावाहिनि प्राणे ब्रह्मरन्ध्रं गते सति । तत्र निश्चलतां याते मनो निश्चलतां व्रजेत्

suṣumṇāvāhini prāṇe brahmarandhraṃ gate sati / tatra niścalatāṃ yāte mano niścalatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो यदि निरुध्येत केवलं ज्ञानयोगिना । प्राणापानौ नश्यतस्तु मनोनाशेन तत्क्षणात्

mano yadi nirudhyeta kevalaṃ jñānayoginā / prāṇāpānau naśyatastu manonāśena tatkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्सिद्धान्त एवैको हठविज्ञानयोगिनोः । शास्त्रोक्तमिति विज्ञाय निर्णयं प्राणचेतसोः

tasmātsiddhānta evaiko haṭhavijñānayoginoḥ / śāstroktamiti vijñāya nirṇayaṃ prāṇacetasoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणायामं मुनिः कुर्यान्मनोलयसमन्वितम्

prāṇāyāmaṃ muniḥ kuryānmanolayasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.