एवशब्दस्योदित इति (अनेन) सम्बन्धः । वाक्यार्थशब्दस्य वाक्यार्थावाचकत्वे ऽन्यत्तद्वाच्यं वाच्यम् । नह्यस्माभिर्लक्षकेनैव शब्देन वाच्यत्वमाशास्यते । किन्तु केनचिच्छब्देन वाच्यमेव केनचिच्छब्देन लक्ष्यमिति भावः । अयं चाङ्गीकारवादो ज्ञेयः । अन्विताभिधानस्य समर्थितत्वात् । ब्रह्मणो वाक्यार्थत्वं तु संसर्गत्वस्य संसृष्टत्वस्य वानङ्गीकारादयुक्तम् । वाक्यस्याखण्डार्थनिष्ठतया निरस्तत्वात् (इति) । *३,१७५* एवं व्यभिचारं निरस्य सुस्था प्रसङ्गमूलभूता व्याप्तिरित्याह नावाच्यमिति ॥ नावाच्यं तेन किञ्चित् स्याद् ॥। लक्ष्यमिति शेषः । अथवा ब्रह्मणो ऽवाच्यत्वे तस्य वस्तुत्वमेव न स्यात् । यतो ऽवाच्यम् । किञ्चिदपि नास्ति इति प्रसङ्गान्तरसूचनमिदम् । ब्रह्मावाच्यतं न श्रुत्यर्थः ननु"यतो वाचो निवर्तन्तेऽ; इत्याद्यागमविरोधात्कालात्ययापदिष्यमीक्षणीयत्वेन वाच्यत्वसाधनम् । प्रसङ्गानां च विपर्ययापर्यवसानमिति । स्यादेतदेवम् । यदि ब्रह्मावाच्यत्वं श्रुत्यर्थः स्यात् । न चैवम् । तथा व्याख्याने स्वक्रियाविरोधापत्तेरित्याह यत इति ॥ ॥। यत इत्यादिकैर्वदन् । अवाच्यत्वं कथं ब्रूयान्मूको ऽहमितिवत् सुधीः
evaśabdasyodita iti (anena) sambandhaḥ / vākyārthaśabdasya vākyārthāvācakatve 'nyattadvācyaṃ vācyam / nahyasmābhirlakṣakenaiva śabdena vācyatvamāśāsyate / kintu kenacicchabdena vācyameva kenacicchabdena lakṣyamiti bhāvaḥ / ayaṃ cāṅgīkāravādo jñeyaḥ / anvitābhidhānasya samarthitatvāt / brahmaṇo vākyārthatvaṃ tu saṃsargatvasya saṃsṛṣṭatvasya vānaṅgīkārādayuktam / vākyasyākhaṇḍārthaniṣṭhatayā nirastatvāt (iti) / *3,175* evaṃ vyabhicāraṃ nirasya susthā prasaṅgamūlabhūtā vyāptirityāha nāvācyamiti // nāvācyaṃ tena kiñcit syād ... lakṣyamiti śeṣaḥ / athavā brahmaṇo 'vācyatve tasya vastutvameva na syāt / yato 'vācyam / kiñcidapi nāsti iti prasaṅgāntarasūcanamidam / brahmāvācyataṃ na śrutyarthaḥ nanu"yato vāco nivartante'; ityādyāgamavirodhātkālātyayāpadiṣyamīkṣaṇīyatvena vācyatvasādhanam / prasaṅgānāṃ ca viparyayāparyavasānamiti / syādetadevam / yadi brahmāvācyatvaṃ śrutyarthaḥ syāt / na caivam / tathā vyākhyāne svakriyāvirodhāpatterityāha yata iti // ... yata ityādikairvadan / avācyatvaṃ kathaṃ brūyānmūko 'hamitivat sudhīḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.