निर्गुणं वस्तु केन मानेन विज्ञेयम् । न केनापि । कुतः । अज्ञेयत्वात् । ज्ञेयमेव हि प्रमेयं दृष्टं घटादि । शब्दप्रमाणाविषयत्वे ऽवाच्यत्वं हेतुः । वाच्यस्यैव तद्विषयत्वदर्शनात् । ज्ञेयत्वाङ्गीकारे च निर्गुणत्वव्याघातात् । *३,२३४* निर्गुणस्य अमेयत्वे लक्षणयापि वृत्तिर्नसंभवति अस्त्वप्रमेयमेव निर्गुणं ब्रह्म, ततः किमित्यत आह अमेयं चेदिति ॥ अमेयं चेन्न शास्त्रस्य तत्र वृत्तिः कथञ्चन निर्गुणं ब्रह्मामेयं चेदङ्गीकृतम् । तर्ह्यमेयत्वात्तत्र शास्त्रस्य कथञ्चनलक्षणयापि वृत्तिर्न सम्भवतीति समन्वयसूत्रं व्यथर्मेव प्राप्तम् । लक्षणा हि लक्ष्यार्थप्रमितिपूर्विका दृष्टा । नहि तीरं स्वरूपतो गङ्गासम्बन्धित्वेन च प्रमाणतो ऽप्रतिपन्नं गङ्गाशब्देन ज्ञाप्यते । लाक्षणिको ऽपि हि शब्दो लक्ष्यप्रमोत्पादाय प्रयुज्यते । अन्यथा प्रयोजनान्तराभावेन वैयर्थ्यप्रसङ्गात् । तथा चाप्रमेये हेतुफलयोरसम्भवात्कथं लक्षणासम्भवः । ननु प्रसिद्धिरेव लक्षणाहेतुर्न प्रमाणप्रसिद्धिः विशेषणवैयर्थ्यात् । तथाच स्वतः सिद्धे कथं लक्षणा न सम्भवतीति । एवं तर्हि सुतरां लक्षणा नोपपद्यत इति वक्ष्यति । ननु लाक्षणिकाः शब्दा लक्ष्यप्रमामनुत्पादयन्तो ऽपि विपरीताकारव्यावर्तनेन (एव) प्रयोजनवन्तो भविष्यन्तीति । न । निराकृतत्वादिति । *३,२३५* ज्ञानानन्दाद्यनन्तगुणार्णवत्वेन सगुणं परब्रह्मैव जिज्ञास्यम् निर्गुणे समन्वयं निराकृत्य व्यतिरेकमुखेनोपसंहरति तस्मादिति ॥ तस्माच्छास्त्रेण जिज्ञास्यमस्मदीयं गुणार्णवम्
nirguṇaṃ vastu kena mānena vijñeyam / na kenāpi / kutaḥ / ajñeyatvāt / jñeyameva hi prameyaṃ dṛṣṭaṃ ghaṭādi / śabdapramāṇāviṣayatve 'vācyatvaṃ hetuḥ / vācyasyaiva tadviṣayatvadarśanāt / jñeyatvāṅgīkāre ca nirguṇatvavyāghātāt / *3,234* nirguṇasya ameyatve lakṣaṇayāpi vṛttirnasaṃbhavati astvaprameyameva nirguṇaṃ brahma, tataḥ kimityata āha ameyaṃ cediti // ameyaṃ cenna śāstrasya tatra vṛttiḥ kathañcana nirguṇaṃ brahmāmeyaṃ cedaṅgīkṛtam / tarhyameyatvāttatra śāstrasya kathañcanalakṣaṇayāpi vṛttirna sambhavatīti samanvayasūtraṃ vyatharmeva prāptam / lakṣaṇā hi lakṣyārthapramitipūrvikā dṛṣṭā / nahi tīraṃ svarūpato gaṅgāsambandhitvena ca pramāṇato 'pratipannaṃ gaṅgāśabdena jñāpyate / lākṣaṇiko 'pi hi śabdo lakṣyapramotpādāya prayujyate / anyathā prayojanāntarābhāvena vaiyarthyaprasaṅgāt / tathā cāprameye hetuphalayorasambhavātkathaṃ lakṣaṇāsambhavaḥ / nanu prasiddhireva lakṣaṇāheturna pramāṇaprasiddhiḥ viśeṣaṇavaiyarthyāt / tathāca svataḥ siddhe kathaṃ lakṣaṇā na sambhavatīti / evaṃ tarhi sutarāṃ lakṣaṇā nopapadyata iti vakṣyati / nanu lākṣaṇikāḥ śabdā lakṣyapramāmanutpādayanto 'pi viparītākāravyāvartanena (eva) prayojanavanto bhaviṣyantīti / na / nirākṛtatvāditi / *3,235* jñānānandādyanantaguṇārṇavatvena saguṇaṃ parabrahmaiva jijñāsyam nirguṇe samanvayaṃ nirākṛtya vyatirekamukhenopasaṃharati tasmāditi // tasmācchāstreṇa jijñāsyamasmadīyaṃ guṇārṇavam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.