एवमपि यदि स्वप्रकाशतया तद्ब्रह्म स्यात् तर्ह्यस्तु । किन्तु समन्वयविषयतया न वक्तव्यम् । यतो ऽस्मच्छास्त्रगं वेदादिविषयो न भवति । तद्विषयत्वे स्वप्रकाशत्वहानिप्रसङ्गात् । प्रकाशान्तरव्यावृत्तिर्हि स्वप्रकाशशब्देनाभिप्रेता मायावादिना । तदिदमेकं सन्धित्सतो ऽन्यच्च्यवत इत्यायातम् । यद्ब्रह्मास्तित्वमभिलषितः शास्त्राविषयत्वमापतितम् । वादीति परिहासः । माशब्दो ऽयं न माङ् । अतो लिङा सम्बन्धः । *३,२४१* वचनजन्यज्ञानाविषयतया स्वप्रकाशत्वं वचनजन्यज्ञानविषयतया इति वचनविषयत्वं व्याहतम् आह । स्वप्रकाशस्यापि ब्रह्मणो न शास्त्रविषयत्वं विरुद्धम् । वचनजन्यस्फुरणाश्रयतया तत्कर्मतया वा वचनविषयत्वाभावेन स्वप्रकाशत्वम् । वचनजन्यवृत्तिव्याप्यतया तद्विषयत्वं चेति व्यवस्थोपपत्तेरिति । तदसत् । स्फुरणं हि ज्ञातता वा ज्ञानं वा । नाद्यः । स्वरूपस्यैव निराकरिष्यमाणत्वात् । द्वितीये ऽपि ज्ञानाश्रयतया विषयत्वं न क्वचिदिति कर्मत्वमेवाश्रयणीयम् । ज्ञानकर्मत्वं च ज्ञानविषयतातिरिक्तं नास्ति । ततश्च वचनजन्यज्ञानाविषयत्वमुक्तं स्यात् । वृत्तिरिति च ज्ञानं तदतिरिक्तं बोध्यते । न तावत्तदतिरिक्तम् । प्रमाणाभावात् । आद्ये तु व्याप्यत्वं न विषयत्वातिरिक्तं निरूपयितुं शक्यमिति वचनजन्यज्ञानविषयत्वमेवोक्तं स्यात् । तथाच व्याघातप्रसङ्गेन नैकमपि सिद्धयतीत्याशवानाह अवाच्यमिति ॥ अवाच्यं वाच्यमित्युक्तवा किमित्युन्मत्तवन्मृषा । अस्मच्छास्त्रस्य चौर्याय यतते स्वोक्तिदूषकः
evamapi yadi svaprakāśatayā tadbrahma syāt tarhyastu / kintu samanvayaviṣayatayā na vaktavyam / yato 'smacchāstragaṃ vedādiviṣayo na bhavati / tadviṣayatve svaprakāśatvahāniprasaṅgāt / prakāśāntaravyāvṛttirhi svaprakāśaśabdenābhipretā māyāvādinā / tadidamekaṃ sandhitsato 'nyaccyavata ityāyātam / yadbrahmāstitvamabhilaṣitaḥ śāstrāviṣayatvamāpatitam / vādīti parihāsaḥ / māśabdo 'yaṃ na māṅ / ato liṅā sambandhaḥ / *3,241* vacanajanyajñānāviṣayatayā svaprakāśatvaṃ vacanajanyajñānaviṣayatayā iti vacanaviṣayatvaṃ vyāhatam āha / svaprakāśasyāpi brahmaṇo na śāstraviṣayatvaṃ viruddham / vacanajanyasphuraṇāśrayatayā tatkarmatayā vā vacanaviṣayatvābhāvena svaprakāśatvam / vacanajanyavṛttivyāpyatayā tadviṣayatvaṃ ceti vyavasthopapatteriti / tadasat / sphuraṇaṃ hi jñātatā vā jñānaṃ vā / nādyaḥ / svarūpasyaiva nirākariṣyamāṇatvāt / dvitīye 'pi jñānāśrayatayā viṣayatvaṃ na kvaciditi karmatvamevāśrayaṇīyam / jñānakarmatvaṃ ca jñānaviṣayatātiriktaṃ nāsti / tataśca vacanajanyajñānāviṣayatvamuktaṃ syāt / vṛttiriti ca jñānaṃ tadatiriktaṃ bodhyate / na tāvattadatiriktam / pramāṇābhāvāt / ādye tu vyāpyatvaṃ na viṣayatvātiriktaṃ nirūpayituṃ śakyamiti vacanajanyajñānaviṣayatvamevoktaṃ syāt / tathāca vyāghātaprasaṅgena naikamapi siddhayatītyāśavānāha avācyamiti // avācyaṃ vācyamityuktavā kimityunmattavanmṛṣā / asmacchāstrasya cauryāya yatate svoktidūṣakaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.