नच तदपि दुर्वचम् । सदसद्वैलक्षण्यस्यैव तत्त्वात् । तच्चोक्तविधया व्यावहारिकप्रातिभासिकभेदाद् द्विविधम् । तत्र व्यावहारिकस्य प्रपञ्चस्य सदसद्विलक्षस्य सद्विलक्षणत्वादुपपन्नं श्रुत्यादिना मिथ्यात्वसमर्थनम् । असद्विलक्षणत्वात्तदन्तर्गतस्य प्रमाणादेः साधकत्वं चेति । स्यादेतदेवं कथञ्चिद्यदि विश्वस्य सदसद्विलक्षणत्वं स्यात् । तदेव न सिद्धयतीत्याह वैलक्षण्यं सदसतोरिति ॥ विश्वस्येति शेषः । सदसतोरिति सम्बन्धमात्रे षष्ठी । तथाच सदसद्भयामित्यर्थः । एतेन । प्रमाणविकल्पनिरासेन । तथाहि । विश्वस्य सदसद्वैलक्षण्यं किं सता प्रमाणेन साध्यते । उतासता । अथ सदसद्विलक्षणेन । नाद्यः । वादिनो ऽनुपपत्तेः । न द्वितीयतृतीयौ । प्रतिवादिनो ऽसम्प्रतिपत्तेरिति । नन्वत्र सदसद्वैलक्षण्ये साधकत्वं न स्यादिति प्रसङ्गो वाच्यः । नच तत्र व्याप्तिः । मैवम् । साक्षिणि व्याप्त्यवधारणोपपत्तेः । सत्त्वाभावे साधकत्वं न स्यादिति वा प्रसङ्गं वक्ष्यामः । तत्रासत्त्वमुपाधिरिति चेन्न । तस्य सत्त्वाभावानतिरेकात् । तद्भङ्गस्य च प्रागनिर्वचनीयसिद्धेरशक्यत्वात् । एतेन सद्विलक्षणत्वान्मिथ्यात्वोपपादनसद्विलक्षणत्वात्साधकत्वं चोपपन्नमिति परास्तम् । सद्वैलक्षण्ये ऽसत्त्वापत्त्या साधकत्वाभावास्यासद्वैलक्षण्ये च सत्त्वापातेन मिथ्यात्वोपपादनस्यासम्भवस्यापत्तेः । प्रागनिर्वाच्यसिद्धेर्व्याप्तिद्वयनिरासायोगात् । असद्वैलक्षण्यमात्रेण हानादिव्यवहारोपपत्तौ शुक्तिरजतादावपि तत्प्रसङ्गः । मायाविद्यावैलक्षण्यान्नैवमिति चेन्न । तस्य निराकरिष्यमाणत्वात् । वैलक्षण्यमात्रस्य प्र्रकृतानुपयोगादिति । आस्तां वा सत्त्वादिविकल्पनिरासेन दूषणाभिधानम् । प्रमाणमेव प्रपञ्चानिर्वचनीयतायां नोपपद्यते । नहि नेहनानेत्यादिश्रुतिः सदसद्वैलक्षण्यलक्षणानिर्वचनीयतां विश्वस्य वक्ति । *२,७०* वैलक्षण्यं सतश्चापि स्वयं सद्भेदवादिनः । असतश्चापि विश्वस्य तेनानिष्यं कथं भवेत्
naca tadapi durvacam / sadasadvailakṣaṇyasyaiva tattvāt / taccoktavidhayā vyāvahārikaprātibhāsikabhedād dvividham / tatra vyāvahārikasya prapañcasya sadasadvilakṣasya sadvilakṣaṇatvādupapannaṃ śrutyādinā mithyātvasamarthanam / asadvilakṣaṇatvāttadantargatasya pramāṇādeḥ sādhakatvaṃ ceti / syādetadevaṃ kathañcidyadi viśvasya sadasadvilakṣaṇatvaṃ syāt / tadeva na siddhayatītyāha vailakṣaṇyaṃ sadasatoriti // viśvasyeti śeṣaḥ / sadasatoriti sambandhamātre ṣaṣṭhī / tathāca sadasadbhayāmityarthaḥ / etena / pramāṇavikalpanirāsena / tathāhi / viśvasya sadasadvailakṣaṇyaṃ kiṃ satā pramāṇena sādhyate / utāsatā / atha sadasadvilakṣaṇena / nādyaḥ / vādino 'nupapatteḥ / na dvitīyatṛtīyau / prativādino 'sampratipatteriti / nanvatra sadasadvailakṣaṇye sādhakatvaṃ na syāditi prasaṅgo vācyaḥ / naca tatra vyāptiḥ / maivam / sākṣiṇi vyāptyavadhāraṇopapatteḥ / sattvābhāve sādhakatvaṃ na syāditi vā prasaṅgaṃ vakṣyāmaḥ / tatrāsattvamupādhiriti cenna / tasya sattvābhāvānatirekāt / tadbhaṅgasya ca prāganirvacanīyasiddheraśakyatvāt / etena sadvilakṣaṇatvānmithyātvopapādanasadvilakṣaṇatvātsādhakatvaṃ copapannamiti parāstam / sadvailakṣaṇye 'sattvāpattyā sādhakatvābhāvāsyāsadvailakṣaṇye ca sattvāpātena mithyātvopapādanasyāsambhavasyāpatteḥ / prāganirvācyasiddhervyāptidvayanirāsāyogāt / asadvailakṣaṇyamātreṇa hānādivyavahāropapattau śuktirajatādāvapi tatprasaṅgaḥ / māyāvidyāvailakṣaṇyānnaivamiti cenna / tasya nirākariṣyamāṇatvāt / vailakṣaṇyamātrasya prrakṛtānupayogāditi / āstāṃ vā sattvādivikalpanirāsena dūṣaṇābhidhānam / pramāṇameva prapañcānirvacanīyatāyāṃ nopapadyate / nahi nehanānetyādiśrutiḥ sadasadvailakṣaṇyalakṣaṇānirvacanīyatāṃ viśvasya vakti / *2,70* vailakṣaṇyaṃ sataścāpi svayaṃ sadbhedavādinaḥ / asataścāpi viśvasya tenāniṣyaṃ kathaṃ bhavet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.