अथवा सर्वथा सत्त्वानधिकरणत्वं विवक्षितम् । नाद्यः । विश्वस्यासतो ऽपि वैलक्षण्यं तावन्मम स्वयमेव सतो ऽपि वैलक्षण्यं सत्त्वानधिकरणत्वमपि स्वयमेव । कथम् । सत्त्वभेदवादिनो मम सतो ऽपि सत्त्वान्तरानधिकरणत्वाङ्गीकारात् । तथाच सिद्धेन तेन साध्यमानेन ममानिष्यं कथं भवेत् । एवमेव चतुर्थनिराकरणमपि व्याख्येयम् । न द्वितीयतृतीयौ । विश्वस्यासतो वैलक्षण्यमसत्त्वानधिकरणत्वं तावन्मम स्वयमेव । सतो वैलक्षण्यमनेकसत्त्वानधिकरणत्वम् । सर्वसत्त्वानधिकरणत्वं तावन्मम स्वयमेव । सतो वैलक्षण्यमनेकसत्त्वानधिकरणत्वम् । सर्वसत्त्वानधिकरणत्वमपि स्वयं सदेव । कथम् । भेदवादिनैकैकस्यार्थस्यानेकसर्वसत्त्वास्वीकारात् । स्वीकारे च भेदभङ्गः स्यात् । ततश्च तेनानिष्यं कथं भवेत् । न पञ्चमः । यतः सत एवासतो वैलक्षण्यं स्वयं तदेव । नियतमेवास्ति । यतश्चासत एव सतो वैलक्षण्यमपि नियतमेवातस्तेन साध्यमानेन विश्वस्य सदसत्त्वापत्त्या भेदवादिनः कथमनिष्यं भवेत् । मया ह्येकस्यैव सदसत्त्वमङ्गीकृतम् । स्वोपाधौ प्रतिषेधाप्रतियोगित्वात्परोपाधौ च तत्प्रतियोगित्वात् । द्वयोरपि सर्वथा प्रतिषेधात्कथं सदसत्त्वप्रसङ्ग इति चेत्तर्ह्यसत एव सतो वैलक्षण्यं स्वयं सन्नियतमेव । अतः सद्वैलक्षण्यमुक्तवा पुनरसतो ऽपि वैलक्षण्येन व्याहतेन प्रतिज्ञातेन भेदवादिनः कथमनिष्यं भवेत् । एवं सत एवासतो ऽपि वैलक्षण्यं नियतमित्यसद्वैलक्षण्यमुक्तवा पुनर्विश्वस्य सद्वैलक्षण्यप्रतिज्ञा व्याहता द्रष्टव्या । नह्यनिर्वाच्यसिद्धेः प्रागयं विप्रतिषेधो निवारयितुं शक्यः । अस्मादेव हेतोस्तत्सिद्धिरिति चेत्तर्हि माता वन्ध्येति प्रतिज्ञा कुतो विप्रतिषिद्धा । वक्ष्यमाणहेतुनैव प्रतिज्ञातार्थसिद्धेस्तत्रापि सुवचत्वात् । "सम्भावितः प्रतिज्ञाया अर्थः साध्येत हेतुनाऽ; इति न्यायात्तत्र हेत्वाकाङ्क्षैव नास्तीति चेत्सत्यम् । किञ्च सत एव विश्वस्यासतो वैलक्षण्यं स्वयं सदेव । साक्षिप्रमितमस्ति । अतस्तेन बाधितेन सर्वथा सत्त्वानधिकरणत्वेन प्रतिज्ञातेन भेदवादिनः कथमनिष्यं भवेत् । अमुख्यसत्त्वावेदकं प्रमाणं तदिति चेत् । मम तावन्मुख्यमेव तत्सत्वमित्युक्तम् । परकीयप्रमाणतर्काणामद्यापि गहने निविष्टत्वादिति । केचित्ते तवानिष्यं कतं न भवेदिति व्याचक्षते । तत्र न पादादाविति प्रतिषेधस्य नञा निर्दिष्यमनित्यमिति समाधानमवसेयम् । *२,९९* यद्युच्यते ऽपि सर्वस्मादिति सद्भेदसंस्थितिः । सन्मात्रत्वं ब्रह्मणो ऽपि तस्मात् तदपि नो भवेत्
athavā sarvathā sattvānadhikaraṇatvaṃ vivakṣitam / nādyaḥ / viśvasyāsato 'pi vailakṣaṇyaṃ tāvanmama svayameva sato 'pi vailakṣaṇyaṃ sattvānadhikaraṇatvamapi svayameva / katham / sattvabhedavādino mama sato 'pi sattvāntarānadhikaraṇatvāṅgīkārāt / tathāca siddhena tena sādhyamānena mamāniṣyaṃ kathaṃ bhavet / evameva caturthanirākaraṇamapi vyākhyeyam / na dvitīyatṛtīyau / viśvasyāsato vailakṣaṇyamasattvānadhikaraṇatvaṃ tāvanmama svayameva / sato vailakṣaṇyamanekasattvānadhikaraṇatvam / sarvasattvānadhikaraṇatvaṃ tāvanmama svayameva / sato vailakṣaṇyamanekasattvānadhikaraṇatvam / sarvasattvānadhikaraṇatvamapi svayaṃ sadeva / katham / bhedavādinaikaikasyārthasyānekasarvasattvāsvīkārāt / svīkāre ca bhedabhaṅgaḥ syāt / tataśca tenāniṣyaṃ kathaṃ bhavet / na pañcamaḥ / yataḥ sata evāsato vailakṣaṇyaṃ svayaṃ tadeva / niyatamevāsti / yataścāsata eva sato vailakṣaṇyamapi niyatamevātastena sādhyamānena viśvasya sadasattvāpattyā bhedavādinaḥ kathamaniṣyaṃ bhavet / mayā hyekasyaiva sadasattvamaṅgīkṛtam / svopādhau pratiṣedhāpratiyogitvātparopādhau ca tatpratiyogitvāt / dvayorapi sarvathā pratiṣedhātkathaṃ sadasattvaprasaṅga iti cettarhyasata eva sato vailakṣaṇyaṃ svayaṃ sanniyatameva / ataḥ sadvailakṣaṇyamuktavā punarasato 'pi vailakṣaṇyena vyāhatena pratijñātena bhedavādinaḥ kathamaniṣyaṃ bhavet / evaṃ sata evāsato 'pi vailakṣaṇyaṃ niyatamityasadvailakṣaṇyamuktavā punarviśvasya sadvailakṣaṇyapratijñā vyāhatā draṣṭavyā / nahyanirvācyasiddheḥ prāgayaṃ vipratiṣedho nivārayituṃ śakyaḥ / asmādeva hetostatsiddhiriti cettarhi mātā vandhyeti pratijñā kuto vipratiṣiddhā / vakṣyamāṇahetunaiva pratijñātārthasiddhestatrāpi suvacatvāt / "sambhāvitaḥ pratijñāyā arthaḥ sādhyeta hetunā'; iti nyāyāttatra hetvākāṅkṣaiva nāstīti cetsatyam / kiñca sata eva viśvasyāsato vailakṣaṇyaṃ svayaṃ sadeva / sākṣipramitamasti / atastena bādhitena sarvathā sattvānadhikaraṇatvena pratijñātena bhedavādinaḥ kathamaniṣyaṃ bhavet / amukhyasattvāvedakaṃ pramāṇaṃ taditi cet / mama tāvanmukhyameva tatsatvamityuktam / parakīyapramāṇatarkāṇāmadyāpi gahane niviṣṭatvāditi / kecitte tavāniṣyaṃ kataṃ na bhavediti vyācakṣate / tatra na pādādāviti pratiṣedhasya nañā nirdiṣyamanityamiti samādhānamavaseyam / *2,99* yadyucyate 'pi sarvasmāditi sadbhedasaṃsthitiḥ / sanmātratvaṃ brahmaṇo 'pi tasmāt tadapi no bhavet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.