Library·Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version·1·1.1·1.1.99

Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 1.1.99

NMABB 1.1.99

*३,३८* ॥। (लिने २०:) अन्यथा श्वेतकेतूद्दालकाख्यायिकया प्रतिपादितत्वादद्वैतमपि न श्रुत्यभिप्रायः स्यात् । "तद्धैतत्पश्यन् ऋषिर्वामदेवः प्रतिपेदेहं ब्रह्मास्मिऽ; इत्यपि परोपासनानुवादो न स्वार्थे तात्पर्यवान् स्यात्"अथ यो ऽन्यां देवतामुपास्तेऽ; इतयुपासनाप्रकरणत्वात् । तथाच बहुविप्लवः स्यात् । तस्मात्सूत्रकारस्यैवायमभिप्रायो यज्जगज्जन्मादिकारणत्वं ब्रह्मणः स्वरूपान्तर्गतमेव लक्षणमिति । तथाच विस्पष्टतदीयवाक्यान्तरबलादस्यापि सूत्रस्य स्वरूपलक्षणपरत्वमेवेति । *३,४२* यत एवं जगज्जन्मादिकारणत्वं स्वलक्षणमत्र सूत्रे ब्रह्मणो ऽभिधीयते, ततो न परमते ऽस्य सूत्रस्यारम्भ एवोपपद्यते । इत्याह अत इति ॥ अतो जीवैक्यमपि स निराचक्रे जगद्गुरुः लक्षणं हि सजातीयविजातीयव्यवच्छेदार्थं भवति । यथाऽह"समानासमानजातीयव्यवच्छेदो वा लक्षणार्थःऽ; इति । तथाचानेन लक्षणेन सजातीयाज्जीवाद्विजातीयाज्जडाच्च ब्रह्मव्यावर्तितं सूत्रकारेण । जीवैक्यनिराकरणसूत्रस्यारम्भः कथं जीवैक्यवादिनां स्यात् । स्याद्यदीदं कथञ्चित् (स्यात्कथञ्चिद्यदीदं) तटस्थलक्षणं स्यात् । स्वरूपलक्षणमिति चोपपादितम् । *३,४३* स्यादयमद्वैतिनामनुपपन्नो लक्षणारम्भो यदीदं जीवव्यावृत्त्यर्थं लक्षणमुक्तं स्यात् । जडमात्रव्यावृत्त्यर्थं तु लक्षणे व्याख्यायमाने कथं जीवैक्यवादिनां लक्षणसूत्रारम्भो ऽनुपपन्न इत्यत आह नहीति ॥ नहि जन्मादिहेतुत्वं जीवस्य जगतो भवेत्

*3,38* ... (line 20:) anyathā śvetaketūddālakākhyāyikayā pratipāditatvādadvaitamapi na śrutyabhiprāyaḥ syāt / "taddhaitatpaśyan ṛṣirvāmadevaḥ pratipedehaṃ brahmāsmi'; ityapi paropāsanānuvādo na svārthe tātparyavān syāt"atha yo 'nyāṃ devatāmupāste'; itayupāsanāprakaraṇatvāt / tathāca bahuviplavaḥ syāt / tasmātsūtrakārasyaivāyamabhiprāyo yajjagajjanmādikāraṇatvaṃ brahmaṇaḥ svarūpāntargatameva lakṣaṇamiti / tathāca vispaṣṭatadīyavākyāntarabalādasyāpi sūtrasya svarūpalakṣaṇaparatvameveti / *3,42* yata evaṃ jagajjanmādikāraṇatvaṃ svalakṣaṇamatra sūtre brahmaṇo 'bhidhīyate, tato na paramate 'sya sūtrasyārambha evopapadyate / ityāha ata iti // ato jīvaikyamapi sa nirācakre jagadguruḥ lakṣaṇaṃ hi sajātīyavijātīyavyavacchedārthaṃ bhavati / yathā'ha"samānāsamānajātīyavyavacchedo vā lakṣaṇārthaḥ'; iti / tathācānena lakṣaṇena sajātīyājjīvādvijātīyājjaḍācca brahmavyāvartitaṃ sūtrakāreṇa / jīvaikyanirākaraṇasūtrasyārambhaḥ kathaṃ jīvaikyavādināṃ syāt / syādyadīdaṃ kathañcit (syātkathañcidyadīdaṃ) taṭasthalakṣaṇaṃ syāt / svarūpalakṣaṇamiti copapāditam / *3,43* syādayamadvaitināmanupapanno lakṣaṇārambho yadīdaṃ jīvavyāvṛttyarthaṃ lakṣaṇamuktaṃ syāt / jaḍamātravyāvṛttyarthaṃ tu lakṣaṇe vyākhyāyamāne kathaṃ jīvaikyavādināṃ lakṣaṇasūtrārambho 'nupapanna ityata āha nahīti // nahi janmādihetutvaṃ jīvasya jagato bhavet

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/NMABB/1.1.99

Cite as: Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 1.1.99, in HREEM (hreem.cc/library/NMABB/1.1.99), after GRETIL.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_jayatIrtha-nyAyasudhA.xml —

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text