नन्वेतदनन्तरातीतेनैव गतार्थम् । अन्तर्यामित्वं ह्यन्तःस्थित्वा नियामकत्वम् । एतदेवान्तर उपपत्तेरित्युक्तम् । नच तत्र नियामकत्वं न विवक्षितम् । तथा सत्यनवस्थितेरसम्भवाच्चेति दूषणस्यालग्नकत्वप्रसङ्गादित्यतः प्रमेयभेदं दर्शयितुं एतदधिकरणनिवर्तनीयामाशङ्कामाह रमणमिति ॥ रमणं नातियत्नस्य विक्षेपादेव युज्यते पूर्वाधिकरणे ऽक्ष्यादिषु स्थित्वा रममाणस्तत्प्रेरको हरिरित्युक्तम् । तदसत् । व्याहतत्वात् । आदित्यादिनियमनार्थमतियत्नेन हि भाव्यम् । प्रयत्नस्य व्यापारानुगुणत्वदर्शनात् । अतियत्नवतश्च चित्तविक्षेपो नियतः । नच चित्तविक्षेपवतो रमणमुपपद्यते । अतो नियामकश्च रतिमांश्चेति व्याहतम् । नच व्याहतं शतेनापि हेतूनां सिद्धयति । तदुक्तम्,"बहुव्यापारतायाश्च क्लेशो ऽधिकतरो भवेत्ऽ; इति । उक्तव्याप्तिपक्षधर्मतावधारणाय एवशब्दः । एतत्परिहारत्वेन गूढाभिसन्धिरधिकरणार्थमाह इति चेदिति ॥ इति चेत् सर्वनियमो यस्य कस्मान्न शक्यते
nanvetadanantarātītenaiva gatārtham / antaryāmitvaṃ hyantaḥsthitvā niyāmakatvam / etadevāntara upapatterityuktam / naca tatra niyāmakatvaṃ na vivakṣitam / tathā satyanavasthiterasambhavācceti dūṣaṇasyālagnakatvaprasaṅgādityataḥ prameyabhedaṃ darśayituṃ etadadhikaraṇanivartanīyāmāśaṅkāmāha ramaṇamiti // ramaṇaṃ nātiyatnasya vikṣepādeva yujyate pūrvādhikaraṇe 'kṣyādiṣu sthitvā ramamāṇastatprerako harirityuktam / tadasat / vyāhatatvāt / ādityādiniyamanārthamatiyatnena hi bhāvyam / prayatnasya vyāpārānuguṇatvadarśanāt / atiyatnavataśca cittavikṣepo niyataḥ / naca cittavikṣepavato ramaṇamupapadyate / ato niyāmakaśca ratimāṃśceti vyāhatam / naca vyāhataṃ śatenāpi hetūnāṃ siddhayati / taduktam,"bahuvyāpāratāyāśca kleśo 'dhikataro bhavet'; iti / uktavyāptipakṣadharmatāvadhāraṇāya evaśabdaḥ / etatparihāratvena gūḍhābhisandhiradhikaraṇārthamāha iti cediti // iti cet sarvaniyamo yasya kasmānna śakyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.