उभयत्राप्यनुभवप्रसिद्धिं हिशब्देन द्योतयति । नन्वेतत्सर्वं तृतीये ऽन्तर्भवति । सत्यम् । तथाप्युल्बणतया पृथग्दूषितमित्यदोषः । अस्तु तर्ह्यन्योन्याभावस्य धर्मिस्वरूपत्वे प्रमाणाभाव इति द्वितीयः पक्षः । मैवम्, भेदो हि वस्तुस्वरूपमिति सर्वैरभ्युपगन्तव्यम् । अन्यथानवस्थादिदोषप्रसङ्गात् । अभावे स्वरूपातिरिक्तस्यासम्भवेन भेदाभावप्रसक्तेश्च । अन्योन्याभावश्च भेद एवेति कथं धर्मिस्वरूपत्वं न स्यात् । *३,७०६* अथ मतम् । भेदस्त्रिविधो ऽस्माभिरभ्युपगम्यते । पृथक्तवम् अन्योन्याभावः, स्वरूपं चेति । तत्र द्रव्ये त्रिविधो ऽपि सम्भवति । गुणादिपञ्चके तु द्विविध एव । पृथक्तवस्य गुणत्वेन तत्रासम्भवात् । अभावे तु स्वरूपभेद एव । तत्रान्योन्याभावाभ्युपगमे ऽनवस्थाप्रसङ्गात् । अतो ऽन्योन्याभावस्य भेदत्वे ऽपि, भेदस्य (तु) स्वरूपत्वे ऽपि, नान्योन्याभावस्य धर्मिस्वरूपत्वम् । स्वरूपभेदातिरिक्तभेदत्वादन्योन्याभावस्येत्यत आह पृथक्तवेति ॥ पृथक्तवाभावतद्रूपान् भेदांस्त्रीन् कल्पयन्ति चेत् । कल्पनागौरवाद्यास्तु दोषास्तत्र विरोधिनः
ubhayatrāpyanubhavaprasiddhiṃ hiśabdena dyotayati / nanvetatsarvaṃ tṛtīye 'ntarbhavati / satyam / tathāpyulbaṇatayā pṛthagdūṣitamityadoṣaḥ / astu tarhyanyonyābhāvasya dharmisvarūpatve pramāṇābhāva iti dvitīyaḥ pakṣaḥ / maivam, bhedo hi vastusvarūpamiti sarvairabhyupagantavyam / anyathānavasthādidoṣaprasaṅgāt / abhāve svarūpātiriktasyāsambhavena bhedābhāvaprasakteśca / anyonyābhāvaśca bheda eveti kathaṃ dharmisvarūpatvaṃ na syāt / *3,706* atha matam / bhedastrividho 'smābhirabhyupagamyate / pṛthaktavam anyonyābhāvaḥ, svarūpaṃ ceti / tatra dravye trividho 'pi sambhavati / guṇādipañcake tu dvividha eva / pṛthaktavasya guṇatvena tatrāsambhavāt / abhāve tu svarūpabheda eva / tatrānyonyābhāvābhyupagame 'navasthāprasaṅgāt / ato 'nyonyābhāvasya bhedatve 'pi, bhedasya (tu) svarūpatve 'pi, nānyonyābhāvasya dharmisvarūpatvam / svarūpabhedātiriktabhedatvādanyonyābhāvasyetyata āha pṛthaktaveti // pṛthaktavābhāvatadrūpān bhedāṃstrīn kalpayanti cet / kalpanāgauravādyāstu doṣāstatra virodhinaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.