आह एतमर्हम् इति शेषः । यतो नैव विष्णौ अमङ्गलं दुःखादिकमस्ति । ततो योग्यताविरहेणार्थान्तरप्रतीत्यभावात्स्वातन्त्र्यापेक्षया विष्णावमङ्गलोक्तितो दोषोऽनर्थो नास्ति । तास्माद्दुःख्यादिशब्दा अपि विष्णौ वेदे प्रयुज्यन्त इति शेषः । अन्यत्र तु राजादौ यतो मङ्गलामङ्गले संभवतोऽतो योग्यतासंभवेनार्थान्तरप्रतिभासनात्पाक्षिकानर्थशङ्कया तत्रामङ्गलं राजा बद्ध इत्यादिकं न वदेत्यर्थः । एकस्यैव शब्दस्य क्वचिद्दोषप्रत्यायकत्वेनानर्थहेतुत्वं क्वचित्तदभाव इत्येतद्दृष्टान्तेन बोधयति बहुभुक्त्वम् इति । बहुभुक्तवं यथा दोषो नृषु नैव हरौ क्वचित् यथा बहुभुग्देवदत्त इत्युक्ते बहुभोगवानिति निन्द्यश्चेति प्रतीयते । अस्वर्ग्यं चातिभोजनम् इति स्मृतेः । उभयस्यापि देवदत्ते संभवेन योग्यत्वात् । अत एव देवदत्ताद्भीरुणा नैवं प्रयुज्यते । परमेश्वरे तु संसारधर्माणामत्यन्तासंभावान्न । किन्तु सर्वसंहर्तृत्वादिकमेव प्रतीयत इति । तत्र तत्प्रयोगः । दार्ष्टान्तिकमाह एवम् इति । एवं दुःख्यादिशब्दाश्च स्वातन्त्र्यापेक्षयोदिताः
āha etamarham iti śeṣaḥ / yato naiva viṣṇau amaṅgalaṃ duḥkhādikamasti / tato yogyatāviraheṇārthāntarapratītyabhāvātsvātantryāpekṣayā viṣṇāvamaṅgaloktito doṣo'nartho nāsti / tāsmādduḥkhyādiśabdā api viṣṇau vede prayujyanta iti śeṣaḥ / anyatra tu rājādau yato maṅgalāmaṅgale saṃbhavato'to yogyatāsaṃbhavenārthāntarapratibhāsanātpākṣikānarthaśaṅkayā tatrāmaṅgalaṃ rājā baddha ityādikaṃ na vadetyarthaḥ / ekasyaiva śabdasya kvaciddoṣapratyāyakatvenānarthahetutvaṃ kvacittadabhāva ityetaddṛṣṭāntena bodhayati bahubhuktvam iti / bahubhuktavaṃ yathā doṣo nṛṣu naiva harau kvacit yathā bahubhugdevadatta ityukte bahubhogavāniti nindyaśceti pratīyate / asvargyaṃ cātibhojanam iti smṛteḥ / ubhayasyāpi devadatte saṃbhavena yogyatvāt / ata eva devadattādbhīruṇā naivaṃ prayujyate / parameśvare tu saṃsāradharmāṇāmatyantāsaṃbhāvānna / kintu sarvasaṃhartṛtvādikameva pratīyata iti / tatra tatprayogaḥ / dārṣṭāntikamāha evam iti / evaṃ duḥkhyādiśabdāśca svātantryāpekṣayoditāḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.