कालस्योत्पत्त्यङ्गीकारे न केवलं साधकसद्भावः । किन्तु कश्चन विरोधो ऽपि नास्तीति योजना । एतच्च प्रपञ्चयिष्यते । एवं स्वमते कालविशेषभावाभावप्रयुक्तः सृष्टयादेः समयनियम इति समर्थितम् । प्रकारान्तरेण तं समर्थयते असङ्खयातेति ॥ असङ्खयातविशेषत्वादिच्छाया अपि सर्वदा सर्वदा विद्यमानाया इति शेषः । सर्वदा विद्यमानाया अपीश्वरेच्छयाः शक्तिव्यक्तिरूपावस्थितसिसृक्षात्वाद्यसङ्खयातविशेष(वत्त्वा)त्वात् तद्वयक्त्यव्यक्तिप्रयुक्तः सृष्टयादेः समनियमो युज्यत इत्यर्थः । यद्यपि कालभेदमात्रेण कृतसमाधानमेतत् । कालविशेषे स्रक्ष्यामीत्येवंरूपत्वाद्भगवदिच्छाया न मोघत्वमापद्यते । तथापि वस्तुस्थितिरियं दर्शिता वेदितव्या । *८,१५७* कालस्य कालगत्वेनेत्युक्तं, तत्र किं कालः स्वगतः किं वा कालान्तरगतः । नाद्यः । स्वस्कन्धारोहणवद्विरुद्धत्वात् । न द्वितीयः । तदभावात् । भावे वा कालान्तरसृष्टिवैयर्थ्यात् । तस्याप्युत्पत्तौ कालान्तराङ्गीकारप्रसङ्गादित्यतः सप्रमाणकमुक्तं विवृणोति ईश इति ॥ ईशो देशश् च कालश् च स्वगता एव सर्वदा
kālasyotpattyaṅgīkāre na kevalaṃ sādhakasadbhāvaḥ / kintu kaścana virodho 'pi nāstīti yojanā / etacca prapañcayiṣyate / evaṃ svamate kālaviśeṣabhāvābhāvaprayuktaḥ sṛṣṭayādeḥ samayaniyama iti samarthitam / prakārāntareṇa taṃ samarthayate asaṅkhayāteti // asaṅkhayātaviśeṣatvādicchāyā api sarvadā sarvadā vidyamānāyā iti śeṣaḥ / sarvadā vidyamānāyā apīśvarecchayāḥ śaktivyaktirūpāvasthitasisṛkṣātvādyasaṅkhayātaviśeṣa(vattvā)tvāt tadvayaktyavyaktiprayuktaḥ sṛṣṭayādeḥ samaniyamo yujyata ityarthaḥ / yadyapi kālabhedamātreṇa kṛtasamādhānametat / kālaviśeṣe srakṣyāmītyevaṃrūpatvādbhagavadicchāyā na moghatvamāpadyate / tathāpi vastusthitiriyaṃ darśitā veditavyā / *8,157* kālasya kālagatvenetyuktaṃ, tatra kiṃ kālaḥ svagataḥ kiṃ vā kālāntaragataḥ / nādyaḥ / svaskandhārohaṇavadviruddhatvāt / na dvitīyaḥ / tadabhāvāt / bhāve vā kālāntarasṛṣṭivaiyarthyāt / tasyāpyutpattau kālāntarāṅgīkāraprasaṅgādityataḥ sapramāṇakamuktaṃ vivṛṇoti īśa iti // īśo deśaś ca kālaś ca svagatā eva sarvadā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.