आदिपदेन विशेषणप्रतियागिनोर्ग्रहणम् । यदि गृह्यत इति शेषः । तर्हीति च । अयमर्थः । यदि प्रपञ्चो सांवृतो न स्यात्तदा प्रत्यक्षो ऽप्यसौ न स्यात् । तथाहि । अनेकमेदभिन्नो हि प्रपञ्च इष्यते । भेदस्य चाप्रत्यक्षतायां सो ऽप्यप्रत्यक्ष एव । विना भेदेन तत्प्रतीतावद्वितीयशून्यप्रतीत्यापत्तेः । नच भेदप्रतीतिरुपपद्यते । भेदो हि प्रतीयमानो घटपटौ भिन्नाविति घटपटयोविर्शेषणतया, घटपटयोर्भेद इति ताभ्यां विशेष्यतया वा प्रत्येतव्यः । भेद इत्येव प्रतीतेरभावात् । यद्वा घटात्पटो भिन्न इति, घटात्पटस्य भेद इति वा घटप्रतियोगितया पटधर्मिकतया च भेदग्रहणमेष्यव्यम् । तत्रोभयत्राप्यन्योन्याश्रयत्वं, विशेष्ययोर्घटपटयोर्ज्ञाने सति हि तद्विशेषणतया भेदो ज्ञातव्यः । नहि देवदत्तादर्शने दण्डस्य तद्विशेषणतया दर्शनं युज्यते । विशेष्यज्ञानं च भेदापेक्षम् । नहि भेदाप्रतीतौ घटपटाविति द्वित्वविशिष्टार्थप्रतीतिः सम्भवति । एवं विशेष्यतया भेदप्रतीतावपि द्रष्टव्यम् । तथा धर्मिप्रतियोगिज्ञाने सति भेदज्ञानम् तन्निरूप्यत्वात् । भेदज्ञा(न एव)ने सति च धर्मिप्रतियोगिनोर्ज्ञानम् । नहि भेदाग्रहे धर्मिप्रतियोगिभावो ऽवगन्तुं शक्यते । तथात्वे घटाद्घटस्य भेद(इत्यपि) प्रतीतिः स्यात् । नच परस्पराश्रयाणि कार्याणि सम्भवन्ति । *८,३०५* अतो वास्तवत्वे भेदस्य प्रतीत्यनुपपत्तौ प्रपञ्चस्यापि तदापत्तेरविचारितरमणीयः संवृतिभय एवायमङ्गीकरणीय इति । निराकरोति नेति ॥ ॥। न तत्
ādipadena viśeṣaṇapratiyāginorgrahaṇam / yadi gṛhyata iti śeṣaḥ / tarhīti ca / ayamarthaḥ / yadi prapañco sāṃvṛto na syāttadā pratyakṣo 'pyasau na syāt / tathāhi / anekamedabhinno hi prapañca iṣyate / bhedasya cāpratyakṣatāyāṃ so 'pyapratyakṣa eva / vinā bhedena tatpratītāvadvitīyaśūnyapratītyāpatteḥ / naca bhedapratītirupapadyate / bhedo hi pratīyamāno ghaṭapaṭau bhinnāviti ghaṭapaṭayovirśeṣaṇatayā, ghaṭapaṭayorbheda iti tābhyāṃ viśeṣyatayā vā pratyetavyaḥ / bheda ityeva pratīterabhāvāt / yadvā ghaṭātpaṭo bhinna iti, ghaṭātpaṭasya bheda iti vā ghaṭapratiyogitayā paṭadharmikatayā ca bhedagrahaṇameṣyavyam / tatrobhayatrāpyanyonyāśrayatvaṃ, viśeṣyayorghaṭapaṭayorjñāne sati hi tadviśeṣaṇatayā bhedo jñātavyaḥ / nahi devadattādarśane daṇḍasya tadviśeṣaṇatayā darśanaṃ yujyate / viśeṣyajñānaṃ ca bhedāpekṣam / nahi bhedāpratītau ghaṭapaṭāviti dvitvaviśiṣṭārthapratītiḥ sambhavati / evaṃ viśeṣyatayā bhedapratītāvapi draṣṭavyam / tathā dharmipratiyogijñāne sati bhedajñānam tannirūpyatvāt / bhedajñā(na eva)ne sati ca dharmipratiyoginorjñānam / nahi bhedāgrahe dharmipratiyogibhāvo 'vagantuṃ śakyate / tathātve ghaṭādghaṭasya bheda(ityapi) pratītiḥ syāt / naca parasparāśrayāṇi kāryāṇi sambhavanti / *8,305* ato vāstavatve bhedasya pratītyanupapattau prapañcasyāpi tadāpatteravicāritaramaṇīyaḥ saṃvṛtibhaya evāyamaṅgīkaraṇīya iti / nirākaroti neti // ... na tat
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.