तत्र ज्ञानज्ञेययोः भेद इति सम्बन्धः । सन्ततिभेदः सन्ततीनां परस्परं भेदः । स्वभेदः एकैकस्यामपि सन्ततौ पूर्वोत्तरज्ञानभेदः । कल्पिता एवेति सम्बन्धः । नानासंवृतिभूमिषु अनेकाज्ञानस्थानेष्वन्तःकरणेषु । यद्वा नानासंवृतिकारणकासु वासनास्विति निमित्तसप्तमी । तदुक्तम्"भेदस्तु भ्रन्तिबुद्धयैव दृ(दृश्य इन्दा)श्येतेन्दाविवाद्वयःऽ; इति । *८,३४७* एवमनूदितं मतमपाकरोति इत्येतदपीति । इत्येतदपि नो युक्तं ॥। पूर्वमतसमुच्चयार्थो ऽपिशब्दः । अनेन"न भावेऽ; इति सूत्रांशो व्याख्यातः । जगत् भावो ज्ञानं न भवतीत्यर्थः । भवतेरनुभवार्थत्वात् । उपसर्गा हि धातुलीनास्यार्थस्य व्यञ्जका एव । *८,३५०फ़्।* कुतो न युक्तमिति चेत् । किं ज्ञेयं स्वरूपेणासदेव विज्ञाने समारोपितं विज्ञानात्मक(मित्यु)मुच्यते, किं वा परमार्थसत एव ज्ञेयस्य जगतो विज्ञानात्मकत्वं भेदमात्रं त्वसदिति । आद्यस्त्वतीताधिकरणरीत्या निरस्तः । न द्वितीयः । जगतो ज्ञानाभेदे प्रमाणाभावात् । न तावत्तत्र प्रत्यक्षमस्तीत्याह न हीति ॥ ॥। न हि ज्ञानतया जगत् । भासते ॥। अनेनानुपलब्धेरित्येतद्वयाख्यातं भवति । मा भूत्प्रत्यक्षेण ज्ञानार्थयोरभेदसिद्धिः । प्रकाशमानत्वाद्यनुमा(नात्तु)नेन तु भविष्यतीत्यत आह अनुभवस्यैवेति ॥ ॥। अनुभवस्यैव विरुद्धत्वादपेशलम्
tatra jñānajñeyayoḥ bheda iti sambandhaḥ / santatibhedaḥ santatīnāṃ parasparaṃ bhedaḥ / svabhedaḥ ekaikasyāmapi santatau pūrvottarajñānabhedaḥ / kalpitā eveti sambandhaḥ / nānāsaṃvṛtibhūmiṣu anekājñānasthāneṣvantaḥkaraṇeṣu / yadvā nānāsaṃvṛtikāraṇakāsu vāsanāsviti nimittasaptamī / taduktam"bhedastu bhrantibuddhayaiva dṛ(dṛśya indā)śyetendāvivādvayaḥ'; iti / *8,347* evamanūditaṃ matamapākaroti ityetadapīti / ityetadapi no yuktaṃ ... pūrvamatasamuccayārtho 'piśabdaḥ / anena"na bhāve'; iti sūtrāṃśo vyākhyātaḥ / jagat bhāvo jñānaṃ na bhavatītyarthaḥ / bhavateranubhavārthatvāt / upasargā hi dhātulīnāsyārthasya vyañjakā eva / *8,350f.* kuto na yuktamiti cet / kiṃ jñeyaṃ svarūpeṇāsadeva vijñāne samāropitaṃ vijñānātmaka(mityu)mucyate, kiṃ vā paramārthasata eva jñeyasya jagato vijñānātmakatvaṃ bhedamātraṃ tvasaditi / ādyastvatītādhikaraṇarītyā nirastaḥ / na dvitīyaḥ / jagato jñānābhede pramāṇābhāvāt / na tāvattatra pratyakṣamastītyāha na hīti // ... na hi jñānatayā jagat / bhāsate ... anenānupalabdherityetadvayākhyātaṃ bhavati / mā bhūtpratyakṣeṇa jñānārthayorabhedasiddhiḥ / prakāśamānatvādyanumā(nāttu)nena tu bhaviṣyatītyata āha anubhavasyaiveti // ... anubhavasyaiva viruddhatvādapeśalam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.