अशेषमाविरुद्धं वदत इत्यस्योपपादनं व्यवस्थितया सदसत्तया प्रमाणाप्तनियममतिहायेति । सर्वे प्रकारा यस्य विश्वस्य तत्तथोक्तम् । ततश्चासौ प्रकारश्चेति वा । ननु क्रमानेकान्ते तावत्कालभेदेन न व्याघातः । अक्रमानेकान्ते ऽपि रूपभेदेनेत्यत उक्तम् सदा सर्वप्रकारं वदत इति ॥ सदेति रूपाभेदस्याप्युपलक्षणम् । *८,३६९* अयमाशयः । यदि क्रमेण वा रूपभेदेन वानेप्रकारत्वम् तदा नायमनेकान्तवादः समर्थनीयः । सर्वैरपि वादिभिरङ्गीकृतत्वात् । नहि को ऽपि वादी पदार्थानां कालतो रूपतश्चावस्थावैचित्र्यमनङ्गीकुर्वाणो ऽस्ति । यं प्रत्यनेकान्तवादावतारः सङ्गच्छेत । केवलं क्षणभङ्गो वात्यन्तसत्कार्यवादो वावस्थावतोरत्यन्तभेदो वापाकरणीयः । अतः अनेकान्तवादमवतारयता क्षपणकेन सदा रूपाभेदेनैव च सर्वप्रकार(क)त्वमित्येव वक्तव्यम् । तथाच न व्याघातनिस्तार इति । *८,३७०* अशेषमाविरुद्धं सदा सर्वप्रकारत्वं वदतो दृष्टहानिः स्यात् । निर्मान च सदा सर्वप्रकारं वदतो अमग्रहो अप्रामाणिकस्वीकारः स्यात् । व्याहतं सदा सर्वप्रकारं वदतः स्वव्याहतत्वं स्यादिति योजना । दृष्टहानाद्यनुषङ्गिदोषान्तरसङ्ग्रहार्थमित्याद्या इत्युक्तम् । हिशब्दः सर्वत्र प्रसङ्गहेतुसूचनार्थः । अयमर्थः । यदि प्रमाणविरुद्धमपि सर्वप्रकारत्वं विश्वस्य स्वीक्रियते तदा दहनशैत्यं वा गवालम्भनादेर्धर्मसाधनत्वादिकं वा(चा)ऽङ्गीकार्यं स्यात् । प्रमाणविरोधेन प्रतिपक्षनिराकरणं च न स्यात् । किन्तु प्रत्यभिज्ञादिविरुद्धमपि क्षणिकत्वादिकमङ्गीकर्तव्यं स्यात् । अविशेषात् । यदि चाप्रामाणिकमपि सर्वप्रकारत्वमुररीक्रियते तदा खरविषाणादिकं वा गोमांसादिभक्षणस्य धर्मसाधनत्वं चोररीकरणीयं स्यात् । प्रमाणाभावेन परमतनिरासो ऽपि न कार्यः स्यात् । तद(प्य)भ्युपगमनीयमेव भवेदविशेषात् । तथाच दूष्योपादेयहीनस्य शास्त्रनिर्माणमपि न स्यात् । यदि च व्याहतमपि सर्वप्रकारत्वमङ्गीकुर्यात् तदा मातुरपि वन्ध्यत्वं, जिनोपदेशस्य प्रमाणतयाभ्युपगतस्याप्यप्रामाण्यं, बद्धस्यापि मुक्तत्वं, मुक्तस्यापि बद्धत्वं, सिद्धस्यापि रागित्वं, श्वपचस्यापि सिद्धत्वमित्यादिसर्वमप्यङ्गी(कुर्यात्)कार्यं स्यात् । अन्यथानेकान्तभङ्गप्रसङ्गात् । एवंच न शास्त्रप्रणयनप्रयासः कार्यः । मत्तोन्मत्तादिभिरेवास्य कृतत्वादिति । *८,३७१* एवं विश्वस्य क्षपणकोक्तं सर्वप्रकारत्वं निराकृत्य तदुक्तमर्थान्तरमपि निराकर्तुमनुवदति वक्तीति ॥ वक्ति स्वप्रभमात्मानं देहमानं ॥।
aśeṣamāviruddhaṃ vadata ityasyopapādanaṃ vyavasthitayā sadasattayā pramāṇāptaniyamamatihāyeti / sarve prakārā yasya viśvasya tattathoktam / tataścāsau prakāraśceti vā / nanu kramānekānte tāvatkālabhedena na vyāghātaḥ / akramānekānte 'pi rūpabhedenetyata uktam sadā sarvaprakāraṃ vadata iti // sadeti rūpābhedasyāpyupalakṣaṇam / *8,369* ayamāśayaḥ / yadi krameṇa vā rūpabhedena vāneprakāratvam tadā nāyamanekāntavādaḥ samarthanīyaḥ / sarvairapi vādibhiraṅgīkṛtatvāt / nahi ko 'pi vādī padārthānāṃ kālato rūpataścāvasthāvaicitryamanaṅgīkurvāṇo 'sti / yaṃ pratyanekāntavādāvatāraḥ saṅgaccheta / kevalaṃ kṣaṇabhaṅgo vātyantasatkāryavādo vāvasthāvatoratyantabhedo vāpākaraṇīyaḥ / ataḥ anekāntavādamavatārayatā kṣapaṇakena sadā rūpābhedenaiva ca sarvaprakāra(ka)tvamityeva vaktavyam / tathāca na vyāghātanistāra iti / *8,370* aśeṣamāviruddhaṃ sadā sarvaprakāratvaṃ vadato dṛṣṭahāniḥ syāt / nirmāna ca sadā sarvaprakāraṃ vadato amagraho aprāmāṇikasvīkāraḥ syāt / vyāhataṃ sadā sarvaprakāraṃ vadataḥ svavyāhatatvaṃ syāditi yojanā / dṛṣṭahānādyanuṣaṅgidoṣāntarasaṅgrahārthamityādyā ityuktam / hiśabdaḥ sarvatra prasaṅgahetusūcanārthaḥ / ayamarthaḥ / yadi pramāṇaviruddhamapi sarvaprakāratvaṃ viśvasya svīkriyate tadā dahanaśaityaṃ vā gavālambhanāderdharmasādhanatvādikaṃ vā(cā)'ṅgīkāryaṃ syāt / pramāṇavirodhena pratipakṣanirākaraṇaṃ ca na syāt / kintu pratyabhijñādiviruddhamapi kṣaṇikatvādikamaṅgīkartavyaṃ syāt / aviśeṣāt / yadi cāprāmāṇikamapi sarvaprakāratvamurarīkriyate tadā kharaviṣāṇādikaṃ vā gomāṃsādibhakṣaṇasya dharmasādhanatvaṃ corarīkaraṇīyaṃ syāt / pramāṇābhāvena paramatanirāso 'pi na kāryaḥ syāt / tada(pya)bhyupagamanīyameva bhavedaviśeṣāt / tathāca dūṣyopādeyahīnasya śāstranirmāṇamapi na syāt / yadi ca vyāhatamapi sarvaprakāratvamaṅgīkuryāt tadā māturapi vandhyatvaṃ, jinopadeśasya pramāṇatayābhyupagatasyāpyaprāmāṇyaṃ, baddhasyāpi muktatvaṃ, muktasyāpi baddhatvaṃ, siddhasyāpi rāgitvaṃ, śvapacasyāpi siddhatvamityādisarvamapyaṅgī(kuryāt)kāryaṃ syāt / anyathānekāntabhaṅgaprasaṅgāt / evaṃca na śāstrapraṇayanaprayāsaḥ kāryaḥ / mattonmattādibhirevāsya kṛtatvāditi / *8,371* evaṃ viśvasya kṣapaṇakoktaṃ sarvaprakāratvaṃ nirākṛtya taduktamarthāntaramapi nirākartumanuvadati vaktīti // vakti svaprabhamātmānaṃ dehamānaṃ ...
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.