इति ॥। "साङ्खयं योगः पाशुपतं वेदारण्यकमेव च । ज्ञानान्येतानि भिन्नान्युताहो नेति चोच्यताम्ऽ; इति । ज्ञानकारणत्वज्ज्ञानशब्दवाच्यानि साङ्खयादीनि शास्त्राण्यन्योन्यविरुद्धान्युताविरुद्धानीति प्रश्नस्य"साङ्खयं योगः पाशुपतं वेदारण्यकमेव च । ज्ञानान्येतानि भिन्नानि नात्र कार्या विचारणाऽ; इति परिहारो ऽभिहितः । ततः पुनर्वस्तुविकल्पानुपपत्तेः परस्परविरुद्धानां सर्वेषां प्रामाण्ययोगादेतेषु किं प्रमाणमिति जिज्ञासायां,"साङ्खयस्य वक्ता कपिलःऽ; इत्यादिना साङ्खयादीनामनाप्तकर्तृत्वमभिधाय प्राग्वेदारण्यकपदोपलक्षितस्य पञ्चरात्रस्य परमाप्तत्वेन नारायणेन प्रणीतत्त्वात्प्रामाण्यमित्यनेन वाक्येनोच्यते । वेदानां त्वपौरुषेयतया स्वत एव प्रामाण्यं सिद्धमेवेति नोक्तम् । फलवत्प्रवृत्तिजनकत्वादपि पञ्चरात्रस्य प्रामाण्यमिति । पञ्चरात्रविद इत्यनेन वाक्येनोच्यते । यथाक्रमपरा देवतातारतम्यपराः । एकान्तभावोपगताः अव्यभिचारिणीं भक्तिं प्राप्ताः । प्रकारान्तरेण स्वव्याहतिमाह गीता चेति ॥ ॥। गीता च तच्छास्त्रसङ्क्षेप इति हीरितम् तच्छास्त्रसङ्क्षेपः पञ्चरात्रसङ्क्षेप इति हीरितम् । "ब्रह्मरुद्रेन्द्रसूर्याणां यद्दत्तं विष्णुना पुरा । पञ्चरात्रात्मकं ज्ञानं व्यासो ऽदात्पाण्डवेषु तत् । तेषामेवावतारेषु सेनामध्ये ऽर्जुनाय च । प्रादाद्गीतेति विनिर्दिष्यं(विज्ञातं)(विख्यातं) सङ्क्षेपेणायुयुत्सवेऽ; (ते) इत्यादिना पुराणवाक्येनेति शेषः । ततः प्रमाणतया पञ्चरात्रसङ्क्षेपरूपां गीतां प्रणीतवतो बादरायणस्य पञ्चरात्रप्रामाण्यमनुमतमेवेति पुनरत्र तन्निराकरणे कथं स्वव्याहतिर्न भवेदिति । स्वव्याहतिं प्रकारान्तरेण दर्शयति वेदेनेति ॥ वेदेन पञ्चरात्रेण भक्तया यज्ञेन चैव हि
iti ... "sāṅkhayaṃ yogaḥ pāśupataṃ vedāraṇyakameva ca / jñānānyetāni bhinnānyutāho neti cocyatām'; iti / jñānakāraṇatvajjñānaśabdavācyāni sāṅkhayādīni śāstrāṇyanyonyaviruddhānyutāviruddhānīti praśnasya"sāṅkhayaṃ yogaḥ pāśupataṃ vedāraṇyakameva ca / jñānānyetāni bhinnāni nātra kāryā vicāraṇā'; iti parihāro 'bhihitaḥ / tataḥ punarvastuvikalpānupapatteḥ parasparaviruddhānāṃ sarveṣāṃ prāmāṇyayogādeteṣu kiṃ pramāṇamiti jijñāsāyāṃ,"sāṅkhayasya vaktā kapilaḥ'; ityādinā sāṅkhayādīnāmanāptakartṛtvamabhidhāya prāgvedāraṇyakapadopalakṣitasya pañcarātrasya paramāptatvena nārāyaṇena praṇītattvātprāmāṇyamityanena vākyenocyate / vedānāṃ tvapauruṣeyatayā svata eva prāmāṇyaṃ siddhameveti noktam / phalavatpravṛttijanakatvādapi pañcarātrasya prāmāṇyamiti / pañcarātravida ityanena vākyenocyate / yathākramaparā devatātāratamyaparāḥ / ekāntabhāvopagatāḥ avyabhicāriṇīṃ bhaktiṃ prāptāḥ / prakārāntareṇa svavyāhatimāha gītā ceti // ... gītā ca tacchāstrasaṅkṣepa iti hīritam tacchāstrasaṅkṣepaḥ pañcarātrasaṅkṣepa iti hīritam / "brahmarudrendrasūryāṇāṃ yaddattaṃ viṣṇunā purā / pañcarātrātmakaṃ jñānaṃ vyāso 'dātpāṇḍaveṣu tat / teṣāmevāvatāreṣu senāmadhye 'rjunāya ca / prādādgīteti vinirdiṣyaṃ(vijñātaṃ)(vikhyātaṃ) saṅkṣepeṇāyuyutsave'; (te) ityādinā purāṇavākyeneti śeṣaḥ / tataḥ pramāṇatayā pañcarātrasaṅkṣeparūpāṃ gītāṃ praṇītavato bādarāyaṇasya pañcarātraprāmāṇyamanumatameveti punaratra tannirākaraṇe kathaṃ svavyāhatirna bhavediti / svavyāhatiṃ prakārāntareṇa darśayati vedeneti // vedena pañcarātreṇa bhaktayā yajñena caiva hi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.