यथानित्यं घटादिकमनित्यतया नियम्यते, तथा नित्यमपि नित्यात्मना नित्यं च सर्वदैवेश्वरो नियामयति । यत एवं तस्मादुक्तमुपपन्नमिति योजना । *७,१९२फ़्।* एतदुक्तं भवति । यथा हि घटादयो ऽनित्य(त्त्व)स्वभावा अपि नाकस्मादनित्या भवन्ति । को दोषः । न चानित्यता पराधीनेति कदाचिद्घटादेनिर्त्यता प्राप्ता । विनाशकारणोपनिपातघ्रौव्यात् । तथा नित्यस्य नित्यतायाः पराधीनत्वे ऽत्रप न जात्वनित्यताप्रसक्तिः । तन्नियमननियमादिति । तदिदमुक्तम् नित्यं चेति ॥ न चैतदलौकिकम् । नित्यकर्मभिर्दुरितप्रागभावानुवृत्तेः साध्यत्वेन वादिभिरभ्युपगतत्वात् । अनुवृत्तेर्नित्यतापादनानतिरेकात् । भवेदेतदे(वम)स्वरसनित्यस्य । न स्वरसनित्यस्येति चेन्न । ईश्वरातिरिक्तस्य तद्भावासम्मतेः । इयांस्तु विशेषः । किञ्चिदस्मदायत्तनित्यत्वम् । किञ्चिच्चेश्वरायत्तनित्यत्वमिति । तदप्यस्मासु कस्मान्नायतते तथाभूतं च कथमीश्वराधीनमित्यत उक्तम् नित्यशक्त्येति ॥ प्रधानादिशक्तेः प्रकृतत्वात् तद्ग्रहणमिदमिति मन्दाशङ्कां वारयितुं स्वयेत्युक्तम् । *७,१९५* यदुक्तं प्रधानादेरुपादानत्वादिशक्तिर्न स्वाधीना किन्त्वीश्वरप्रेरितैवेति । तत्कुत इत्यत आह नेति ॥ "न ऋते त्वत्क्रियते किञ्चनारेऽ; इति श्रुतेः । प्रागुक्तं प्रतिपत्तव्यमिति शेषः । शक्तिरेव हि क्रियोच्यते । यत्प्रधानादिसत्तादेर्भगवदधीनत्वमुक्तं तस्य सम्भावनैवोक्ता । प्रमाणं तु तत्र किमित्यत आह स्वभावेति ॥ स्वभावजीवकर्माणि द्रव्यं कालः श्रुतिः क्रियाः । यत्प्रसादादिमे सन्ति न सन्ति यदुपेक्षया
yathānityaṃ ghaṭādikamanityatayā niyamyate, tathā nityamapi nityātmanā nityaṃ ca sarvadaiveśvaro niyāmayati / yata evaṃ tasmāduktamupapannamiti yojanā / *7,192f.* etaduktaṃ bhavati / yathā hi ghaṭādayo 'nitya(ttva)svabhāvā api nākasmādanityā bhavanti / ko doṣaḥ / na cānityatā parādhīneti kadācidghaṭādenirtyatā prāptā / vināśakāraṇopanipātaghrauvyāt / tathā nityasya nityatāyāḥ parādhīnatve 'trapa na jātvanityatāprasaktiḥ / tanniyamananiyamāditi / tadidamuktam nityaṃ ceti // na caitadalaukikam / nityakarmabhirduritaprāgabhāvānuvṛtteḥ sādhyatvena vādibhirabhyupagatatvāt / anuvṛtternityatāpādanānatirekāt / bhavedetade(vama)svarasanityasya / na svarasanityasyeti cenna / īśvarātiriktasya tadbhāvāsammateḥ / iyāṃstu viśeṣaḥ / kiñcidasmadāyattanityatvam / kiñcicceśvarāyattanityatvamiti / tadapyasmāsu kasmānnāyatate tathābhūtaṃ ca kathamīśvarādhīnamityata uktam nityaśaktyeti // pradhānādiśakteḥ prakṛtatvāt tadgrahaṇamidamiti mandāśaṅkāṃ vārayituṃ svayetyuktam / *7,195* yaduktaṃ pradhānāderupādānatvādiśaktirna svādhīnā kintvīśvarapreritaiveti / tatkuta ityata āha neti // "na ṛte tvatkriyate kiñcanāre'; iti śruteḥ / prāguktaṃ pratipattavyamiti śeṣaḥ / śaktireva hi kriyocyate / yatpradhānādisattāderbhagavadadhīnatvamuktaṃ tasya sambhāvanaivoktā / pramāṇaṃ tu tatra kimityata āha svabhāveti // svabhāvajīvakarmāṇi dravyaṃ kālaḥ śrutiḥ kriyāḥ / yatprasādādime santi na santi yadupekṣayā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.