यस्मात्साक्षिणः क्वचिदयथार्थत्वे ऽविश्वसनीयत्वापत्त्या का(क)रणदोषाद्यनिश्चयप्रसङ्गेन ज्ञानानां भ्रमत्वाभ्रमत्वनिर्धारणाभावसक्त्यार्ऽथतथात्वनिर्णयाभावानुषङ्गेण निश्शङ्को ऽविसंवादी व्यवहारो लुप्येत । नच तल्लोपो ऽङ्गीकर्तुं शक्यः । सवर्लोकप्रसिद्धत्वात् । तथाविधस्य (च) लौकिकैः परीक्षकैश्लोल्लङ्घनायोगात् । प्रमितार्थाननुमतावुन्मत्तत्वप्रसङ्गात् । तस्मात्सर्वलोकप्रसिद्धस्य निश्शङ्कस्याविसंवादिनो व्यवहारस्य कायर्भूतस्य सिद्धये वस्तुतथात्वातथात्वनिश्चयः कारण(करणी)भूतो ऽङ्गीकार्यः । तत्सिद्धये का(क)रणदोषादिनिश्चयद्वारा साक्षिणा ज्ञानानां भ्रमत्वाभ्रमत्वनिर्णयो ऽङ्गीकार्यः । तत्सिद्धये (च) साक्षिणो विश्वसनीयत्वं तत्सिद्धये च साक्षी सदा निर्देषो यथार्थ एव न परीक्षकाणामङ्गीकार्य इति । नन्वेवं तर्हि प्राभाकरादिदिशा सर्वेषामपि प्रत्ययानां यथार्थत्वनियमो ऽस्त्वित्यत आह एक एवेति ॥ एकस्यैव याथार्थ्यनियमेन सर्वस्योपपत्तौ किमप्रामाणिकेन प्रमाणविरुद्धेन सर्वप्रत्यययाथार्थ्यनियमेनेति भावः । *८,६०५* किमतो यद्येवं साक्षी नियमेनार्थाव्यभिचारीत्यत आह शुद्ध इति ॥ शुद्धः साक्षी यदा सिद्धो दुःखित्वं वार्यते कथम् दुःखित्वं तेन प्रतीतं जीवस्येति शेषः । ततश्च किमित्यत आह उपजीव्येति ॥ उपजीव्यप्रमाणं तद् भेदग्राहकमेव हि श्रुत्यनुमानयोरुपजीव्यप्रमाणं तत् तस्मात् भेदग्राहकं भेदप्रमापकम् । तथा चोपजीव्यविरोधादभेदश्रुत्यादेरप्रामाण्यमिति भावः । ततो ऽपि किमित्यतः सूत्रार्थमुपसंहरति अत इति ॥ अतो जीवेशयोर्भेदः श्रुतिसामर्थ्यसुस्थिरः
yasmātsākṣiṇaḥ kvacidayathārthatve 'viśvasanīyatvāpattyā kā(ka)raṇadoṣādyaniścayaprasaṅgena jñānānāṃ bhramatvābhramatvanirdhāraṇābhāvasaktyār'thatathātvanirṇayābhāvānuṣaṅgeṇa niśśaṅko 'visaṃvādī vyavahāro lupyeta / naca tallopo 'ṅgīkartuṃ śakyaḥ / savarlokaprasiddhatvāt / tathāvidhasya (ca) laukikaiḥ parīkṣakaiślollaṅghanāyogāt / pramitārthānanumatāvunmattatvaprasaṅgāt / tasmātsarvalokaprasiddhasya niśśaṅkasyāvisaṃvādino vyavahārasya kāyarbhūtasya siddhaye vastutathātvātathātvaniścayaḥ kāraṇa(karaṇī)bhūto 'ṅgīkāryaḥ / tatsiddhaye kā(ka)raṇadoṣādiniścayadvārā sākṣiṇā jñānānāṃ bhramatvābhramatvanirṇayo 'ṅgīkāryaḥ / tatsiddhaye (ca) sākṣiṇo viśvasanīyatvaṃ tatsiddhaye ca sākṣī sadā nirdeṣo yathārtha eva na parīkṣakāṇāmaṅgīkārya iti / nanvevaṃ tarhi prābhākarādidiśā sarveṣāmapi pratyayānāṃ yathārthatvaniyamo 'stvityata āha eka eveti // ekasyaiva yāthārthyaniyamena sarvasyopapattau kimaprāmāṇikena pramāṇaviruddhena sarvapratyayayāthārthyaniyameneti bhāvaḥ / *8,605* kimato yadyevaṃ sākṣī niyamenārthāvyabhicārītyata āha śuddha iti // śuddhaḥ sākṣī yadā siddho duḥkhitvaṃ vāryate katham duḥkhitvaṃ tena pratītaṃ jīvasyeti śeṣaḥ / tataśca kimityata āha upajīvyeti // upajīvyapramāṇaṃ tad bhedagrāhakameva hi śrutyanumānayorupajīvyapramāṇaṃ tat tasmāt bhedagrāhakaṃ bhedapramāpakam / tathā copajīvyavirodhādabhedaśrutyāderaprāmāṇyamiti bhāvaḥ / tato 'pi kimityataḥ sūtrārthamupasaṃharati ata iti // ato jīveśayorbhedaḥ śrutisāmarthyasusthiraḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.