सर्वत्र भेदभेदिनोरभेदाभेदिनोश्चाभेदे ऽपि विशेषेणैव तन्मात्रताभावनिबन्धना व्यावहृतिर्भवेदित्यङ्गीकृतं चेद्भेदाभेदयोस्तर्हि भेदः किं कल्पनागौरवायैव कल्प्यत इति सोल्लुण्ठवचनम् । भेदाभेदयोर्घटेनेव परस्परमपि सविशेषत्वेनैव सर्वस्योपपत्तौ भेदकल्पने कल्पनागौरवं स्यात् । अनेकपदार्थकल्पनात् द्विधा कल्पनाच्चेति भावः । अस्त्वेवं ततः किमायातं प्रकृत इत्यत आह विशेषेणैवेति ॥ भेदस्य भेदिनाभेदे ऽपि तदीयत्वादिव्यवहृतिर्भेदाभेदयो(श्चर्)घटेनाभेदे ऽप्यपर्यायशब्दव्यवहृतिर्यदि विशेषेणैव भवेत् तदा धर्मधमिर्णोरपि भेदः किं कल्पनागौरवायैव कल्प्यते । धर्मधमिर्णोर्भेदमङ्गीकृत्याप्यन्ततो विशेषो ऽङ्गीकार्यः ततो वरमादित एव तदङ्गीकरणम् । अन्यथा कल्पनागौरवप्रसङ्गादिति । एतेन पुरा न किमितिविवृतं भवति । *९,४७३* यदि कल्पनागौरवभयाद्धर्मधर्मिणोरभेदमङ्गीकृत्य व्यवहारविशेषार्थं विशेषो ऽङ्गीक्रियते । तर्हि गवाश्वयोरपि तथा कल्प्यताम् । अविशेषात् । तथाच भेद एव जगति न स्यादित्यत आह ऐक्येति । ऐक्यप्रतीत्यभावेन भेद एव गवश्वयोः भेद एव स्वीक्रियते न विशेषः । गवश्वयोरिति प्रमादपाठः । मूलकोशेष्वदर्शनात् । ऐक्यप्रतीत्यभावे ऽपि कुतो विशेषो नाङ्गीक्रियत इत्यत आह स एवेति ॥ स एवेति प्रतीतौ हि विशेषो नाम भण्यते
sarvatra bhedabhedinorabhedābhedinoścābhede 'pi viśeṣeṇaiva tanmātratābhāvanibandhanā vyāvahṛtirbhavedityaṅgīkṛtaṃ cedbhedābhedayostarhi bhedaḥ kiṃ kalpanāgauravāyaiva kalpyata iti solluṇṭhavacanam / bhedābhedayorghaṭeneva parasparamapi saviśeṣatvenaiva sarvasyopapattau bhedakalpane kalpanāgauravaṃ syāt / anekapadārthakalpanāt dvidhā kalpanācceti bhāvaḥ / astvevaṃ tataḥ kimāyātaṃ prakṛta ityata āha viśeṣeṇaiveti // bhedasya bhedinābhede 'pi tadīyatvādivyavahṛtirbhedābhedayo(ścar)ghaṭenābhede 'pyaparyāyaśabdavyavahṛtiryadi viśeṣeṇaiva bhavet tadā dharmadhamirṇorapi bhedaḥ kiṃ kalpanāgauravāyaiva kalpyate / dharmadhamirṇorbhedamaṅgīkṛtyāpyantato viśeṣo 'ṅgīkāryaḥ tato varamādita eva tadaṅgīkaraṇam / anyathā kalpanāgauravaprasaṅgāditi / etena purā na kimitivivṛtaṃ bhavati / *9,473* yadi kalpanāgauravabhayāddharmadharmiṇorabhedamaṅgīkṛtya vyavahāraviśeṣārthaṃ viśeṣo 'ṅgīkriyate / tarhi gavāśvayorapi tathā kalpyatām / aviśeṣāt / tathāca bheda eva jagati na syādityata āha aikyeti / aikyapratītyabhāvena bheda eva gavaśvayoḥ bheda eva svīkriyate na viśeṣaḥ / gavaśvayoriti pramādapāṭhaḥ / mūlakośeṣvadarśanāt / aikyapratītyabhāve 'pi kuto viśeṣo nāṅgīkriyata ityata āha sa eveti // sa eveti pratītau hi viśeṣo nāma bhaṇyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.