नचैकधर्मता तेन पदार्थानां परस्परम् यदेव व्यावृत्तं स्वरूपं तदेव विशेषबलेन सामान्यं च स्याद्यतस्तेन कारणेन पदार्थानां परस्परमेकधर्मता नास्तीति । एतदुक्तं भवति । यत्प्राक् स्वरूपभेदादौ सामान्यं नास्तीत्युक्तं तत्पदार्थस्वरूपाणां परस्परमनुगतैकधर्मता नास्तीत्यभिप्रायेण । तदभावे ऽपि व्यावृत्त(स्य)स्वरूपाभिन्नस्य प्रतिनियतस्य सामान्याकारस्याभ्युपगमे विशेषसामान्यरूपं सर्वमपीष्यत इत्युक्तमिति न पूर्वोत्तरविरोधः । नचैतदयुक्तम् । एकस्यैव वस्तुनो विशेषबलेन व्यावृत्तानुवृत्तबुद्धिजनकत्वेन विशेषसामान्यरूपतोपपत्ते(त्ति)रिति । *९,३०७* एवं गोत्वादिसामान्यस्यानुगतत्वमङ्गीकृत्य स्वरूपत्वादिसामान्याभावात्तत्रशब्दशक्तिग्रहार्थं तत्स्वरूपज्ञानमपेक्षितमित्युक्तम् । इदानीं गोत्वादिकमपि नानुगतमित्याह धर्माणामिति ॥ धर्माणां भेददृष्टयैव ॥। पदार्थानां परम्परमेकधर्मता नेत्येतावदनुवतर्ते । समुदायव्यतिरिक्तानां शौक्लयादिधर्माणां भेददृष्टया प्रतिधर्मिव्यावृत्तत्वदर्शनात्तद्दृष्टान्तेन गवादिपदार्थानामपि परस्परमेकधर्मता अनुगतगोत्वादिधर्मवत्ता नेत्यनुमातव्यम् । अयमत्र प्रयोगः । गोत्वादिकं प्रतिव्यक्तिव्यावृत्तं समुदायातिरिक्तधर्मत्वाच्छौक्लयादिवदिति । एवशब्दः प्रतिज्ञया सम्बद्धयते । तेनानुगतबुद्धिबाध इति निराकरोति । अनुगतबुद्धेरन्यथैवोपपादितत्वात् । *९,३०८* अथवा यथान्यासामेवास्तु सम्बन्धः । प्राभाकरा मन्यन्ते । रूपादयो ऽपि धर्मा अनुवृत्ता एव न तु प्रतिव्यक्ति भिद्यते । अतः साध्यविकलतेति । तन्निरासाय भेददृष्टयैवेत्युक्तम् । अन्यथा भेदादित्येवावक्ष्यत् । शौक्लयादेर्व्यावृत्तत्वे ऽनुवृत्तप्रत्ययो विरुद्धयेतेत्यत आह तदिति ॥ ॥। तत्सादृश्यस्य दर्शनात्
nacaikadharmatā tena padārthānāṃ parasparam yadeva vyāvṛttaṃ svarūpaṃ tadeva viśeṣabalena sāmānyaṃ ca syādyatastena kāraṇena padārthānāṃ parasparamekadharmatā nāstīti / etaduktaṃ bhavati / yatprāk svarūpabhedādau sāmānyaṃ nāstītyuktaṃ tatpadārthasvarūpāṇāṃ parasparamanugataikadharmatā nāstītyabhiprāyeṇa / tadabhāve 'pi vyāvṛtta(sya)svarūpābhinnasya pratiniyatasya sāmānyākārasyābhyupagame viśeṣasāmānyarūpaṃ sarvamapīṣyata ityuktamiti na pūrvottaravirodhaḥ / nacaitadayuktam / ekasyaiva vastuno viśeṣabalena vyāvṛttānuvṛttabuddhijanakatvena viśeṣasāmānyarūpatopapatte(tti)riti / *9,307* evaṃ gotvādisāmānyasyānugatatvamaṅgīkṛtya svarūpatvādisāmānyābhāvāttatraśabdaśaktigrahārthaṃ tatsvarūpajñānamapekṣitamityuktam / idānīṃ gotvādikamapi nānugatamityāha dharmāṇāmiti // dharmāṇāṃ bhedadṛṣṭayaiva ... padārthānāṃ paramparamekadharmatā netyetāvadanuvatarte / samudāyavyatiriktānāṃ śauklayādidharmāṇāṃ bhedadṛṣṭayā pratidharmivyāvṛttatvadarśanāttaddṛṣṭāntena gavādipadārthānāmapi parasparamekadharmatā anugatagotvādidharmavattā netyanumātavyam / ayamatra prayogaḥ / gotvādikaṃ prativyaktivyāvṛttaṃ samudāyātiriktadharmatvācchauklayādivaditi / evaśabdaḥ pratijñayā sambaddhayate / tenānugatabuddhibādha iti nirākaroti / anugatabuddheranyathaivopapāditatvāt / *9,308* athavā yathānyāsāmevāstu sambandhaḥ / prābhākarā manyante / rūpādayo 'pi dharmā anuvṛttā eva na tu prativyakti bhidyate / ataḥ sādhyavikalateti / tannirāsāya bhedadṛṣṭayaivetyuktam / anyathā bhedādityevāvakṣyat / śauklayādervyāvṛttatve 'nuvṛttapratyayo viruddhayetetyata āha taditi // ... tatsādṛśyasya darśanāt
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.