Library·Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version·3·3.2·3.2.89

Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 3.2.89

NMABB 3.2.89

क्षणिको ऽहमित्यादि भ्रमगोचरः । उपलक्षणं चैतत् । न क्षणिको ऽहं स्थिर एवेति बाधगोचरश्चेत्यपि द्रष्टव्यम् । स्वप्ने जागरिते तथेति । तत्रोपलब्धाः पदार्था अपि न मिथ्येत्यर्थः । उभयपक्षीकारेणानुमा(ने ऽप्या)नस्यात्मनि व्यभिचारो ऽपरिहायर् इति । ननु क्षणिकत्वादिना प्रतिपन्न आत्मापि मिथ्येति कथं तत्र व्यभिचार इति चेत् । किं क्षणिकत्वादेरारोपितस्य मिथ्यात्वादेवमुच्यते उतात्मस्वरूपस्यैव । द्वितीये त्वपसिद्धान्तः स्फुट एव । आद्यमाशङ्कय दूषयति यदीति ॥ यद्यात्मन्यन्यथा दृश्यं भ्रान्तमत्रापि तद् भवेत् एवं तर्ह्यारोपिताकारस्य मिथ्यात्वं साध्यमित्युक्तं स्यात् । तथाच सिद्धसाधनत्वं जाग्रत्स्वप्नावगतार्थेष्वारोपिताकाराणां मिथ्यात्वस्यास्माभिरप्यङ्गीकृतत्वात् । आरोप्यतया निषेध्यतया वा भ्रान्तिबाधविषयत्वं हेतुरित्याद्यपक्षे दोषमाह अबाधितेति ॥ अबाधितानुवृत्तेस्तु स्वप्नादेर्भ्रान्तता कुतः

kṣaṇiko 'hamityādi bhramagocaraḥ / upalakṣaṇaṃ caitat / na kṣaṇiko 'haṃ sthira eveti bādhagocaraścetyapi draṣṭavyam / svapne jāgarite tatheti / tatropalabdhāḥ padārthā api na mithyetyarthaḥ / ubhayapakṣīkāreṇānumā(ne 'pyā)nasyātmani vyabhicāro 'parihāyar iti / nanu kṣaṇikatvādinā pratipanna ātmāpi mithyeti kathaṃ tatra vyabhicāra iti cet / kiṃ kṣaṇikatvāderāropitasya mithyātvādevamucyate utātmasvarūpasyaiva / dvitīye tvapasiddhāntaḥ sphuṭa eva / ādyamāśaṅkaya dūṣayati yadīti // yadyātmanyanyathā dṛśyaṃ bhrāntamatrāpi tad bhavet evaṃ tarhyāropitākārasya mithyātvaṃ sādhyamityuktaṃ syāt / tathāca siddhasādhanatvaṃ jāgratsvapnāvagatārtheṣvāropitākārāṇāṃ mithyātvasyāsmābhirapyaṅgīkṛtatvāt / āropyatayā niṣedhyatayā vā bhrāntibādhaviṣayatvaṃ heturityādyapakṣe doṣamāha abādhiteti // abādhitānuvṛttestu svapnāderbhrāntatā kutaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/NMABB/3.2.89

Cite as: Nyāyasudhā a subcommentary on Mādhva's Anuvyākhāna, a commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra, integrated version 3.2.89, in HREEM (hreem.cc/library/NMABB/3.2.89), after GRETIL.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_jayatIrtha-nyAyasudhA.xml —

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text